ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়াল

ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়াল ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যৰ শাসক ৰাজবংশ আছিল। তেওঁলোকে ১৭৮৮ চনত ব্ৰিটিছৰ সৈতে এটা চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰি ব্ৰিটিছ আধিপত্য মানি লৈছিল। পিছত ১৮০५ চনত তেওঁলোকে চুক্তিখন পুনৰ সংশোধন কৰে, যাৰ ফলত ৰাজকীয় কৰ্তৃত্ব হ্ৰাস পায় আৰু ট্ৰাভাংকোৰে ৰাজনৈতিক স্বাধীনতা হেৰুৱায়।^১২ ১৯৪৯ চনত ট্ৰাভাংকোৰ স্বতন্ত্ৰ ভাৰতৰ লগত একত্ৰিত হোৱাৰ সময়ত তেওঁলোকে সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ ওপৰত থকা শাসনৰ অধিকাৰ ত্যাগ কৰিবলগীয়া হৈছিল। লগতে ভাৰতীয় সংবিধান অনুসৰি ১৯৭১ চনত তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক পেঞ্চন, প্ৰিভী পাৰ্চ বিশেষত্ব আৰু ৰাজকীয় উপাধিসমূহ বিলুপ্ত কৰা হৈছিল^৩।

এই ৰাজপৰিয়ালটোক বিকল্পভাৱে কুপাক স্বৰূপম, থ্ৰিপপ্পুৰ স্বৰূপম, ভেনাদ স্বৰূপম, বাঞ্চি স্বৰূপম আদি নামেৰেও জনা গৈছিল। বৰ্তমান ইয়াৰ কেন্দ্ৰস্থান ভাৰতৰ কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অৱস্থিত। ১৮ শতিকাত ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰাজপৰিয়ালে কান্নুৰৰ কোলাথুনাড়ু আৰু বৰ্তমানৰ মালপ্পুৰম জিলাৰ পৰপ্পানাদৰ ৰাজপৰিয়ালৰপৰা কিছুমান সদস্যক দত্তক হিচাপে তুলি লৈছিল।^৪

বংশৰ ইতিহাস আৰু জনশ্ৰুতি

এই পৰিয়ালটো প্ৰাচীন নায়াৰসকলৰপৰা বংশোদ্ভূত।^৫ ভেনাদ মুখ্যভূমিৰ প্ৰথম লিপিবদ্ধ শিলালিপিটো পোৱা যায় ইহুদী আৰু ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান ব্যৱসায়ীসকলক দিয়া ভূমি আৰু বিশেষাধিকাৰৰ তামৰ ফলিত।^৬ এই অনুদানসমূহ কেৰালাৰ শাসকসকল অৰ্থাৎ পশ্চিম উপকূলৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহৰ পেৰুমাল ভাইচৰয়সকলে কেৰালা শাসন কৰিবলৈ নিয়োগ কৰিছিল আৰু ইয়াত ভেনাদৰ তৎকালীন প্ৰধানকে ধৰি নায়াৰ প্ৰধানসকলে সাক্ষ্য প্ৰদান কৰিছিল।^৭৮

আৰম্ভণিৰ কালত, কুলীন বংশসমূহে ক্ষমতা লাভ কৰাৰ সময়ত,^৯ যেনেকৈ বিজয়ৰ জৰিয়তে পূৰ্বৰ পৰিয়াল বা তাৰাভাডৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ পয়া সৰু গোটে পদবী লাভ কৰিছিল, তেনে ক্ষেত্ৰত এই গোটসমূহে পূৰ্বৰ বংশ আৰু গোতৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছিন্ন কৰি স্বতন্ত্ৰ জাতি হিচাপে নিজকে উচ্চ আচাৰ-অনুষ্ঠানিক মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা দেখা যায়।^৯ এই আখ্যানসমূহ সম্ভৱত ৰাজবংশৰ মৰ্যাদা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবেই সৃষ্টি কৰা হৈছিল।

বৰ্তমানৰ জনশ্ৰুতি অনুসৰি, ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালৰ আদি প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকল^১০ নৰ্মদা নদীৰ পাৰৰপৰা কেৰলালৈ আহিছিল বুলি কোৱা হয়। আন এটা দাবী হ’ল যে পৰশুৰাম নিজে এই বংশৰ প্ৰথম চৰকাৰী শাসকক মুকুট পিন্ধাইছিল। আনহাতে, দক্ষিণ ভাৰতৰ তিনিখন মণ্ডলা ৰাজ্য অৰ্থাৎ ‘ছেৰা মণ্ডকম’, ‘পাণ্ড্য মণ্ডকম’ আৰু ‘চোল মণ্ডকম’ৰ পৰৱৰ্তী ছেৰাসকলৰ বংশধৰ বুলি কৰা দাবীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইয়াৰ ইতিহাস ৮২০ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে পিছলৈ নিব পাৰি বুলিও কোৱা হয়। আন এক কিংবদন্তি অনুসৰি ছেৰা পৰিয়ালৰ এটা শাখাক কেৰালা অঞ্চলৰ একেবাৰে উত্তৰলৈ পঠিওৱা হৈছিল, য’ত তেওঁলোকে বসতি স্থাপন কৰি ‘মুশ্বিকা’ ৰাজপৰিয়াল বা পৰৱৰ্তী সময়ত কোলাথিৰী নামেৰে পৰিচিত হৈছিল আৰু আন এটা শাখাক পাণ্ড্যৰ আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰিবলৈ দক্ষিণলৈ পঠিওৱা হৈছিল।

ছেৰা ৰাজবংশৰ দুটা শাখাৰ এটা শাখা ভেনাদ কুইলনলৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু তাত আয় ৰাজ্যৰ লগত মিলি পৰে। সংগ্ৰামধীৰ ৰবি বৰ্মন কুলশেখৰা (১২৬৬–১৩১৪) আছিল এই ছেৰা-আয় বংশৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত শাসক। এই ছেৰা-আয় বংশৰ নামানুসৰি বহু ঠাইৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। ৰবি বৰ্মনে পাণ্ড্য আৰু চোলসকলৰ ৰাজ‍্য আক্ৰমণ কৰি মাদুৰাই আৰু কাঞ্চীপুৰমত সাম্ৰাজ্যিক অভিষেক সম্পন্ন কৰিছিল আৰু এই অঞ্চলত পাণ্ড্য আধিপত্য উৎখাত কৰিছিল।^১১ অৱশ্যে তেওঁৰ সফলতা বেছিদিন স্থায়ী নহ’ল আৰু তেওঁৰ পিছত উত্তৰসূৰীসকলে পাণ্ড্য আৰু চোলৰ এই জয়ৰ অধিগ্ৰহণসমূহ বলাই ৰাখিব নোৱাৰিলে।

