অৰুন্ধতী (মহাকাব্য)

অৰুন্ধতী (Arundhatī) (১৯৯৪) হৈছে ১৯৯৪ চনত জগতগুৰু ৰামভদ্ৰাচাৰ্য (১৯৫০–)ৰ দ্বাৰা ৰচিত এখন হিন্দী মহাকাব্যিক কবিতা (মহাকাব্য)। ই ১৫টা সৰ্গত বিভক্ত ১২৭৯টা শ্লোকৰ সমষ্টি। এই কবিতাটোত বিভিন্ন হিন্দু শাস্ত্ৰত পোৱা দম্পতী অৰুন্ধতী আৰু বশিষ্ঠৰ আখ্যান উপস্থাপন কৰা হৈছে। কবিৰ মতে, এই মহাকাব্যৰ বৰ্ণনা মানুহৰ মানসিক বিৱৰ্তনৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত।^১ এই মহাকাব্যৰ এটা কপি ১৯৯৪ চনত উত্তৰ প্ৰদেশৰ হৰিদ্বাৰৰ শ্ৰী ৰাঘৱ সাহিত্য প্ৰকাশন নিধিয়ে প্ৰকাশ কৰিছিল। ১৯৯৪ চনৰ ৭ জুলাইত ভাৰতৰ তদানীন্তন ৰাষ্ট্ৰপতি শঙ্কৰ দয়াল শৰ্মাই গ্ৰন্থখন উন্মোচন কৰিছিল।^২

ৰচনা

গ্ৰন্থখনৰ পাতনিত কবিয়ে হিন্দীৰ মান্য উপভাষা খড়ী বোলীত ৰচনা কৰা তেওঁৰ প্ৰথমখন মহাকাব্যৰ বিষয় হিচাপে কিয় অৰুন্ধতীক বাছি লৈছিল সেই বিষয়ে উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে অৰুন্ধতীৰ প্ৰতি তেওঁৰ শ্ৰদ্ধা স্বাভাৱিক কাৰণ তেওঁ বশিষ্ঠ গোত্ৰৰ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ অৰুন্ধতীৰ চৰিত্ৰটো — “য’ত ভাৰতীয় সংস্কৃতি, সমাজ, ধাৰ্মিকতা, ৰাষ্ট্ৰ আৰু বৈদিক দৰ্শনৰ অমূল্য উপাদান আছে” — নিৰ্ভুল, অনুপ্ৰেৰণাদায়ক আৰু অনুকৰণযোগ্য বুলি অনুভৱ কৰিছিল। তেওঁ লগতে কয় যে অগ্নিহোত্ৰৰ চৰ্চা অৰুন্ধতী আৰু বশিষ্ঠৰ দ্বাৰাই যথেষ্ট পৰিমাণে প্ৰসাৰিত আৰু অগ্ৰগতি লাভ কৰিছিল আৰু সপ্তৰ্ষিৰ লগতে কেৱল বশিষ্ঠৰ পত্নীকহে পূজা কৰা হয়, আন কোনো ঋষিৰ পত্নীক এই সন্মান প্ৰদান কৰা নহয়।^১

আখ্যান

উৎসসমূহ

মহাকাব্যখনৰ বেছিভাগ আখ্যান বিভিন্ন হিন্দু শাস্ত্ৰত পোৱা যায়। কিছুমান অংশ কবিৰ মৌলিক ৰচনা।^১ অৰুন্ধতীৰ জন্মৰ কথা শিৱ পুৰাণ আৰু ভাগৱত পুৰাণত পোৱা যায়, কিন্তু মহাকাব্যখনত ভাগৱত পুৰাণৰ দৰে জন্মৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ব্ৰহ্মাই অৰুন্ধতীক দিয়া নিৰ্দেশসমূহ ৰামচৰিতমানসৰ উত্তৰকাণ্ডৰ পৰা লোৱা হৈছে। বিশ্বামিত্ৰ আৰু বশিষ্ঠৰ মাজৰ শত্ৰুতা বাল্মীকিৰ ৰামায়ণৰ বালকাণ্ডৰ ওপৰত আধাৰিত। শক্তি আৰু পৰাশৰৰ জন্মৰ কাহিনী মহাভাৰত আৰু কেইবাখনো ব্ৰাহ্মণ গ্ৰন্থত পোৱা যায়। মহাকাব্যখনৰ অন্তিম পৰ্যায়ৰ ঘটনাসমূহ বাল্মীকি ৰামায়ণ, ৰামচৰিতমানস আৰু বিনয় পত্ৰিকাৰ বৰ্ণনাৰ ওপৰত আধাৰিত।^১

