নৃপেন্দ্ৰ নাৰায়ণ

নৃপেন্দ্ৰ নাৰায়ণ ভূপ বাহাদুৰ, জিচিআইই (৪ অক্টোবৰ ১৮৬৩– ১৮ ছেপ্টেম্বৰ ১৯১১), সাধাৰণতে মহাৰাজ নৃপেন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰে জনাজাত, ১৮৬৩ চনৰপৰা ১৯১১ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাজকীয় ৰাজ্য কোচবিহাৰৰ শাসক আছিল। ^১২

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

১৮৬৩ চনত পিতৃ নৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণৰ মৃত্যুৰ সময়ত নৃপেন্দ্ৰ নাৰায়ণৰ বয়স মাত্ৰ দহ মাহ আছিল। যিহেতু তেওঁ এতিয়াও কেঁচুৱা আছিল, সেয়েহে প্ৰশাসন ব্ৰিটিছ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে নিযুক্তি দিয়া কমিছনাৰৰ হাতত গতাই দিয়া হৈছিল।^৩ তেওঁৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ চিতৰঞ্জন আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ ভূমি ৰূপনাৰায়ণপুৰৰ ৰজা হৈ পৰে। বেনাৰসৰ ৱাৰ্ডছ ইনষ্টিটিউটত, তাৰ পিছত পাটনাৰ বাংকিপুৰ কলেজত আৰু শেষত কলিকতাৰ প্ৰেচিডেন্সি কলেজত আইন অধ্যয়ন কৰে। ১৮৭৮ চনত তেওঁ কলিকতাৰ কেশব চন্দ্ৰ সেনৰ কন্যা সুনীতি দেৱীক বিয়া কৰায়। বিয়াৰ লগে লগে তেওঁ উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে ইংলেণ্ডলৈ গুচি যায়।^৩

পৰিয়াল

তেওঁৰ চাৰিজন পুত্ৰ আৰু তিনিগৰাকী কন্যা সন্তান আছিল: পুত্ৰ ৰাজেন্দ্ৰ নাৰায়ণ (জন্ম ১৮৮২), জিতেন্দ্ৰ নাৰায়ণ (জন্ম ১৮৮৬), ভিক্টৰ নিত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ (জন্ম ১৮৮৮), আৰু হিতেন্দ্ৰ নাৰায়ণ (জন্ম ১৮৯০), আৰু কন্যা সুকৃতী দেৱী (জন্ম ১৮৮৪), প্ৰতিভা দেৱী (জন্ম ১৮৯১), সুধিৰা দেৱী (জন্ম ১৮৯৪) ^৪

তেওঁৰ পুত্ৰসকলৰ ভিতৰত ৰাজেন্দ্ৰ আৰু জিতেন্দ্ৰ পিছলৈ কুচ বিহাৰৰ মহাৰাজ হয়। গায়ত্ৰী দেৱী আৰু ইলা দেৱী তেওঁৰ পুত্ৰ জিতেন্দ্ৰৰ কন্যা আছিল।

তেওঁৰ জ্যেষ্ঠ কন্যা সুকৃতি (ৰাজকুমাৰী গাৰ্লি)ৰ বিবাহ হয় নোবেল বিজয়ী কবি ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ ভতিজা জোত্ন্য নাথ ঘোছালৰ সৈতে। জিতেন্দ্ৰ নাৰায়ণৰ বিবাহ হৈছিল বৰোদাৰ ৰাজকুমাৰী ইন্দিৰা দেৱীৰ সৈতে। তেওঁৰ দ্বিতীয় কন্যা প্ৰতিভা সুন্দৰী দেৱীয়ে ১৯১২ চনত ইংৰাজ অভিনেতা, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু লেখক মাইলছ মাণ্ডাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।^৫

তেওঁৰ তৃতীয় কন্যা সুধিৰা সুন্দৰী দেৱীয়ে ১৯১৪ চনত মাইলছৰ ভাতৃ এলান মাণ্ডাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় ^৬

মৃত্যু

১৯১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইংলেণ্ডৰ উপকূলীয় ৰিজৰ্ট বেক্সহিল-অন-ছিত নৃপেন্দ্ৰৰ মৃত্যু হয়। ১৯১১ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত বেক্সহিলত তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া হয়। মহাৰাজজন নিনফিল্ডৰ "মোৰ হল" এৰি সুস্থ হ’বলৈ বেক্সহিললৈ আহিছিল। শেহতীয়াকৈ তেওঁৰ এগৰাকী কন্যা পানীত ডুব গৈ মৃত্যু ঘটিছিিল। ১৯১৩ চনৰ ১৮ ছেপ্টেম্বৰত নৃপেন্দ্ৰৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এটা স্মৃতিসৌধ খোৱাপানীৰ ফোয়াৰা মুকলি কৰে তেওঁৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ মহাৰাজ কুমাৰ জিতেন্দ্ৰই (জ্যেষ্ঠ ভাতৃ ৰাজেন্দ্ৰৰ মৃত্যুৰ পাছত জিতেন্দ্ৰই কুচবিহাৰৰ সিংহাসনত আৰোহণ কৰিছিল)। এই ফোয়াৰাটো প্ৰথমে ক’ষ্ট গাৰ্ডছৰ কটেজৰ কাষত, বৰ্তমানৰ ডি লা ৱাৰ পেভিলিয়নৰ স্থানত থিয় হৈ আছিল। ১৯৩৪ চনত যেতিয়া পেভিলিয়নৰ বাবে ঠাই সৃষ্টি কৰিবলৈ কটেজটো ভাঙি পেলোৱা হয়, তেতিয়া এগাৰটন পাৰ্কত ফোয়াৰাটো পুনৰ স্থাপন কৰা হয়। ১৯৬৩ চনলৈকে বেক্সহিল সংগ্ৰহালয়ৰ কাষত উদ্যানৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰতে থিয় হৈ আছিল, তাৰ পিছত ইয়াক মেৰামতিৰ বাবে আঁতৰাই পেলোৱা হৈছিল। কিছুসময়ৰ বাবে বেক্সহিল কবৰস্থানত ৰখা হৈছিল যদিও পিছত নোহোৱা হৈ যায়। ইয়াৰ বৰ্তমানৰ অৱস্থান অজ্ঞাত।^৭