সংগ্ৰামধীৰ ৰবি বৰ্মন কুলাশেখৰাই ১৩০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত সম্পৰ্কীয় কোলাথিৰী বংশৰ আটিংগাল আৰু কিন্নুমেল ৰাণী নামৰ দুগৰাকী ৰাজকুঁৱৰীক তুলি লৈছিল। ৰবি বৰ্মনৰ পিছৰ ৰজাসকলৰ শাখাটোৱে মাতৃতান্ত্ৰিক উত্তৰাধিকাৰৰ মাৰুমাক্কথায়াম আইন অনুসৰি চলিছিল।^১২ নাৰী বংশৰ ধাৰাবাহিকতা এইদৰেই চলি থাকিল। বংশৰ ধাৰাবাহিকতা বৰ্তি ৰাখিবলৈ যেতিয়াই নাৰী সদস্য নাথাকিল, তেতিয়াই কোলাথিৰী পৰিয়ালৰপৰা ৰাজকুঁৱৰী দত্তক লোৱা হৈছিল, যাৰ শেহতীয়া দত্তক গ্ৰহণ হৈছিল ১৯৯৪ চনত।^১৩ ১৭ শতিকাৰ শেষৰফালে ৰাজত্ব কৰা উমাযাম্মা ৰাণী এগৰাকী প্ৰধান শাসক আছিল। আধুনিক ট্ৰাভাংকোৰৰ নিৰ্মাতা মাৰ্তণ্ড বৰ্মা আৰু ধৰ্ম ৰাজা শক্তিশালী শাসক আছিল। দুয়োগৰাকীয়ে ৰাজ্যত ৰাজতন্ত্ৰৰ শক্তি পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু আভিজাত্যৰ ক্ষমতা ধ্বংস কৰিছিল। ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰফালে এই ৰাজ্যখন ব্ৰিটিছৰ অধীনত এখন দেশীয় ৰাজ্য (ব্ৰিটিছ ভাৰত)লৈ পৰিণত হয়। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰাজক ট্ৰাভাংকোৰৰ বাহিৰত ১৯ জাঁই গুলীৰ চেলুট আৰু স্থানীয়ভাৱে তথা মন্দিৰৰ উৎসৱত সৰ্বোচ্চ ২১ জাঁই গুলীৰ চেলুট প্ৰদান কৰিছিল। ১৯ শতিকাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় শাসক আছিল স্বতি তিৰুনাল। তেওঁ প্ৰশাসন আৰু সংগীত দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে অৱদান আগবঢ়াইছিল। শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল বলাৰাম বৰ্মাৰ শাসনকালত মন্দিৰ প্ৰৱেশ ঘোষণাৰ দৰে সংস্কাৰমূলক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এ. শ্ৰীধৰ মেননে তেওঁক 'ট্ৰাভাংকোৰ ঔদ্যোগীকৰণৰ পিতৃ' বুলি অভিহিত কৰিছিল। ভি. পি. মেননে তেওঁৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনালৰ शासनকালত ট্ৰাভাংকোৰ ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক চহকী দেশীয় ৰাজ্য (ব্ৰিটিছ ভাৰত) হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।^{১৪১৫১৬}

আটিংগালৰ একত্ৰীকৰণ

এই পৰিয়ালৰ মহিলাসকলক সাধাৰণতে আটিংগালৰ ৰাণী বুলি জনা গৈছিল। আটিংগালক ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ভেটি বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল। ভি. নাগম আয়া আৰু এ. শ্ৰীধৰ মেনন আদি ইতিহাসবিদসকলৰ মতে আটিংগাল কোনো পৃথক ৰাজ্য নাছিল। ই আছিল কেৱল পৰিয়ালৰ মুখিয়াল পুৰুষজনে (ৰজাই) ৰাজপৰিয়ালৰ মহিলাসকলক দিয়া সম্পত্তি আৰু প্ৰদেশ। যিহেতু ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজাসকল আটিংগালৰ ৰাণীসকলৰ পুত্ৰ আছিল, সেয়েহে তেওঁলোকক ৰাজপৰিয়াল আৰু জনসাধাৰণে বহুত সন্মান কৰিছিল। এই সন্মান আৰু উচ্চ মৰ্যাদাৰ বাবেই আটিংগালৰ ৰাণীসকল কোনোবা এক সময়ত সাৰ্বভৌম শাসক আছিল বুলি এটা ভুল ধাৰণাৰ সৃষ্টি হৈছিল। বহু বিদেশী ইতিহাসবিদ আৰু পৰিব্ৰাজকৰ লেখাই এই ভুল ধাৰণাটো আৰু বেছি দৃঢ় কৰি তুলিছিল। যদি তেওঁলোকৰ হাতত কিবা ক্ষমতা আছিল, তেন্তে তাকো মহাৰাজ শ্ৰী অনিঝাম তিৰুনাল বীৰবালা মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই কাঢ়ি লৈছিল। বহু আটিংগালৰ ৰাণীয়ে নিজৰ মৰ্যাদাৰ অপব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে শাসনত থকা ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজাৰ সৈতে আলোচনা নকৰাকৈয়ে বিদেশী শক্তিসমূহৰ সৈতে বিপদজনক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছিল। মহাৰাজ শ্ৰী অনিঝাম তিৰুনাল মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই ৰাজ্যৰ নিৰাপত্তাৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিৰ কথা অনুমান কৰিব পাৰিছিল। তেওঁ আটিংগালৰ ৰাণীসকলৰ ক্ষমতা স্থায়ীভাৱে কৰ্তন কৰে আৰু তেওঁলোকক সম্পূৰ্ণৰূপে ৰজাৰ অধীনলৈ আনে। ইয়াৰ ফলত আটিংগালৰ ৰাণীসকলে পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত থকা সকলো ব্যক্তিগত অধিকাৰ হেৰুৱায়। তেওঁলোকৰ ক্ষমতা কেৱল সেই সম্পত্তিসমূহৰ তদাৰককাৰী হিচাপেই সীমিত হৈ পৰে।^১৭১৮

