২০২৫ চনৰ অসম খনিৰ ঘটনা

২০২৫ চনৰ ৬ জানুৱাৰীত ভাৰতৰ অসমৰ ডিমা হাছাও জিলা জিলাৰ অবৈধ কয়লা খনিত আবদ্ধ হৈ পৰে খনিকৰৰ দল এটা। ওচৰৰ অব্যৱহৃত খনিৰপৰা পানী ওলাই অহাত তেওঁলোক আবদ্ধ হৈ পৰে।

পৃষ্ঠভূমি

অসম ৰাজ্যত অবৈধ খনন এক উল্লেখযোগ্য বিষয়। এই প্ৰথাত কয়লা উলিয়াবলৈ প্ৰায়ে হাতেৰে সৰু সৰু সুৰংগ খান্দি লোৱা হয়। এই সুৰংগসমূহ বিপজ্জনক আৰু ভাঙি পৰাৰ প্ৰৱণতা আছে, যাৰ ফলত বহু লোকৰ মৃত্যু হৈছে। ৰাষ্ট্ৰীয় সেউজ ন্যায়াধিকৰণে (এন জি টি) ২০১৪ চনত নিগনিৰ গাঁত খনন নিষিদ্ধ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ ‘বিপজ্জনক প্ৰকৃতি আৰু পৰিৱেশ প্ৰভাৱ’। ইয়াৰ পিছতো উমৰাংছ' আৰু লেডোকে ধৰি কেইবাটাও অঞ্চলত অবৈধ খনন অব্যাহত আছে।^১

ঘটনা

সংখ্যাত কমেও ৯ জন খনিকৰ ৬ জানুৱাৰীতে অবৈধ নিগনিৰ গাঁত খনিত আবদ্ধ হৈ পৰে। ওচৰৰ অব্যৱহৃত খনি এটাৰপৰা খনিটোত পানী সোমাই যোৱাৰ পাছত এনে ঘটনা সংঘটিত হয়।^২ খনিটো ৩০০ ফুট গভীৰ বুলি কোৱা হয়।^৩

উদ্ধাৰ অভিযান

এই স্থানত ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ সঁহাৰি বাহিনী (এনডিআৰএফ), ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ সঁহাৰি বাহিনী (এছডিআৰএফ), ভাৰতীয় সেনা আৰু নৌসেনাক মোতায়েন কৰা হৈছে। মুঠ ১০০ জন উদ্ধাৰকৰ্মী সেই স্থানত উপস্থিত বুলি জনা যায়।^৪

১৬ জানুৱাৰীত চাৰিজন শ্ৰমিকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হৈছে।^৫

ভাৰতীয় ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপ (GSI)-ৰ এখন দলে খনিটোৰ সৈতে সংযুক্ত মাটিৰ তলৰ ব্যৱস্থাত ১৪ কোটি লিটাৰ পানী আছিল বুলি জানায়, যাৰপৰা ৪ কোটি লিটাৰ সফলতাৰে আঁতৰাই লোৱা হৈছে।^৬

খনিটো মেঘালয়ৰ ভিতৰ দিয়ে বৈ যোৱা কোপিলী নদীৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱাৰ সন্দেহ প্ৰকাশ পায়।^৫

উদ্ধাৰ অভিযানত বানপানী হোৱাৰ পিছত খনিটোৰ পানী সজাগেৰে আঁতৰোৱা হৈছে, যদিও অগ্ৰগতি লেহেমীয়া বুলি জনা যায়। সীমিত দৃশ্যমানতা আৰু খনিটোৰ অস্থিৰতাই প্ৰচেষ্টাক প্ৰভাবিত কৰে।^৩

এজন জিলা বিষয়াই কয় যে খনি আৰু ওচৰৰ তিনিটা পৰিত্যক্ত খনিৰ পানী একেলগে ১০টা পাম্পেৰে উঠোৱা হ’লেও পানীস্তৰ যথেষ্ট হ্ৰাস কৰিব নোৱাৰি। পানীৰ গভীৰতা ঘটনাৰ দিনটোৰ প্ৰায় ৩০ মিটাৰৰপৰা ১২ মিটাৰলৈ নামি আহিছে।^৫

৪২ দিন পাছত খোজ লোৱা পানীত পৰা বাকী ৫ গৰাকী খনিকৰৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হয়।^৭

তদন্ত আৰু প্ৰতিক্ৰিয়া

খনিটো পূৰ্বে অসম খনিজ উন্নয়ন নিগমে (AMDC) লিজ লৈছিল যদিও ১২ বছৰৰ পূৰ্বে পৰিত্যক্ত কৰা হৈছিল। ঘটনাৰ প্ৰেক্ষাপটত দুজন লোকক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছে। অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই কয় যে খনিটো “প্ৰাইমা ফেচিয়ে অবৈধ যেন লাগে”।^৮

লোকসভা সাংসদ গৌৰৱ গগৈয়ে ১১ জানুৱাৰীত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীক পত্ৰ লিখি ঘটনাটোৰ তদন্তৰ বাবে এখন বিশেষ তদন্ত দলে (SIT) গঠন কৰাৰ দাবী জনায়। কংগ্ৰেছৰ মতে ডিমা হাছাও স্বায়ত্ত শাসিত পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য দেবোলাল গোৰ্চোলা আৰু তেওঁৰ পত্নীও এই অবৈধ খননকাণ্ডত জড়িত।^৮

১৬ জানুৱাৰীত অসম কেবিনেটে ন্যায়িক তদন্ত অনুমোদন কৰি SIT গঠন কৰে। এই ন্যায়িক তদন্তৰ নেতৃত্ব ল’ব গৌহাটি উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ অনিমা হাজৰিকাই।^৬ লগতে, ডিমা হাছাও জিলাত আৰক্ষীয়ে তদন্ত চলাই আন ২২০টা অবৈধ খনি পোৱাৰ তথ্য প্ৰকাশ কৰে।^৬

২৮ জানুৱাৰীত গৌহাটি উচ্চ ন্যায়ালয়ে গোচৰটোৰ ওপৰত suo moto cognizance লৈ ৰাজ্য চৰকাৰক ৭ ফেব্ৰুৱাৰীৰ ভিতৰত শপতনামা দাখিল কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।^৯

ত্ৰাণ

অসম চৰকাৰে প্ৰতিজন ভুক্তভোগীৰ পৰিয়ালক ১০ লাখ টকাৰ ‘এক্স-গ্ৰেচিয়া’ সহায়ৰ ঘোষণা কৰে। এই ধনৰাশি মুখ্যমন্ত্ৰীৰ সহায় পুঁজিৰপৰা অংশত সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।^১০