সাৰাংশ

অৰুন্ধতী হৈছে ঋষি কৰ্দম আৰু দেৱহুতিৰ অষ্টম গৰাকী কন্যা আৰু ব্ৰহ্মাৰ অষ্টম পুত্ৰ বশিষ্ঠৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ হয়। ব্ৰহ্মাই দম্পতীটোক আশ্বাস দিয়ে যে তেওঁলোকে ৰামৰ দৰ্শন লাভ কৰিব। দম্পতীটোৱে ৰামৰ বাবে বহু বছৰ অপেক্ষা কৰি কটায়। গাধী ৰজাৰ পুত্ৰ বিশ্বৰথে বশিষ্ঠৰ পৰা কামধেনু গাইজনী কাঢ়ি নিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু বশিষ্ঠৰ ব্ৰহ্মকাণ্ডৰ বিৰুদ্ধে থিয় হ’বলৈ অসমৰ্থ হয়। বিশ্বৰথে তপশ্চৰ্যা কৰে আৰু ঋষি বিশ্বামিত্ৰ হয়। প্ৰতিশোধপৰায়ণ বিশ্বামিত্ৰই অৰুন্ধতী আৰু বশিষ্ঠৰ এশজন পুত্ৰক মৃত্যুৰ অভিশাপ দিয়ে। দম্পতীটোৱে ক্ষমাই শক্তি নামৰ এজন পুত্ৰৰ জন্ম দিয়ে, যাক বিশ্বামিত্ৰই এটা অসুৰৰ দ্বাৰা হত্যা কৰোৱায়। তাৰ পিছত অৰুন্ধতী আৰু বশিষ্ঠই নাতি পৰাশৰক আশ্ৰম চোৱাচিতা কৰিবলৈ এৰি দি বানপ্ৰস্থ আশ্ৰমলৈ যায়। ব্ৰহ্মাই তেওঁলোকক পুনৰ গৃহস্থ আশ্ৰমত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে আৰু আশ্বাস দিয়ে যে তেওঁলোকে কেৱল গৃহস্থ দম্পতী হিচাপেহে ৰামৰ দৰ্শন পাব। দম্পতীটোৱে অযোধ্যাৰ ওচৰৰ এখন আশ্ৰমত থাকিবলৈ লয়। ৰামৰ জন্মৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ সুযজ্ঞ নামৰ এজন পুত্ৰৰ জন্ম হয়। ৰাম আৰু সুযজ্ঞই অৰুন্ধতী আৰু বশিষ্ঠৰ আশ্ৰমত একেলগে পঢ়া-শুনা কৰে। মিথিলাত সীতা আৰু ৰামৰ বিবাহৰ পিছত ন-বিবাহিত দম্পতীটো অযোধ্যাত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত অৰুন্ধতীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে সীতাক লগ পায়। সীতা আৰু ৰামে চৈধ্য বছৰ নিৰ্বাসনত কটায়। যেতিয়া তেওঁলোক ঘৰলৈ উভতি আহে, তেওঁলোকে নিৰ্বাসনৰ পিছত প্ৰথম আহাৰ গ্ৰহণ কৰে যিটো অৰুন্ধতীয়ে প্ৰস্তুত কৰিছিল আৰু তাৰ পিছতে মহাকাব্যখনৰ সমাপ্তি ঘটে।

পোন্ধৰটা সৰ্গ

১. সৃষ্টি ২. প্ৰণয় ৩. প্ৰীতি ৪. পৰিতোষ ৫. প্ৰতীক্ষা ৬. অনুনয় ৭. প্ৰতিশোধ ৮. ক্ষমা ৯. শক্তি ১০. উপৰাম ১১. প্ৰবোধ ১২. ভক্তি ১৩. উপলব্ধি ১৪. উৎকণ্ঠা ১৫. প্ৰমোদ

তথ্যসূত্ৰ

• Rambhadracharya, Svami. (July 7, 1994). অৰুন্ধতী মহাকাব্য. Shri Raghav Sahitya Prakashan Nidhi
• Rambhadracharya, Svami. (January 14, 2000). মুণ্ডकोपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्. Shri Tulsi Peeth Seva Nyas

বাহ্যিক সংযোগ

• অনলাইনত অৰুন্ধতী