কেৰালাৰ ইতিহাসবিদ অধ্যাপক এ. শ্ৰীধৰ মেননে লিখিছে: "মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই তেওঁৰ শাসনকালৰ আৰম্ভণিতে তথাকথিত আটিংগাল 'ৰাণী-ৰাজ্য'ৰ ওপৰত পোনপটীয়া নিয়ন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল। এইটো কোনো অন্তৰ্ভুক্তিকৰণ বা বিজয় নাছিল। এইটো আছিল আটিংগালৰ সৈতে ট্ৰাভাংকোৰৰ একত্ৰীকৰণ। আটিংগালৰ ৰাণীসকলে সাৰ্বভৌম ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল বুলি কৰা ধাৰণাটো ভুল। আচল কথাটো হ’ল যে ৰাজনৈতিক বিষয়ত ৰাণীসকলৰ কোনো সাৰ্বভৌম অধিকাৰ নাছিল। ৰাণীসকলে স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত যিকোনো অধিকাৰ প্ৰদান কৰিবলৈ হ’লে তাৰ বৈধতাৰ বাবে ৰজাৰ পূৰ্বৰ সন্মতি বা পৰৱৰ্তী অনুমোদনৰ প্ৰয়োজন আছিল। তথাকথিত আটিংগাল ৰাণী-ৰাজ্যৰ উৎপত্তি পঞ্চম শতিকাত হৈছিল। সেই সময়ত ভেনাদ পৰিয়াললৈ দুগৰাকী ৰাজকুঁৱৰীক দত্তক লোৱা হৈছিল। তেতিয়া আটিংগাল আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা কিছুমান সম্পত্তিৰ ৰাজহ তেওঁলোকক দিয়া হৈছিল। তেতিয়াৰেপৰা ট্ৰাভাংকোৰৰ শাসকীয় পৰিয়ালৰ মহিলা সদস্যসকলক আটিংগালৰ ৰাণী বুলি জনা গৈছিল। কেৱল এই মহিলাসকলৰ পুত্ৰ সন্তানসকলেহে সিংহাসনৰ উত্তৰাধিকাৰী হ’ব পাৰিছিল। যেতিয়া মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই আটিংগালৰ সম্পত্তিসমূহৰ ওপৰত পোনপটীয়া নিয়ন্ত্ৰণ লোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল, তেতিয়া তেওঁ কোনো সাৰ্বভৌম ৰাজ্যৰ বিষয়ত হস্তক্ষেপ কৰা নাছিল। ৰাজপৰিয়ালৰ মুখিয়াল আৰু ৰাজ্যৰ শাসক হিচাপে তেওঁৰ নিজৰ ৰাজ্যৰে এটা অংশৰ বিষয়ত হস্তক্ষেপ কৰাৰ সম্পূৰ্ণ অধিকাৰ আছিল। ৰাণীগৰাকীৰ কোনো সুকীয়া ভূ-খণ্ড বা প্ৰজা নাছিল। তেওঁৰ হাতত থকা ক্ষমতা কেৱল সম্পত্তিৰ ৰাজহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল। তেওঁ প্ৰয়োগ কৰা এই ক্ষমতাসমূহ ৰাজ্যৰ সাৰ্বভৌম ৰজাইহে তেওঁক অৰ্পণ কৰিছিল।" ^১৮১৯

ত্ৰিপ্পাদিদানম আৰু শ্ৰী পদ্মনাভদাস

]]

মহাৰাজ শ্ৰী অনিঝাম তিৰুনালে ১৭৫০ চনৰ ৩ জানুৱাৰীত ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যখন তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ইষ্টদেৱতা শ্ৰী পদ্মনাভস্বামীৰ চৰণত উৎসৰ্গা কৰিছিল। তাৰ পিছৰেপৰা তেওঁক শ্ৰী পদ্মনাভদাস বাঞ্চিপাল মহাৰাজ শ্ৰী অনিঝাম তিৰুনাল বীৰবালা মাৰ্তণ্ড বৰ্মা কুলাশেখৰপেৰুমাল বুলি জনা গৈছিল। ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজাসকলে "শ্ৰী পদ্মনাভদাস" উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁলোকে দেৱতাৰ সেৱক হিচাপে ৰাজ্যখন শাসন কৰিছিল। মন্দিৰলৈ কৰা ৰাজ্যৰ এই গুৰুত্বপূৰ্ণ দানক "ত্ৰিপাদীদামন" বা "ত্ৰিপ্পাদিদানম" বুলি জনা গৈছিল।^২০ ইয়াৰ ফলত সমগ্ৰ ট্ৰাভাংকোৰ ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালৰ আৰাধ্য দেৱতা শ্ৰী পদ্মনাভস্বামীৰ সম্পত্তি হৈ পৰিছিল। অৰ্থাৎ এই ঠাইখন "ভগৱানৰ নিজৰ দেশ" (God's Own Country) হৈ পৰিছিল।^২১ বহুতে ভুলকৈ বিশ্বাস কৰে যে ৰাজপৰিয়ালৰ পুৰুষ সদস্যসকলৰ নামৰ আগত "শ্ৰী পদ্মনাভদাস" উপাধিৰ ব্যৱহাৰ ত্ৰিপ্পাদিদানমৰ পিছৰপৰাহে আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু এই উপাধিটো ১৬ শতিকাৰপৰাই প্ৰচলিত আছিল। ১৭২৫ চনত মহাৰাজ কাৰ্তিক তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ (ধৰ্মৰাজা) প্ৰথম জন্মদিনৰ অনুষ্ঠানত তেওঁক "শ্ৰী পদ্মনাভদাস" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানটো মহাৰাজ অনিঝাম তিৰুনাল বীৰবালা মাৰ্তণ্ড বৰ্মাৰ ত্ৰিপ্পাদিদানমৰ (১৭৫০) বহু আগৰ আছিল। ট্ৰাভাংকোৰৰ প্ৰতিজন ৰজাৰ নামৰ আগত "শ্ৰী পদ্মনাভদাস" যোগ কৰা হয়। আনহাতে ৰাজপৰিয়ালৰ মহিলাসকলক "শ্ৰী পদ্মনাভসেৱিনী" বুলি কোৱা হয়। "শ্ৰী পদ্মনাভদাস" উপাধি লাভৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিবলৈ ৰাজপৰিয়ালৰ নতুন পুৰুষ সদস্যসকলৰ জন্মৰ সময়ত কিছুমান বিশেষ নীতি-নিয়ম সম্পন্ন কৰিব লাগে। ৰাজপৰিয়ালৰ প্ৰতিজন পুৰুষ সদস্যৰ প্ৰথম জন্মদিনত তেওঁক শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ 'অট্টাক্কালমণ্ডপম'ত বহুওৱা হয়। তাৰ পিছত শিশুটিৰ ওপৰত মন্দিৰৰ পৱিত্ৰ পানী ছতিয়াই দিয়া হয়। এই অনুষ্ঠানটো সম্পন্ন হোৱাৰ পিছতহে ৰাজকুমাৰজনক আনুষ্ঠানিকভাৱে "শ্ৰী পদ্মনাভদাস" বুলি ঘোষণা কৰা হয়। মহিলা সদস্যসকলৰ বাবেও "পাদিয়েট্টাম" নামৰ এটা অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানটো কেৱল তেওঁলোকৰ "পল্লীকেট্টু"ৰ (ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰাজকুমাৰী আৰু ৰাণীসকলৰ বিবাহ) পিছতহে কৰা হয়। কেৱল এই ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহ সম্পন্ন কৰা পুৰুষ আৰু মহিলা সদস্যসকলকহে মন্দিৰৰ কাৰ্যকলাপত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ দিয়া হয়। লগতে তেওঁলোকক মন্দিৰ আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত উপাধিসমূহ আৰু সন্মান প্ৰদান কৰা হয়।^২২২৩

