হেইক্ৰু হিডংবা

"হেইক্ৰু হিডংবা" (মণিপুৰী নাও খেল উৎসৱ) হৈছে প্ৰতি বছৰে মেইটেই কেলেণ্ডাৰ মাহৰ লেংবানৰ ১১ তাৰিখে ইম্ফলৰ সাগোলবণ্ড বিজয় গোবিন্দ লেইকাইৰ লেকত ধৰ্মীয়, প্ৰথা আৰু অন্যান্য পৰম্পৰাগত সৃষ্টিৰ বিশ্বাসৰ উপাদানৰ সৈতে অনুষ্ঠিত হোৱা এক সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান।^১২

ইতিহাস

৯৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মহাৰাজ ইৰেংবাৰ ৰাজত্বকালত আৰম্ভ হোৱা সমাজখনলৈ শান্তি আৰু সমৃদ্ধি কঢ়িয়াই অনা কেইবাটাও সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত "হেইক্ৰু হিডংবা" অন্যতম। সময়ৰ লগে লগে আৰু কেইবাজনো ৰজাৰ ৰাজত্বকালত মেইটেইসকলৰ ধৰ্মীয় জীৱনত বহু পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল। মহাৰাজ ভাগ্যচন্দ্ৰৰ সময়ত এই শিখৰত উপনীত হৈছিল। এই সময়ছোৱাত মেইডিংগু নংপক লেইৰিখোম্বা (অনন্তশাই) ৰজা ভাগ্যচন্দ্ৰৰ ককাকে এই পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ আৰু পুৰণি আৰু নতুনৰ মাজত সালসলনি কৰিবলৈ অশেষ চেষ্টা কৰিছিল।^৩

১৭৭৯ চনত বিজয় গোবিন্দৰ খাদত শ্ৰী শ্ৰী বিজয় গোবিন্দজীৰ সৈতে ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা অহা প্ৰথাগত ৰীতি-নীতি আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ সৈতে হেইক্ৰু হিডংবা পৰিৱেশন কৰা হয় আৰু ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত ইয়াক সগোলবন্দ বিজয় গোবিন্দ লেইকাইত নংপক লেইৰিখোম্বাই উছৰ্গা কৰা নতুন মন্দিৰত স্থাপন কৰা হয়। পিছৰ বছৰত পৰৱৰ্তী সময়ত সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে প্ৰতি বছৰে মণিপুৰী পঞ্জিকাৰ লাংবানৰ ১১ তাৰিখে হেইক্ৰু হিডংবা উৎসৱ অনুষ্ঠিত হ’ব।

খাদটোৰ ঐতিহাসিক পটভূমি। এসময়ত ইয়াক "টুবি ইৰেল" নামেৰে জনা গৈছিল। এবাৰ মেইডিংগু নংপক লেইৰিখোম্বা মইৰাঙৰ ৰজাৰ জেলত আছিল, বেণ্ডীত বান্ধ খাই আছিল য’ৰপৰা খেলেই নুংনাং তেলহেইবাৰ কন্যাৰ পৰিকল্পনাত তেওঁক মুক্ত কৰা হৈছিল। সেই কথাত বেছি সুখী হৈ খাদটোৰ নাম মৈৰাং লেইমা থাংগাপত ৰখা হ’ল, মইৰাং লেইমাৰ সেই খাদ যিটো নামেৰেও ইয়াক জনা গৈছিল।

হেইক্ৰু হিডংবাৰ কাৰ্য্যবিধি

সংকীৰ্তন আৰু সংগীতৰ জপৰ মাজত দেৱতাৰ সান্নিধ্যই পৱিত্ৰ কৰা যুৰীয়া নাওত আৰতি আগবঢ়োৱা হয়। টেংমাইলেপ্পা (যিজনে নাওখনৰ যত্ন লয়), হিনাও শ্বাবা (যিজনে নাওখন পৰিচালনা কৰে), চাং শ্বাবা (যিসকলে টেংমাইলেপ্পাক চোৱা-চিতা কৰে), নৌৰুংবা (যিজনে নাওখনৰ ভিতৰত পানী লিক হোৱাৰ যত্ন লয় ইত্যাদি) আৰু নাওমাং শ্বাবা (যিজনে নাওখন পৰিচালনা কৰাজনক সহায় কৰে) এই দৌৰৰ মূল অংশগ্ৰহণকাৰী যিয়ে নিংখাম আৰু শ্বামজিম, পৰম্পৰাগত উপাদানসমূহ পিন্ধিব, যেনে উৎসৱৰ আনুষ্ঠানিক সাজ-পোছাক। আৰু কিছু অলংকাৰো আছে। ইয়াৰ লগতে বিষ্ণুৰ সৈতে ৰজাও উপস্থিত থাকিব। যদি ৰজা উপস্থিত থাকিব নোৱাৰে, তেন্তে সেই ক্ষেত্ৰত বিষ্ণুৱে সেই আসনখন দখল কৰিব য’ত পৰম্পৰাগত ৰাজ আসনখন ৰখা হৈছে। প্ৰথাগত পৰম্পৰা অনুসৰি হেইক্ৰু হিডংবাৰ উৎসৱৰ এদিন আগতে ৰজা আৰু বিষ্ণুক আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ আমন্ত্ৰণ আগবঢ়োৱা হয়। সন্ধিয়া নাও দৌৰৰ অনুশীলন কৰা হয়। ৰেচ নাও (টেংমাইলেপ্পা)ৰ নেতাসকলে, হেইক্ৰু হিডংবা উৎসৱৰ পুৱাৰ ভাগত (মণিপুৰী কেলেণ্ডাৰত লাংবান মাহৰ ১০ আৰু ১১ তাৰিখৰ ভিতৰত পুৱাৰ ভাগত) ৰূপ আৰু সোণৰ টুকুৰা অংগান্তক টেংনৌ ছাবা (পৰম্পৰাগত ধোঁৱাৰ ফ্লেক থ’বলৈ ভাল আকৃতিৰ মাটিৰ পাত্ৰ)ত ভৰাই বিজয় গোবিন্দক আগবঢ়োৱা হ’ব। হুপ (এবিধ বনৰীয়া ঘাঁহ)ৰ ঠাৰিৰ মাজত ১০৮টা হেইক্ৰু (আমলা)ৰ মালা আৰু ১০৮টা ধানৰ আন এটা মালা যিটো হাতেৰে খোলা কৰা হয় প্ৰথমে বিজয় গোবিন্দক আগবঢ়াই তাৰ পিছত নাওখনৰ খোলাত ৰখা হ’ব। নাও দৌৰ আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে বিজয় গোবিন্দই পেনোৰামিক দৃশ্যৰ আনন্দ লাভ কৰিব। নাওখনৰ নেতা দুজনে (টেংমাইলেপ্পা) ঈশ্বৰক যথোপযুক্ত অৰ্চনা কৰাৰ পাছত খেল আৰম্ভ কৰিব।