ৰত্ন পাল

ৰত্ন পাল (ৰাজত্বকাল ৯২০-৯৬০) কামৰূপ ৰাজ্যৰ পাল বংশৰ (৯০০–১১০০) ৰজা ব্ৰহ্মপালৰ পুত্ৰ।^১ তেওঁৰ পিছত তেওঁৰ নাতি ইন্দ্ৰপাল ৰাজপাটত বহে।

গো পালৰ গছ তল শিলালিপিবোৰে ৰত্ন পালৰ কৃতিত্ব আৰু তাৰিখৰ ওপৰত যথেষ্ট আলোকপাত কৰিছে। এখন শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে প্ৰাগজ্যোতিষ-কামৰূপৰ ৰত্ন পালে বংগৰ পাল সাম্ৰাজ্যৰ ৰজা ৰাজ্য পাল (৯০৮-৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ক পৰাস্ত কৰি পাল সাম্ৰাজ্যৰ মাজ-মজিয়াত গংগা পৰ্যন্ত আগুৱাই নিয়ে। এই কৃতিত্বৰ কথা পৰিয়ালটোৰ পূৰ্বৰ কোনো অভিলেখত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। এই শিলালিপিত বংগৰ ৰাজ্য পালৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যাৰ ফলত পালৰ ৰাজত্বকালৰ তাৰিখসমূহ একাদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰপৰা দশম শতিকাৰ ১ম অৰ্ধলৈকে আগুৱাই যায়। ঢাকা তামৰ ফলিৰ লিপিত লিখা আছে যে সমতাতা-হৰিকেলাৰ চন্দ্ৰ ৰজা শ্ৰী চন্দ্ৰই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত কামৰূপ সেনাবাহিনীক পৰাস্ত কৰি ৰাজ্ যপালৰ পুত্ৰ তৃতীয় গো পালক ৰাজ সিংহাসন পোৱাত সহায় কৰিছিল আৰু এই প্ৰক্ৰিয়াত ৰাজ্য পালৰ পত্নীক উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাক ৰত্ন পালে অপহৰণ কৰি কামৰূপলৈ লৈ গৈছিল।^২৩

ৰত্ন পালৰ ২৫সংখ্যক ৰাজত্বকালত জাৰি কৰা বৰাগাঁও লিপিৰপৰা ব্ৰহ্ম পালে পুত্ৰৰ বাবে সিংহাসন ত্যাগ কৰা বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। শিলালিপিৰ লেখকে ৰত্ন পালক অতিৰিক্তভাৱে প্ৰশংসা কৰি শক ৰজাৰ প্ৰতি আতংক বুলি অভিহিত কৰিছিল [যিহেতু ৰত্নপালৰ সময়ত কোনো শক ৰজা নাছিল, সেয়েহে উল্লেখ হ’ব পাৰে হিন্দু শ্বাহীসকলৰ যিসকলক কেতিয়াবা কুষাণৰ বংশধৰ হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছিল]; গুৰ্জৰৰ প্ৰভু (আপাত দৃষ্টিত কনৌজৰ গুৰ্জৰ-প্ৰতিহাৰ); গৌড় ৰজা (ৰাজ্য পাল, ৯০৮-৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ, বংগ আৰু বিহাৰৰ); তিতা কেৰেলাৰ শাসকসকল; ৱাহিকাসকল (সততে বানান বাহিকা; পঞ্জাৱৰ, বিশেষকৈ শিয়ালকোট অঞ্চলত); টাইকাসকলৰ (তাজিকা বুলিও বানান কৰা হয়; তেওঁলোক আৰব আছিল, নিঃসন্দেহে বৰ্তমানৰ ক্ষেত্ৰত সিন্ধৰ আৰব বুলি বুজায়) লগতে দাক্ষিণত্যৰ ৰজাসকললৈও। এই দাবীবোৰ, গৌড় ৰজাৰ গোচৰটো বাদ দি, আমি লিখকৰদ্বাৰা কাব্যিক অতিৰঞ্জন বুলি ধৰিব পাৰোঁ। এনে দাবীৰ ভিত্তি আছিল ভ্ৰমণকাৰী ব্যৱসায়ীৰ দৰে উৎসৰপৰা উপহাৰ পোৱাৰ বাহিৰে আন একো নাছিল।

ৰত্ন পালৰ বৰাগাঁও আৰু শুৱালকুছি অনুদান ফলিত তেওঁৰ ২৫ আৰু ৩৬ সংখ্যক ৰাজত্বকালত জাৰি কৰা হৈছিল যেতিয়া ৰজা দুৰ্জয়(ৰাজধানী)ত বাস কৰিছিল। শেষবাৰৰ বাবে আৱিষ্কাৰ হোৱা কাৰাবাৰী প্লেটসমূহ দ্বাদশ ৰাজত্বকালত জাৰি কৰা হৈছিল যেতিয়া ৰজা হড়প্পকাত আছিল, ইয়াক হড়পেশ্বৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছিল (হড়প্পকাত পূজা কৰা ঈশ্বৰ অৰ্থাৎ শিৱ বা শিৱলিংগৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল) আৰু ই আছিল শালস্তম্ভ বংশৰ ৰজাসকলৰ ৰাজধানী।

তেওঁ বহুতো শিৱ মন্দিৰ নিৰ্মাতা, ব্ৰাহ্মণসকলক বহু ধন-সম্পত্তিৰ দাতা, কিছুমান যজ্ঞ আৰু ইয়াৰ দৰে কাম কৰা (ইন্দ্ৰপাল অনুদান) আছিল।^৪