দত্তক গ্ৰহণ প্ৰথা

ৰাজপৰিয়ালৰ মহিলাসকলক "আটিংগালৰ ৰাণী" বুলি কোৱা হয়। তেওঁলোকৰ উপাধিবোৰ আছিল ক্ৰমে— আটিংগাল মুথা থাম্পুৰাতী (আটিংগালৰ জ্যেষ্ঠা ৰাণী), আটিংগাল এলায়া থাম্পুৰাতী (আটিংগালৰ কনিষ্ঠা ৰাণী) আৰু আটিংগাল কচু থাম্পুৰাতী (আটিংগালৰ প্ৰথম ৰাজকুমাৰী)।^২৪ ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালত প্ৰথম দত্তক লোৱাৰ প্ৰথা ১৪ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে কোলাথিৰী পৰিয়ালৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। কাৰণ কোলাথিৰীসকলক ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজবংশৰ ভগ্নী ৰাজবংশ বুলি গণ্য কৰা হয়।^২৫ এই দত্তক প্ৰথাৰ ফলস্বৰূপে ৰাজপৰিয়ালটো চাৰিটা শাখাত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। সেইবোৰ হ’ল— তিৰুৱনন্তপুৰমৰ শাখা, কোট্টাৰাকৰাৰ ‘এলায়াদাতু’ স্বৰূপম শাখা, নেডুমাংগাডৰ ‘পেৰাকা থাভাঝী’ শাখা আৰু কুইলন (কোল্লাম) শাখা। পিছৰ দুটা শাখা ১৮ শতিকাৰ ভিতৰত বিলুপ্ত হৈ যায়। আনহাতে কোট্টাৰাকৰাৰ শেষৰগৰাকী ৰাণী মহাৰাজ অনিঝাম তিৰুনাল মাৰ্তণ্ড বৰ্মাৰ সৈতে যুদ্ধ হোৱাৰ পিছত পলাই গৈছিল।^২৬ ১৬৩০ চনত কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰপৰা দুজন পুৰুষ সদস্যক দত্তক লোৱা হৈছিল।^২৭ ইয়াৰ ফলত ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ মাজত মতবিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। পিছত ১৬৮৪ চনত উমাযাম্মা ৰাণীয়ে কোলাথিৰী পৰিয়ালৰপৰা এজন পুৰুষ আৰু দুগৰাকী মহিলা সদস্যক দত্তক লয়। ইয়াৰ পিছৰ সকলোবোৰ দত্তক গ্ৰহণ এই কোলাথিৰী পৰিয়ালৰপৰাই কৰা হৈছিল।^২৮ ১৬৮৮ চনত ৰাজা ৰাম বৰ্মাসহ দুজন পুৰুষ আৰু দুগৰাকী মহিলা সদস্যক দত্তক লোৱা হয়। এই ৰাজকুমাৰীসকলৰ এগৰাকীৰ গৰ্ভতে ট্ৰাভাংকোৰৰ বিখ্যাত ৰজা অনিঝাম তিৰুনাল মাৰ্তণ্ড বৰ্মাৰ জন্ম হৈছিল।^২৯ ১৭১৮ চনত এগৰাকী ৰাজকুমাৰীক দত্তক লোৱা হয়। তেওঁৰ পুত্ৰই আছিল পৰৱৰ্তী সময়ৰ ৰজা কাৰ্তিক তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা ধৰ্ম ৰাজা। ১৭৪৮ চনত পুনৰ চাৰিগৰাকী ৰাজকুঁৱৰীক দত্তক লোৱা হয় আৰু বলাৰাম বৰ্মা (১৭৯৮–১৮১০) এই বংশৰে অন্তৰ্গত আছিল।^৩০ ১৭৮৮ চনৰ পৰৱৰ্তী দত্তক প্ৰথাৰ ফলত বিখ্যাত মহাৰাণী গৌৰী লক্ষ্মী বাঈ আৰু গৌৰী পাৰ্বতী বাঈৰ আগমন ঘটে। লগতে ১৯২৪ চনলৈকে সকলো পুৰুষ শাসক এই ধাৰাৰপৰাই আহিছিল। এই ধাৰাৰ শেষ শাসকজন আছিল মহাৰাজ মূলম তিৰুনাল।^৩১

১৮৫৭ চনত ১৭৯০ চনৰপৰাই মাভেলিকৰাত বসবাস কৰা কোলাথিৰী পৰিয়ালৰ এটা শাখাৰপৰা ৰাণী লক্ষ্মী বাঈকে ধৰি দুগৰাকী ৰাজকুঁৱৰীক দত্তক লোৱা হৈছিল। কিন্তু ১৯০১ চনৰ ভিতৰত এই দুয়োগৰাকী ৰাজকুঁৱৰী আৰু তেওঁলোকৰ সকলো সন্তানৰ মৃত্যু হয়।^৩২ এই দত্তক গ্ৰহণসমূহ ট্ৰাভাংকোৰৰ উত্তৰাধিকাৰী আইনৰ বিৰোধী আছিল।^৩৩ ১৯০০ চনত পুনৰ মাভেলিকৰাৰপৰা দুগৰাকী ৰাজকুঁৱৰীক দত্তক লোৱা হয়। তেওঁলোক আছিল ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ নাতিনী— সেথু লক্ষ্মী বাঈ আৰু সেথু পাৰ্বতী বাঈ। এই সেথু পাৰ্বতী বাঈয়েই ট্ৰাভাংকোৰৰ শেষ শাসক মহাৰাজ শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল বলাৰাম বৰ্মাক জন্ম দিছিল।^৩৪৩৫

একেবাৰে শেষৰটো দত্তক গ্ৰহণৰ ঘটনা ১৯৯৪ চনত ঘটিছিল। সেই সময়ত ৰাজকুমাৰী অশ্বথী তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বাঈয়ে লেখা পাৰ্বতী বাঈ নামৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰীক দত্তক লৈছিল।^৩৬ বৰ্তমান তেওঁ ভাৰত আৰু বিদেশৰ মাজত যাতায়াত কৰি থাকে।

উপাধি আৰু মৰ্যাদাত্ৰম

ৰাজপৰিয়ালৰ প্ৰতিজন সদস্যই দুটাকৈ নাম লাভ কৰে— এটা আনুষ্ঠানিক ব্যক্তিগত নাম আৰু আনটো তেওঁলোকৰ জন্মৰ ‘নক্ষত্ৰ’ বা ‘তিৰুনাল’ৰ সৈতে জড়িত নাম (যেনে: মহাৰাজ স্বতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা)।

