পণ্টিকাপায়ন

পণ্টিকাপায়ন (Παντικάπαιον Pantikapaion, স্কিথীয় *Pantikapa শব্দৰ পৰা, অৰ্থ 'মাছৰ পথ'; ^১ Panticapaeum) আছিল প্ৰাচীন গ্ৰীচৰ এখন প্ৰাচীন চহৰ। ই ক্ৰিমিয়াৰ পূব উপকূলত অৱস্থিত আছিল। গ্ৰীকসকলে এই অঞ্চলক টাউৰিকা বুলি কৈছিল। চহৰখন কিমেৰিয়ান বস্পৰাছৰ পশ্চিমফালে অৱস্থিত আছিল। মিলেটাছৰ লোকসকলে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭ম শতিকাৰ শেষভাগত বা ৬ষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। চহৰখন পিছলৈ মিথ্ৰিডাট পৰ্বত নামেৰে পৰিচিত হোৱা এটা পাহাৰৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান ইয়াৰ ধ্বংসাৱশেষ আধুনিক কেৰ্চ চহৰৰ ভিতৰত অৱস্থিত।

প্ৰাৰম্ভিক অস্তিত্ব

চহৰখনৰ অস্তিত্বৰ প্ৰথম কেইটামান শতিকাত আমদানিকৃত গ্ৰীক সামগ্ৰীৰ প্ৰাধান্য আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৃৎপাত্ৰ, টেৰাকোটা আৰু ধাতুৰ সামগ্ৰী আছিল। এই সামগ্ৰীবোৰ সম্ভৱতঃ ৰোডছ, প্ৰাচীন কৰিন্থ, ছামোছ আৰু এথেন্সৰ কাৰখানাৰপৰা আহিছিল। একে সময়তে এই সামগ্ৰীৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি স্থানীয়ভাৱেও সামগ্ৰী নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এথেন্সত চহৰখনৰ বাবে এটা বিশেষ ধৰণৰ বাটিৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াক কেৰ্চ সামগ্ৰী বুলি জনা গৈছিল। স্থানীয় মৃৎশিল্পীসকলে হেলেনীয় যুগৰ গ্নাথিয়া শৈলীৰ বাটি আৰু উত্তল অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ, যেনে মেগাৰাৰ বাটি অনুকৰণ কৰিছিল। চহৰখনে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাৰপৰা ৰূপৰ মুদ্ৰা আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪ৰ্থ শতিকাৰপৰা সোণ আৰু ব্ৰঞ্জৰ মুদ্ৰা নিৰ্মাণ কৰিছিল।^২ সৰ্বাধিক বিস্তাৰৰ সময়ত চহৰখনে 100 হেক্টৰ অঞ্চল আৱৰি আছিল।^৩ হাৰ্মিটেজ সংগ্ৰহালয় আৰু কেৰ্চ সংগ্ৰহালয়ত এই স্থানৰপৰা উদ্ধাৰ কৰা বহুতো সামগ্ৰী সংৰক্ষিত আছে। বৰ্তমানেও ইয়াত প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন চলি আছে।

খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চমৰপৰা প্ৰথম শতিকালৈ

খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম–৪ৰ্থ শতিকাত চহৰখন প্ৰথমে আৰ্কিয়ানেক্টিডসকল আৰু পিছত স্পাৰ্টচিডসকলৰ বাসস্থান হৈ পৰে। তেওঁলোক আছিল থ্ৰেচৰ ৰজা আৰু বস্পৰাছ ৰাজ্যৰ শাসক বংশ। সেইবাবে চহৰখনক কেতিয়াবা বস্পৰাছ বুলিও কোৱা হৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪ৰ্থ–৩য় শতিকাত চহৰখনৰ অৰ্থনৈতিক অৱনতি ঘটিছিল। ইয়াৰ মূল কাৰণ আছিল সাৰ্মাটিয়ানসকলৰদ্বাৰা তৃণভূমি অঞ্চল দখল আৰু প্ৰাচীন ইজিপ্তৰপৰা অহা শস্যৰ সৈতে বৃদ্ধি পোৱা প্ৰতিযোগিতা।

