ডোংয়াং কাঠ খোদাই শিল্প

ডোংয়াং কাঠ খোদাই (Dongyang Wood Carving) (东阳木雕) হৈছে চীনৰ ঝেজিয়াং প্ৰদেশৰ ডোংয়াং চহৰৰপৰা উৎপত্তি হোৱা চীনা ভাষা শিল্পৰ এক পৰম্পৰাগত ধাৰা। এই শিল্পধাৰা জটিল নক্সা, সূক্ষ্ম কাৰুকাৰ্য আৰু সবিশেষৰ প্ৰতি বিশেষ মনোযোগৰ বাবে পৰিচিত। ডোংয়াং কাঠ খোদাইৰ ইতিহাস ১,৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি আৰু ২০০৬ চনত চীন চৰকাৰে ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় অস্পৃশ্য সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।^১

ইতিহাস

ডোংয়াং কাঠ খোদাইৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ (৬১৮–৯০৭ খ্ৰীষ্টাব্দ) সময়লৈকে অনুসৰণ কৰিব পাৰি। অৱশ্যে মিং ৰাজবংশ (১৩৬৮–১৬৪৪) আৰু ছিং ৰাজবংশ (১৬৪৪–১৯১১) সময়ত ই সৰ্বোচ্চ বিকাশ লাভ কৰে। উন্নত মানৰ কাঠৰ প্ৰাচুৰ্য আৰু দক্ষ কাৰুকাৰ্যৰ বাবে অনুকূল জলবায়ুৰ ফলত ডোংয়াং চহৰ কাঠ খোদাইৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। সময়ৰ লগে লগে এই শিল্পধাৰা বিভিন্ন আঞ্চলিক শৈলীত বিকশিত হয়।

মিং ৰাজবংশৰ সময়ত মুদ্ৰণ উদ্যোগ খোদাইৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ডোংয়াঙৰ কাঠ খোদাই শিল্পীসকলৰ খোদাইৰ দক্ষতা মুদ্ৰণ আৰু বস্ত্ৰ ৰং কৰাৰ উদ্যোগৰ লগতে ছপা উদ্যোগতো ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত কিতাপ খোদাই আৰু মুদ্ৰণত বিশেষ দক্ষতা থকা এক সুদক্ষ ফলক-নিৰ্মাণকাৰী দল গঢ় লৈ উঠিছিল।

ছিং ৰাজবংশৰ শেষৰফালে কাঠ খোদাই শিল্পীসকলে ঘৰে ঘৰে কাম কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কৰ্মশালাভিত্তিক উৎপাদন আৰম্ভ কৰে। ১৯১১ চনৰ বিপ্লৱৰ পিছত ডোংয়াং কাঠ খোদাই বাণিজ্যিক সামগ্ৰীত পৰিণত হয়। কাঠ খোদাই শিল্পীসকলে নিৰ্মাণ কৰা হস্তশিল্প আৰু আচ-বাব ব্যৱসায়ীসকলে ক্ৰয় কৰি হংকং, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, নানয়াং, হেনান আৰু অন্যান্য ঠাইলৈ ৰপ্তানি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ডোংয়াং কাঠ খোদাই সামগ্ৰীৰ এক সমৃদ্ধিশালী যুগৰ সূচনা হয়।^২

শৈল্পিক প্ৰকাশ

ডোংয়াং কাঠ খোদাইৰ শৈল্পিক প্ৰকাশ ইয়াৰ খোদাইৰ কৌশল, ব্যৱহৃত সামগ্ৰী, ৰং আৰু সংযোজন প্ৰযুক্তিৰ বাবে বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ খোদাই কৌশলৰ ভিতৰত সমতল উত্থিত খোদাই, বহুস্তৰীয় উত্থিত খোদাই, বিক্ষিপ্ত দৃষ্টিকোণৰ বিন্যাস আৰু সমতল অলংকৰণ আদি অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ উপৰি পাতল উত্থিত খোদাই, অগভীৰ উত্থিত খোদাই, গভীৰ উত্থিত খোদাই, ফুটা খোদাই, স্বচ্ছ খোদাই (আৰি কৰি ফুটা কৰা খোদাই), উচ্চ উত্থিত খোদাই, বহুস্তৰীয় খোদাই, বৃত্তাকাৰ কাঠৰ উত্থিত খোদাই, পূৰ্ণ ত্ৰিমাত্ৰিক খোদাই, অৰ্ধ-বৃত্তাকাৰ খোদাই, ৰঙীন কাঠ সংযোজিত খোদাই, পেচৱৰ্ক খোদাই, অন্তঃখোদাই, ৰঙীন কাঠৰ বহুস্তৰীয় খোদাই আদি দহটাতকৈও অধিক কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

ডোংয়াং কাঠ খোদাইত সহজে খোদাই কৰিব পৰা আৰু পাতল ৰঙৰ কাঠ, যেনে কৰ্পূৰ কাঠ, বেছউড, পপলাৰ,বাৰ্চ, পীচ, নানমু বৃক্ষ, বিচ আৰু জিংকো আদি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে অধিক গাঢ় ৰঙৰ কাঠ, যেনে মহগনি, এবনি, ছাওৰ ব্ৰাঞ্চ কাঠ, ৰোজউড, আইৰন পিয়াৰ কাঠ আৰু শ্বেড কাঠো নিৰ্বাচন কৰা হয়, যাতে শিল্পকৰ্মৰ দৃশ্যগত প্ৰভাৱ আৰু শৈল্পিক প্ৰকাশ অধিক বৃদ্ধি পায়।

ডোংয়াং কাঠ খোদাইক "বগা কাঠ খোদাই" বুলিও কোৱা হয়। অৱশ্যে কিছুমান খোদাইত বিভিন্ন ৰং ব্যৱহাৰ কৰি স্তৰবিন্যাস আৰু ত্ৰিমাত্ৰিকতাৰ অনুভূতি সৃষ্টি কৰা হয়। বিক্ষিপ্ত দৃষ্টিকোণৰ বিন্যাস আৰু সমতল উত্থিত খোদাইৰ ক্ষেত্ৰত কেতিয়াবা বিভিন্ন অংশ পৃথকে পৃথকে খোদাই কৰি পিছত সংযোজন প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত সংযোগ কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। পৃথকে খোদাই কৰা অংশসমূহ একত্ৰিত কৰি তলৰ ফলকত সংলগ্ন কৰা হয়। এই কৌশলে অধিক সূক্ষ্মতা আৰু জটিলতা সৃষ্টি কৰাৰ সুবিধা দিয়ে।^৩

অধিক পঢ়ক

• Smart, A. (2000). [Review of The Artisans and Entrepreneurs of Dongyang County: Economic Reform and Flexible Production in China, by E. Cooper & J. Yinhuo]. Pacific Affairs, 73(2), 284–285. doi.org/10.2307/2672192