• ৰাজপৰিয়ালৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ পুৰুষ সদস্য বা ‘বলিয়া থাম্পুৰান’জন হ’ল ৰাজপৰিয়ালৰ মুৰব্বী। আটিংগালৰ ৰাণীৰ গৰ্ভত নাৰী ধাৰাত জন্ম লোৱা এই জ্যেষ্ঠ পুৰুষজনেই— শ্ৰী পদ্মনাভদাস বাঞ্চি পালা (ব্যক্তিগত নাম) বৰ্মা কুলাশেখৰ পেৰুমাল কিৰীটাপতি মান্নে চুলতান মহাৰাজ ৰাজা ৰামৰাজা বাহাদুৰ, চামছেৰ জং, ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰাজ উপাধিৰে ৰজা হয়।
• যুৱৰাজ বা উত্তৰাধিকাৰীজনক মহাৰাজকুমাৰ (ব্যক্তিগত নাম) বৰ্মা, ট্ৰাভাংকোৰৰ এলিয়া ৰাজা বুলি জনা যায়।
• ৰাজপৰিয়ালৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠা মহিলাগৰাকী হ’ল ‘আটিংগাল মুথা থাম্পুৰান’। তেওঁক শ্ৰী পদ্মনাভসেৱিনী বাঞ্চিধৰ্ম বৰ্ধিনী ৰাজা ৰাজেশ্বৰী মহাৰাণী (ব্যক্তিগত নাম) বাঈ, ট্ৰাভাংকোৰৰ জ্যেষ্ঠা মহাৰাণী বুলি জনা যায় আৰু তেওঁক ‘হাৰ হাইনেছ’ (Her Highness) সম্বোধন কৰা হয়। কনিষ্ঠা মহাৰাণীগৰাকী হ’ল ‘আটিংগাল এলায়া থাম্পুৰান’। যদি তেওঁ শাসনত থকা ৰাজকুমাৰৰ মাতৃ হয়, তেন্তে তেওঁক শ্ৰী পদ্মনাভসেবিনী বাঞ্চিপাল দ্যুমণি ৰাজা ৰাজেশ্বৰী মহাৰাণী (ব্যক্তিগত নাম) বাঈ, ট্ৰাভাংকোৰৰ কনিষ্ঠা মহাৰাণী বুলি জনা যায় আৰু তেওঁকো ‘হাৰ হাইনেছ’ বুলি সম্বোধন কৰা হয়। প্ৰথম ৰাজকুমাৰীগৰাকীক ‘কচু থাম্পুৰান’ বুলি জনা যায় আৰু তেওঁৰ সম্পূৰ্ণ উপাধিটো হ’ল (ব্যক্তিগত নাম) শ্ৰী পদ্মনাভসেবিনী বাঞ্চিধৰ্ম বৰ্ধিনী আটিংগাল কচু থাম্পুৰান।
• জ্যেষ্ঠা আৰু কনিষ্ঠা মহাৰাণীৰ স্বামীসকলক ক্ৰমে বলিয়া কোয়ী থাম্পুৰান আৰু কচু কোয়ী থাম্পুৰান বুলি জনা যায়। তেওঁলোকক শাসকীয় পৰিয়ালৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকা চাৰি বা পাঁচটা ৰাজপৰিয়ালৰ (বা ‘প্ৰাসাদ’) পৰা বাছনি কৰা হৈছিল। মহাৰাণী ভৰণী তিৰুনাল লক্ষ্মী বাঈৰ স্বামী কেৰালা বৰ্মা বলিয়া কোইল থাম্পুৰান আৰু মহাৰাণী কাৰ্তিক তিৰুনাল লক্ষ্মী বাঈৰ স্বামী কৰ্নেল জি. ভি. ৰাজাই নিজা প্ৰচেষ্টাৰে বিখ্যাত হৈ পৰিছিল।
• মহাৰাজসকলৰ পত্নীসকল সাধাৰণতে আম্মাভেডু বংশৰ নায়াৰ সম্প্ৰদায়ৰ মহিলা আছিল। সেইবাবেই তেওঁলোকক অভিজাত শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, ৰাজকীয় শ্ৰেণীৰ নহয়। তেওঁলোকক আম্মাচ্চী পনপিল্লাই আম্মা বুলি জনা গৈছিল আৰু তেওঁলোকে (মাতৃৰ ঘৰৰ নাম) আম্মাচ্চী পনপিল্লাই আম্মা শ্ৰীমতী (ব্যক্তিগত নাম) পিল্লাই উপাধি লাভ কৰিছিল। মাৰুমাক্কথায়াম আইন অক্ষুণ্ণ ৰাখিবলৈ মহাৰাজসকলক কেৱল ‘মৰ্গনেটিক’ (অসমান মৰ্যাদাৰ বিবাহ) বিবাহৰহে অনুমতি দিয়া হৈছিল। মাৰুমাক্কথায়াম আইন অনুসৰি ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰাজসকলৰ সন্তানসকলে সিংহাসনৰ উত্তৰাধিকাৰী হ’ব নোৱাৰিছিল। কাৰণ তেওঁলোক তেওঁলোকৰ নায়াৰ মাতৃৰ পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত আছিল আৰু তেওঁলোক ৰাজকীয় শ্ৰেণীৰ নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকে এক অভিজাত উপাধিহে লাভ কৰিছিল, যাৰ নাম আছিল থাম্পী আৰু কচাম্মা। শাসকীয় ৰজাসকলৰ পুত্ৰসকলক শ্ৰী (মাতৃৰ ঘৰৰ নাম) (ব্যক্তিগত নাম) চেম্পকৰমন থাম্পী বুলি জনা গৈছিল। ৰজাসকলৰ জীয়ৰীসকলক (মাতৃৰ ঘৰৰ নাম) আম্মাভেটিল শ্ৰীমতী (ব্যক্তিগত নাম) পিল্লাই কচাম্মা বুলি জনা গৈছিল। আম্মাচ্চীসকলৰ বংশধৰসকলে থানকাচ্চী (মহিলা) আৰু থাম্পী (পুৰুষ) উপাধি পাইছিল।^৩৭

উত্তৰাধিকাৰী আৰু উত্তৰাধিকাৰৰ ধাৰা

ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালে মাৰুমাক্কথায়াম অনুসৰণ কৰে। মাৰুমাক্কথায়াম শাসকজনৰ ভগ্নীৰ সন্তানৰ জৰিয়তে উত্তৰাধিকাৰ লাভ কৰা এটা মাতৃতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থা।^৩৮৩৯

ট্ৰাভাংকোৰৰ শেষ শাসক মহাৰাজজন আছিল চিত্ৰ তিৰুনাল বলাৰাম বৰ্মা। ১৯৯১ চনৰ ২০ জুলাইত তেওঁৰ ষ্ট্ৰোক হৈ মৃত্যু হৈছিল। তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ উত্ৰাডম তিৰুনাল মাৰ্তণ্ড বৰ্মাৰ ২০১৩ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰৰ পুৱা এটি ব্যক্তিগত চিকিৎসালয়ত মৃত্যু হয়। তেওঁৰ পিছত মহাৰাণী কাৰ্তিক তিৰুনাল লক্ষ্মী বাঈ আৰু জি. ভি. ৰাজাৰ পুত্ৰ মূলম তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাই উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে।

ৰাজপৰিয়ালৰ এজন সদস্যৰ বিৱৰণ অনুসৰি, পৰৱৰ্তী উত্তৰাধিকাৰৰ শাৰীত থাকিব তেওঁৰ সতি-সন্ততি বেংগালুৰু শাখাৰ ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰাজকুমাৰী উত্ৰম তিৰুনাল ললিতাম্বা বাঈৰ (মহাৰাণী পূৰাডম তিৰুনাল সেথু লক্ষ্মী বাঈৰ কন্যা) পুত্ৰ ৰেৱতী তিৰুনাল বালগোপাল বৰ্মা আৰু ট্ৰাভাংকোৰ শাখাৰ ৰাজকুমাৰ ৰবি, ৰাজকুমাৰ ৰঘু আৰু ৰাজকুমাৰ আদিত্য।^৪০