মিথ্ৰিডাট

স্পাৰ্টচিডসকলৰ শেষৰজন শাসক পেৰিছাডেছ পঞ্চম সম্ভৱতঃ নিজৰ ৰাজ্য মিথ্ৰিডাট ষষ্ঠ ইউপেটৰক অৰ্পণ কৰিছিল। মিথ্ৰিডাট আছিল পণ্টাছ ৰাজ্যৰ ৰজা। এই ক্ষমতা হস্তান্তৰৰ ব্যৱস্থা মিথ্ৰিডাটৰ সেনাপতি ডায়োফাণ্টাছে কৰিছিল। তেওঁ ইয়াৰ আগতে স্থানীয় গ্ৰীক চহৰসমূহক পালাকাছৰ বিৰুদ্ধে সহায় কৰিবলৈ টাউৰিকালৈ পঠিওৱা হৈছিল। পালাকাছ ক্ৰিমিয়াৰ স্কিথীয় ৰাজ্যৰ শাসক আছিল।

অভিযানটো সফল হোৱা নাছিল। স্কিথীয়সকলে ছাউমাকাছৰ নেতৃত্বত পেৰিছাডেছক হত্যা কৰে। ডায়োফাণ্টাছ পলাই যায় আৰু পিছত সৈন্যবাহিনীৰ সহায়ত উভতি আহি বিদ্ৰোহ দমন কৰে। এই ঘটনা প্ৰায় ১১০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত সংঘটিত হৈছিল।

প্ৰায় আধা শতিকাৰ পিছত মিথ্ৰিডাটে পণ্টিকাপায়নত আত্মহত্যা কৰে। তৃতীয় মিথ্ৰিডাটিক যুদ্ধত প্ৰাচীন ৰোমৰ বিৰুদ্ধে পৰাজিত হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী পণ্টাছৰ ফাৰ্নাকেছ দ্বিতীয় আৰু পণ্টিকাপায়নৰ নাগৰিকসকলে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল।

খ্ৰীষ্টাব্দৰ প্ৰথম শতিকাসমূহ

ইহুদী সম্প্ৰদায়

খ্ৰীষ্টাব্দৰ প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় শতিকাৰ কেইবাখনো শিলালিপিত স্থানীয় উপাসনাগৃহৰ উল্লেখ আছে। কেতিয়াবা এই উপাসনাগৃহক ইহুদীসকল আৰু ঈশ্বৰভীৰুসকলৰ যৌথ প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াক স্বাধীনতাৰ আইনী লেনদেনৰ তদাৰক কৰা সংস্থা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।^৪

তৃতীয় শতিকাৰ এখন হিব্ৰু অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ শিলালিপিত আইজাক নামৰ এজন ব্যক্তিৰ বাবে শান্তিৰ আশীৰ্বাদ লিখা আছে। প্ৰত্নতত্ত্ববিদ আন্না কলাৰে এই শিলালিপিক খ্ৰীষ্টাব্দৰ দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় শতিকাত ইহুদী প্ৰবাসীসকলৰ মাজত হিব্ৰু ভাষাৰ ব্যৱহাৰৰ ব্যাপক পুনৰুত্থানৰ প্ৰমাণ হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।^৪ একে সময়ছোৱাৰপৰা মেনোৰাৰ প্ৰতিচ্ছবিৰ লগতে ছেইমন আৰু ছামুৱেলছৰ দৰে হিব্ৰু নামৰ উদাহৰণো পোৱা যায়।^৪

অতিৰিক্ত পঠন

• Noonan, Thomas S. (1973). The Origins of the Greek Colony at Panticapaeum. American Journal of Archaeology. পৃ. 77–81
• Treister, Michail Ju. (1990). A Matrix from Panticapaeum. The Journal of the Walters Art Gallery. পৃ. 29–35
• Tsetskhladze, Gocha R. (1997). Yet More Studies in the Ancient Greek Polis. Historia Einzelschriften. Franz Steiner Verlag. পৃ. 39–82. ISBN 9783515072229

বাহ্যিক সংযোগ

• Perseus Digital Library
• Iconicarchive Photo Gallery
• Decree honoring Diophantos, general of the Pontic king Mithridates VI
• Similarities between Panticapaeum and the City of Atlantis as described by Plato. Eagle/Wind 2005