ৰাগ কেদাৰ

ৰাগ কেদাৰ, যাক কেদাৰা নামেৰেও জনা যায়, হ’ল এটা হিন্দুস্থানী শাস্ত্ৰীয় ৰাগ। ভগৱান শিৱৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ৰাগ ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী সংগীতত এক উচ্চ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল বহুতো সুমধুৰ মোৰ। এই ৰাগত স্বৰসমূহ সা আৰু মৰ পুনৰাবৃত্তিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। সাধাৰণতে গ্ৰহণ কৰা হয় যে ইয়াত যথেষ্ট তাপ শক্তি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াক ৰাগ দীপকৰ ৰাগিনী হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শুদ্ধ মধ্যম (ম)ৰ পৰা পঞ্চম (প)লৈ যাওঁতে গান্ধাৰ (গ)ৰ স্পৰ্শ বা গান্ধাৰ (গ)ৰ পৰা পঞ্চম (প)লৈ মসৃণ পৰিৱৰ্তন (ম গ প) এই ৰাগৰ তাৎক্ষণিক প্ৰকাশৰ সাধাৰণ পদ্ধতি।

উৎপত্তি

এই ৰাগৰ উৎপত্তি কল্যাণ ঠাটৰ পৰা হয়। এই ৰাগৰ নামকৰণ ভগৱান শিৱৰ নামেৰে কৰা হৈছে আৰু ভগৱান কৃষ্ণৰ প্ৰিয়। ভগৱান কৃষ্ণই এই ৰাগ বাঁহীত বজাইছিল আৰু গোকুলৰ সকলোৱে মুগ্ধ হৈছিল।

কাৰিকৰী বিৱৰণ

এই ৰাগৰ প্ৰকৃতি ষড়ৱ-সম্পূৰ্ণ, অৰ্থাৎ ইয়াৰ আৰোহণত (উৰ্ধ্বগতি) মাত্ৰ ছয়টা স্বৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু অৱৰোহণত (নিম্নগতি) সাতটা স্বৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাধাৰণতে, এই ৰাগৰ প্ৰগতি অত্যন্ত অৰৈখিক, যাৰ বাবে ইয়াৰ সাৰমৰ্মক আৰোহণ আৰু অৱৰোহণৰ জৰিয়তে ধৰা কঠিন।

ৰাগটোত কেৱল শুদ্ধ (শুদ্ধ) ৰিষভ (ৰে), গান্ধাৰ (গ) আৰু ধৈৱত (ধ) ব্যৱহাৰ কৰা হয়, চতুৰ্থ স্বৰৰ শুদ্ধ আৰু তীব্ৰ (ম আৰু মে, যথাক্ৰমে "(ম- tivra, ম- shuddh)" আৰু প্ৰধানকৈ সপ্তম স্বৰৰ শুদ্ধ (নি) সংস্কৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তবে মাজে মধ্যে ইয়াৰ কোমল (komal) সংস্কৰণ (নি)ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

আৰোহণ: সা মা, মে'পা ধা মা, ধা নি সা`

অৱৰোহণ: সা' নি ধা পা, মা পা ধা পা ম~, সা ৰে সা

পকড়: সা মা, মা পা, মা পা মা পা, ধা পা মা, ৰে সা

ৰাগৰ স্বৰসমূহ হ’ল সা ৰে গা মা (মা হ’ল tivra) পা ধা নি সা।

সবাতোকৈ প্ৰধান (বাদী) স্বৰ হ’ল মা, আৰু দ্বিতীয় প্ৰধান (সমবাদী) হ’ল সা।

সময়

এই ৰাগ ৰাতি গোৱা হয়। ইয়াক ৰাতিৰ প্ৰথম প্ৰহৰত গোৱা হয়। তীব্ৰ মধ্যম (মে) থকা অধিকাংশ ৰাগ ৰাতি গোৱা হয় (ৰাগৰ সময় তত্ত্ব অনুসৰি)।