বিবাহ আৰু অন্যান্য ৰীতি-নীতি

ৰাজকুমাৰীসকলৰ বিবাহক ‘পল্লীকেট্টু’ বুলি জনা যায়।^৪১

মহাদান অনুষ্ঠানৰ অৱসান

ট্ৰাভাংকোৰৰ প্ৰাক্তন ৰাজপৰিয়ালটো মূলতঃ নায়াৰ সম্প্ৰদায়ৰ আছিল।^৪২ তেওঁলোকে ছেৰা উপাধি লাভ কৰিবলৈ ছেৰা বংশৰ ধাৰা গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁলোকে মাজে-মাজে ১৬টা মহাদান (মহৎ দানশীল কাৰ্য) সম্পন্ন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল হিৰণ্য-গৰ্ভা, হিৰণ্য-কামধেনু আৰু হিৰণ্যাশ্বৰতা। এই অনুষ্ঠানবোৰত হাজাৰ হাজাৰ ব্ৰাহ্মণক বহুমূলীয়া উপহাৰ দিয়াৰ উপৰি প্ৰত্যেককে ন্যূনতম ১ কাজাঞ্চ (৭৮.৬৫ গ্ৰাম) সোণ প্ৰদান কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল যাতে মহাৰাজজনক (ৰাজপৰিয়ালৰ আন সদস্যসকলক বাদ দি) এজন ধৰ্মীয়ভাৱে বৈধ শাসক বুলি গণ্য কৰিব পৰা যায়। কেৰালাত বৰ্ণ ব্যৱস্থাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক ব্ৰাহ্মণসকলে সামৰিক কৰ্তব্য আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে শূদ্ৰসকলক নিযুক্তি দিছিল। কাৰণ ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰান্তৰ দৰে কেৰালাত চাৰিমুখীয়া বৰ্ণ ব্যৱস্থা নাছিল। লগতে তাত সুৰক্ষা বা নেতৃত্বৰ বাবে কোনো ক্ষত্ৰিয় বা সামৰিক গোটো নাছিল। বৰ্ণৰফালৰপৰা মহাৰাজ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালটো আছিল ‘কিৰ্যাথিল নায়াৰ’ অৰ্থাৎ সামৰিক কৰ্তব্য পালন কৰা ‘সৎ শূদ্ৰ’। তেওঁলোক কোনো ক্ষত্ৰিয় নাছিল। ব্ৰাহ্মণসকলৰপৰা ধৰ্মীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিবলৈ তেওঁলোকে হিৰণ্যগৰ্ভম (যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে সোণৰ কণীৰপৰা পুনৰ জন্ম লোৱা) আৰু তুলাপুৰুষ দানম বা তুলাভাৰম (য’ত মহাৰাজৰ শৰীৰৰ ওজনৰ সৈতে মিলাই সোণ, ঐশ্বৰ্য আৰু উপহাৰসমূহ তুলাচনীত ওজন কৰা হৈছিল আৰু পুৰোহিতসকলক দান কৰা হৈছিল) নামৰ এটা প্ৰতীকী পুনৰ জন্মৰ অনুষ্ঠানৰ মাজেৰে যাবলগীয়া হৈছিল। এই ৰীতি-নীতিসমূহ সম্পন্ন হোৱাৰ পিছত ব্ৰাহ্মণসকলে শাসকজনক বৈধ বুলি গণ্য কৰিছিল। কেৱল তেনে মহাৰাজহে পৰম্পৰাগতভাৱে লগুন পৰিধান কৰাৰ যোগ্য বিবেচিত হৈছিল।^{৪৩ ৪৪৪৫} ১৮৪৮ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ তদানীন্তন গভৰ্ণৰ জেনেৰেল মাৰ্কুছ অব ডেলহাউছীয়ে জানিব পাৰিছিল যে শাসকসকলৰ এই মহাদানসমূহৰ বাবেই ট্ৰাভাংকোৰৰ আৰ্থিক অৱস্থা অত্যন্ত শোচনীয় হৈ পৰিছিল।^৪৬ লৰ্ড ডেলহাউছীয়ে মাদ্ৰাজ প্ৰেছিডেন্সীৰ গভৰ্ণৰ লৰ্ড হেৰিছক নিৰ্দেশ দিছিল যে ট্ৰাভাংকোৰৰ তৎকালীন ৰজা মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই (উত্ৰাম তিৰুনাল ১৮৪৭–৬০) যদি এই প্ৰথা বন্ধ নকৰে, তেন্তে মাদ্ৰাজ প্ৰেছিডেন্সীয়ে তেওঁৰ ৰাজ্যৰ শাসনভাৱ নিজৰ হাতলৈ ল’ব। ইয়াৰ পিছৰেপৰা মহাদানৰ এই প্ৰথা বন্ধ হৈ পৰে। শ্ৰী মূলম তিৰুনালকে ধৰি ট্ৰাভাংকোৰৰ সকলো ৰজাই ‘হিৰণ্যগৰ্ভম’ আৰু ‘তুলাপুৰুষদানম’ অনুষ্ঠান পাতিছিল। মহাৰাজ চিত্ৰ তিৰুনাল বলাৰাম বৰ্মা আছিল ট্ৰাভাংকোৰৰ একমাত্ৰ ৰজা, যিয়ে ‘হিৰণ্যগৰ্ভম’ বা ‘তুলাপুৰুষদানম’ অনুষ্ঠান পতা নাছিল। কাৰণ তেওঁ এইবোৰক অত্যন্ত ব্যয়-বহুল অনুষ্ঠান বুলি গণ্য কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁ এগৰাকী নায়াৰ হৈয়েই ৰৈছিল।^৪৭

পৰিয়ালৰ সদস্যসকল

উত্ৰাডম তিৰুনাল মাৰ্তণ্ড বৰ্মা কায়ামকুলামৰ আম্মাচ্চী পনপিল্লাই আম্মা শ্ৰীমতী ৰাধাদেৱী পন্দালাইক (মাদ্ৰাজৰ লেফটেনেণ্ট-কৰ্ণেল কৃষ্ণন গোপীনাথন পন্দালাইৰ কন্যা) বিবাহ কৰাইছিল। তেওঁলোকৰ এজন পুত্ৰ অনন্তপদ্মনাভন থাম্পী আৰু এগৰাকী জীয়ৰী পাৰ্বতীদেৱী কচাম্মা আছে। ২০১৩ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বলৈকে তেওঁ ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ পট্টম প্ৰাসাদত বাস কৰিছিল।^৪৮৪৯

ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বৰ্তমানৰ মুৰব্বী হৈছে শ্ৰী পদ্মনাভদাস শ্ৰী মূলম তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা। তেওঁৰ জন্ম ১৯৪৯ চনৰ ১২ জুনত কৌডিয়াৰ প্ৰাসাদত হৈছিল। তেওঁ মহাৰাণী কাৰ্তিক তিৰুনাল লক্ষ্মী বাঈ আৰু পুঞ্জাৰ প্ৰাসাদৰ লেফটেনেণ্ট-কৰ্ণেল পি.আৰ. গোদাবৰ্মা ৰাজাৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ আছিল। ১৯৯১ চনৰ ২০ জুলাইত মহাৰাজ শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল বলাৰাম বৰ্মাৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ নামত যুৱৰাজ বা ‘এলিয়া ৰাজা’ হয়। মূলম তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ মাৰ ইভানিঅ’ছ কলেজৰপৰা পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ স্নাতক আৰু তেওঁ লণ্ডনত ব্যৱসায় পৰিচালনাও অধ্যয়ন কৰিছিল। শিক্ষা সমাপ্ত কৰি তেওঁ ১৯৭১ চনত মাংগালোৰৰ এচপিনৱাল এণ্ড কোম্পানী লিমিটেডত যোগদান কৰে। তেওঁ তাত এগৰাকী পৰামৰ্শদাতা আৰু বিভিন্ন কাৰ্যবাহী পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। যেনে— ২০০৪–২০০৫ চনত অতিৰিক্ত সঞ্চালক, ২০০৫–২০০৭ চনত পৰিকল্পনা সঞ্চালক, ২০০৫ চনৰপৰা এচপিনৱাল এণ্ড কোম্পানী (ট্ৰাভাংকোৰ) লিমিটেডৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক, ২০০৫ চনৰপৰা এচপিনৱাল প্ৰমাতা গোটৰ সদস্য আৰু ২০০৮ চনৰপৰা মাংগালোৰৰ এচপিনৱাল এণ্ড কোম্পানী লিমিটেডৰ পৰিচালন সঞ্চালক। ১৯৭৬ চনত তেওঁ কিলিমানুৰ প্ৰাসাদৰ আম্মাচ্চী পনপিল্লাই আম্মা শ্ৰীমতী ৰেমা বৰ্মাক বিবাহ কৰায় যদিও ২০০২ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।^৫০৫১

ৰাজকুমাৰী অশ্বথী তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বাঈৰ বিবাহ তিৰুৱাল্লাৰ পালিক্কৰা ৱেষ্ট প্ৰাসাদৰ প্ৰয়াত শ্ৰী সুকুমাৰন ৰাজা ৰাজা বৰ্মাৰ সৈতে হৈছিল। ২০০৫ চনৰ ৩০ ডিচেম্বৰত কেৰালাৰ ওচিৰা জিলা চিকিৎসালয়ত এটা মটৰ গাড়ী দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈ তেওঁৰ মৃত্যু হয়। এই দম্পতীহালৰ তিনিটি সন্তান আছে— ৰাজকুমাৰ পূৰুৰুত্তাটী তিৰুনাল মাৰ্তণ্ড বৰ্মা, ৰাজকুমাৰ অবিট্টম তিৰুনাল আদিত্য বৰ্মা আৰু ৰাজকুমাৰী ভৰণী তিৰুনাল লেখা পাৰ্বতী বাঈ (দত্তক)। ৰাজকুমাৰ পূৰুৰুত্তাটী তিৰুনাল মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই আম্মাচ্চী পনপিল্লাই আম্মা শ্ৰীমতী গোপিকা নায়াৰক অৰ্থাৎ কালাইমামণি গোপিকা মাৰ্তণ্ড বৰ্মা বা গোপিকা বৰ্মাক বিবাহ কৰাইছিল। তেওঁ এগৰাকী মোহিনীঅট্টম নৃত্যশিল্পী হোৱাৰ লগতে দাস্য নৃত্য বিদ্যালয়ৰ পৰিচালিকা আৰু চেন্নাইৰ এবিলিটি ফাউণ্ডেশ্যনৰ উপদেষ্টা বোৰ্ডৰ সদস্য। তেওঁলোকৰ এজন পুত্ৰ শ্ৰী বিষ্ণু থাম্পী আছে। ৰাজকুমাৰ অবিট্টম তিৰুনাল আদিত্য বৰ্মাই ২০০০ চনত কত্তায়মৰ মাৰিয়াপল্লী প্ৰাসাদৰ শ্ৰীমতী ৰেশ্মী বৰ্মাক বিবাহ কৰায়।^৫২

ভাৰতৰ ২৬ নং সাংবিধানিক সংশোধনীৰ জৰিয়তে প্ৰাক্তন দেশীয় ৰাজ্য (ব্ৰিটিছ ভাৰত)সমূহৰ মহাৰাজসকলৰ শাসকীয় মৰ্যাদা সমাপ্ত কৰা হয়। লগতে তেওঁলোকৰ প্ৰিভী পাৰ্চ লাভ কৰাৰ অধিকাৰ আৰু যিকোনো বিশেষ প্ৰশাসনিক কৰ্তৃত্ব বিলুপ্ত কৰা হয়। অৱশ্যে ১৯৪৭ চনত ভাৰত চৰকাৰ আৰু ৰজাসকলৰ মাজত স্বাক্ষৰিত চুক্তিৰ অন্যান্য চৰ্তসমূহ আইনীভাৱে এতিয়াও বাহাল আছে। ১৯৫৬ চনলৈকে চিত্ৰ তিৰুনাল বলাৰাম বৰ্মাই তিৰু-কোচিৰ ‘ৰাজপ্ৰমুখ’ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। পিছত ১৯৭১ চনত পৰিয়ালে তেওঁলোকৰ প্ৰিভী পাৰ্চ আৰু অন্যান্য বিশেষাধিকাৰ হেৰুৱায়। কিন্তু শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰত থকা পৰিয়ালটোৰ অধিকাৰক সন্মান জনোৱা হয়। বৰ্তমান পৰিয়ালৰ মুৰব্বী শ্ৰী পদ্মনাভদাস শ্ৰী মূলম তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাই ট্ৰাভাংকোৰৰ নাম থকা মহাৰাজ আৰু ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ ন্যাসৰক্ষী হিচাপে মন্দিৰৰ প্ৰতি থকা নিজৰ কৰ্তব্য পালন কৰি আহিছে, যদিও মন্দিৰৰ প্ৰশাসনত তেওঁৰ কোনো ভূমিকা নাই।^৫৩

ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ

১৯৭১ চনৰ সাংবিধানিক সংশোধনীৰ পিছত, ৰাজপৰিয়ালৰ সা-সম্পত্তিসমূহ ভাগ কৰা হয়। এইসমূহ মহাৰাণী সেথু লক্ষ্মী বাঈ আৰু মহাৰাণী সেথু পাৰ্বতী বাঈৰ শাখাৰ মাজত দুটা সমান ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছিল। অৱশ্যে পূজাপুৰাত অৱস্থিত স্যাটেলমণ্ড প্ৰাসাদৰ মালিকীস্বত্বক লৈ সেথু লক্ষ্মী বাঈৰ নাতি বালগোপাল বৰ্মা আৰু মহাৰাজ শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল বলাৰাম বৰ্মাৰ মাজত কিছুমান আইনী বিবাদ চলি আছিল। এই সন্দৰ্ভত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে প্ৰদান কৰা ৰায় অনুসৰি, সম্পত্তি বিভাজনৰ চৰ্তসমূহ ৰাজপৰিয়ালৰ দুয়োটা শাখাৰ সকলো সদস্যই গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু পিছত বালগোপাল বৰ্মাই (ৰেৱতী নল), যি সম্পত্তি বিভাজনৰ সময়ত নাবালক আছিল, অভিযোগ কৰে যে শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনালে বেআইনীভাৱে পূজাপূৰা স্যাটেলমণ্ড প্ৰাসাদ সম্পত্তিটো কাঢ়ি লৈছিল, যিটো আচলতে তেওঁৰ আইতাক সেথু লক্ষ্মী বাঈৰ আছিল। শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনালে ১৯৭৪ চনত এখন নতুন চিকিৎসা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ এই প্ৰাসাদটো কেৰালা চৰকাৰক দান কৰিছিল, যিটো বৰ্তমানৰ বিখ্যাত শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল ইনষ্টিটিউট ফৰ মেডিকেল ছায়েন্সেছ এণ্ড টেকন’লজী। বালগোপাল বৰ্মাই (ৰেৱতী নল) এইবুলিও অভিযোগ কৰিছিল যে শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনালে আটিংগালৰ জ্যেষ্ঠা ৰাণী হিচাপে সেথু লক্ষ্মী বাঈৰ থকা পৰম্পৰাগত অধিকাৰসমূহো বেআইনীভাৱে কাঢ়ি লৈছিল। ন্যায়ালয়ে ১৯৯১ চনত চূড়ান্ত ৰায়দান কৰাৰ সময়ত এই যুক্তিও খাৰিজ কৰে। ৩০-ৰ দশকত সেথু লক্ষ্মী বাঈৰ গোচৰটো তদানীন্তন ভাৰতৰ ভাইচৰয়ৰ ওচৰত দাখিল কৰা হৈছিল যদিও তেওঁ ইয়াক খাৰিজ কৰিছিল। কাৰণ ট্ৰাভাংকোৰৰ প্ৰাক্তন মহাৰাজ অনিঝাম তিৰুনাল মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই ১৮ শতিকাতে আটিংগালৰ ৰাণীসকলৰ সকলো ক্ষমতা কৰ্তন কৰিছিল। ৰেৱতী নল বালগোপাল বৰ্মাই তেওঁৰ এই আপত্তি প্ৰথমে কেৰালাৰ উচ্চ ন্যায়ালয়লৈ আৰু পিছলৈ ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়লৈ লৈ গৈছিল। অৱশ্যে দুয়োখন আদালততে ৰায়দান শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনালৰ সপক্ষে আহে আৰু আবেদনকাৰী ৰেৱতী নলৰ গোচৰটো ১৯৯১ চনত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ চূড়ান্ত ৰায়ৰদ্বাৰা খাৰিজ কৰা হয়।^১৮ মহাৰাজই ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল ইনষ্টিটিউট ফৰ মেডিকেল ছায়েন্সেছ এণ্ড টেকন’লজী গঠনৰ বাবে এই ‘স্যাটেলমণ্ড প্ৰাসাদ’ দান কৰিছিল।^৫৪ ১৯৯১ চনত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ চূড়ান্ত ৰায়দানৰ পিছত মহাৰাজ শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনালে এই গোচৰত জয়লাভ কৰে।^১৮

বৰ্তমান কেৱল সেথু পাৰ্বতী বাঈৰ বংশধৰসকলেহে কৌডিয়াৰ প্ৰাসাদত বাস কৰে, কিয়নো এইটো তেওঁৰ আইনী উত্তৰাধিকাৰী আৰু তেওঁলোকৰ বংশধৰসকলৰ সম্পত্তি। তেওঁলোক সকলোৱে তিৰুৱনন্তপুৰমত (তিৰুৱনন্তপুৰম) বাস কৰে আৰু তেওঁলোকেই তেওঁলোকৰ প্ৰাচীন ৰাজবংশৰ পৰম্পৰা আৰু ৰীতি-নীতিসমূহ জীয়াই ৰাখিছে, যাৰ ভিতৰত বিখ্যাত শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ চোৱা-চিতাও অন্তৰ্ভুক্ত।^৫৫৫৬

ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰাজসকলৰ তালিকা

1. অনিঝাম তিৰুনাল বীৰবালা মাৰ্তণ্ড বৰ্মা ১৭২৯–১৭৫৮
2. কাৰ্তিক তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা (ধৰ্ম ৰাজা) ১৭৫৮–১৭৯৮
3. অবিট্টম তিৰুনাল বলাৰাম বৰ্মা ১৭৯৮–১৮১০
4. গৌৰী লক্ষ্মী বাঈ ১৮১০–১৮১৫ (পুত্ৰ সন্তানৰ জন্মলৈকে শাসনভাৰ লৈছিল, ১৮১০–১৩; তেওঁৰ নৱজাত পুত্ৰৰ হৈ ৰাজপ্ৰতিনিধি বা ৰিজেণ্ট, ১৮১৩–১৮১৫)
   1. গৌৰী পাৰ্বতী বাঈ (ভাগিনৰ হৈ ৰাজপ্ৰতিনিধি) ১৮১৫–১৮২৯
5. স্বতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা ১৮২৯–১৮৪৬ (১৮১৩ চনত জন্মৰেপৰা ৰজা, ১৮১৫ চনত অভিষেক হৈছিল, ১৮২৯ চনৰপৰা ১৮৪৬ চনলৈ শাসন কৰিছিল)
6. উত্ত্ৰম তিৰুনাল মাৰ্তণ্ড বৰ্মা ১৮৪৬–১৮৬০
7. আযিল্যাম তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা ১৮show–১৮৮০
8. বিশাখম তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা ১৮৮০–১৮৮৫
9. শ্ৰী মূলম তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা ১৮৮৫–১৯২৪
   1. সেথু লক্ষ্মী বাঈ (ভাগিনৰ হৈ ৰাজপ্ৰতিনিধি) ১৯২৪–১৯৩১
10. চিত্ৰ তিৰুনাল বলাৰাম বৰ্মা (১৯১২ চনত জন্ম, ১৯২৪ চনত উত্তৰাধিকাৰী লাভ, ১৯৩১ চনত শাসনভাৰ গ্ৰহণ, ১৯৪৯ চনলৈকে শাসন কৰিছিল, ১৯৭১ চনলৈকে নাম থকা মহাৰাজ আছিল, ১৯৯১ চনত মৃত্যু হয়)

অধিক পঢ়িবলৈ

• Menon, P. Shungoonny. (1879). A History of Travancore from the Earliest Times. Higginbotham & Co., Madras

বাহ্যিক সংযোগ

• ট্ৰাভাংকোৰ-এ ছাগা অব বেনেভিলেন্স Youtube.com
• হাৰ হাইনেছ দ্য প্ৰিন্সেছ অব ট্ৰাভাংকোৰ গৌৰী পাৰ্বতী বাঈ Youtube.com