কৰ্মৰাজি

১৮৮৪ চনত আইন প্ৰৱৰ্তন কৰি তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যত দাস ৰখাৰ প্ৰথা (ক্ৰীতদাস প্ৰথা) নিষিদ্ধ কৰে। ১৮৮৮ চনত নিজৰ ৰাজ্যত উচ্চ শিক্ষাৰ উন্নতিৰ বাবে বৰ্তমান এ.বি.এন. ছীল কলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তদুপৰি তেওঁৰ ৰাণী সুনীতি দেৱীৰ নামত ১৮৮১ চনত সুনীতি মহাবিদ্যালয় নামেৰে এখন ছোৱালী বিদ্যালয় স্থাপন কৰে যাৰ নাম পিছলৈ সুনীতি একাডেমী ৰখা হয়। ১৮৮৩ চনত তেওঁ জলপাইগুৰি চহৰত নৃপেন্দ্ৰ নাৰায়ণ হল নিৰ্মাণ কৰে আৰু ১৮৮৭ চনত দাৰ্জিলিঙৰ ল'ভিছ জুবিলী চেনিটেৰিয়াম নিৰ্মাণৰ বাবে মাটি প্ৰদান কৰে।^{৪ ৮} ১৮৮২ চনত কলিকতাত ইণ্ডিয়া ক্লাবও প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৮৮৯ চনত কুচ বিহাৰত দৰিদ্ৰসকলৰ বাবে বিনামূলীয়া খাদ্য বিতৰণৰ বাবে আনন্দময়ী ধৰ্মশালাও প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৮৯২ চনত কুচ বিহাৰত উদ্ভিদ উদ্যান – নৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ উদ্যান প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ^৯১৯০৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কলিকতা ক্লাবৰো প্ৰথম সভাপতি আছিল।

মহাৰাজ ক্ৰিকেটৰ প্ৰতি অতিশয় উৎসাহী আছিল আৰু কুচ বিহাৰ দলক প্ৰচাৰ কৰিছিল আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰপৰা শীৰ্ষ মানৰ খেলুৱৈক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। কুচবিহাৰৰ ৰাজপ্ৰাসাদত ক্ৰিকেট খেলপথাৰ আছিল আৰু কলিকতাৰ আলিপুৰত এখন খেলপথাৰও প্ৰচাৰ কৰিছিল। তেওঁৰ দল আৰু নাটৰৰ মহাৰাজৰ দল বংগত ক্ৰিকেটত প্ৰতিযোগিতাত আছিল। ^১০ মোহন বাগানৰ অন্যতম সমৰ্থক হিচাপে তেওঁ বংগত ফুটবলৰ প্ৰতিও আগ্ৰহী আছিল।^১১

সন্মান

• ভাৰতৰ সম্ৰাজ্ঞী পদক, সোণ-১৮৭৭ এখন তৰোৱালৰ সৈতে।
• Knight Grand Commander of the Order of the Indian Empire (GCIE): 1887^৮
• ৰাণী ভিক্টোৰিয়া সোণালী জয়ন্তী পদক: ১৮৮৭ চন ^১২
• ৰাণী ভিক্টোৰিয়া ডাইমণ্ড জয়ন্তী পদক ক্লাচপ: ১৮৯৭ ^১৩
• দিল্লী দৰবাৰ, স্বৰ্ণ পদক: ১৯০৩ ^১৪

স্মৃতিসৌধ

১৯১৬ চনত তেওঁৰ স্মৃতিত তেওঁৰ পুত্ৰ মহাৰাজ জিতেন্দ্ৰ নাৰায়ণে নৃপেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সোঁৱৰণী হাইস্কুল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল ^১৫

বেক্সহিল-অন-ছি হিষ্ট'ৰিক্যাল ছ'চাইটিয়ে বেক্সহিল মহাৰাজ নামৰ এখন পুস্তিকা প্ৰকাশ কৰিছিল, য'ত চহৰখনৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্কৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰা হৈছিল।" ^১৬

বাহ্যিক সংযোগ

• The Maharajah of Cooch Behar; Thirty-Seven Years of Big Game Shooting in Cooch Behar, the Duars, and Assam. Bombay, The Times Press, 1908.