অধিক তথ্য

ধৈৱতৰ পৰা পঞ্চমৰ জৰিয়তে মধ্যমলৈ মীড় এই ৰাগৰ হৃদয়। এই বাক্যাংশ বাৰে বাৰে পুনৰাবৃত্তি কৰা হয়। মধ্যমৰ পৰা পঞ্চমলৈ পৰিৱৰ্তনত গান্ধাৰ স্বৰটো গ্ৰেচ নোট হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এটা স্বৰৰ পৰা আন এটা স্বৰলৈ ৰাগৰ গতিবিধি জটিল, আৰু বিভিন্ন স্বৰৰ ব্যৱহাৰৰ পৰিমাণ প্ৰায়ে গায়কৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। কেদাৰ হ’ল কল্যাণ পঞ্চক বা পঞ্চ্যৰ পাঁচটা ৰাগৰ ভিতৰত এটা, য’ত আছে হামিৰ, গৌড় সাৰং, কামোদ, ছায়ানট আৰু কেদাৰ। কেদাৰ এটা প্ৰাচীন ৰাগ, য’ত বিভিন্ন ধৰণৰ শাস্ত্ৰীয় গান, যেনে খেয়াল, থুমৰী, ধ্ৰুপদ, আৰু লঘু শাস্ত্ৰীয় গানৰ ভিত্তি আছে।

গুৰু গ্ৰন্থ সাহিব অনুসৰি, ৰাগ কেদাৰা (ਕੇਦਾਰਾ) আত্মাৰ প্ৰকৃত স্বৰূপৰ বিষয়ে মনক সচেতন কৰে। ই সততা, সত্যনিষ্ঠা আৰু সত্যতাৰ ভাব প্ৰকাশ কৰে এটা ব্যৱহাৰিক আৰু যত্নশীলভাৱে। এই পদ্ধতি স্মৰণীয়, যাৰ ফলত মন সচেতন হয়, নিৰাশাবাদ জগাই নোতোলাকৈ।

প্ৰকাৰ

• আদম্বৰী কেদাৰ
• আনন্দী কেদাৰ
• বসন্তী কেদাৰ
• চান্দনী কেদাৰ
• দীপক কেদাৰ
• জলধৰ কেদাৰ
• কেদাৰ বাহাৰ
• কেদাৰী মল্হাৰ
• মলুহা কেদাৰ
• নট কেদাৰ
• শুদ্ধ কেদাৰ
• শ্যাম কেদাৰ
• তিলক কেদাৰ

চলচ্চিত্ৰৰ গান

ভাষা: হিন্দী

হিন্দী

তলত দিয়া চলচ্চিত্ৰসমূহত ৰাগ কেদাৰৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:

• বেকাছ পে কৰম কিজিয়ে য়ে - মোগল-এ-আজম (১৯৬০)- লতা মংগেশকাৰ
• বোলে তো বাঁছুৰী কহী - চাৱন কো আনে দো (১৯৭৯)- য়েছুদাস
• দৰ্শন দো ঘনশ্যাম নাথ – নৰ্সি ভাগত (১৯৫৭) – হেমন্ত কুমাৰ, মান্না দে, সুধা মালহোত্ৰা, ক’ৰাছ
• হাম কো মন কো শক্তি দেনা - গুড্ডী (১৯৭১) – বাণী জয়ৰাম

উৎস

• Chandra Kanta
• ৰাগ কেদাৰ – ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত – Tanarang.com. www.tanarang.com
• ৰাগ কেদাৰ – এটা দৃষ্টিকোণ. ৰজন পাৰিকাৰ সংগীত আৰ্কাইভ
• কেদাৰৰ প্ৰকাৰসমূহৰ ওপৰত. ৰজন পাৰিকাৰ সংগীত আৰ্কাইভ

বাহ্যিক সংযোগ

• ৰাগ কেদাৰ – এটা দৃষ্টিকোণ
• SRA on Samay and Ragas
• (14 May 2007). আপোনাৰ ৰাগ জানক: ঠাট
• (10 May 2007). Sawf Archive of Articles on Classical Indian Music
• ৰাগৰ সমুদ্ৰ. oceanofragas.com