মাজুলী জিলা

মাজুলী জিলা অসম ৰাজ্যৰ উজনি অসম সংমণ্ডলৰ অন্তৰ্গত এক জিলা, যাৰ ভৌগোলিক ভিত্তি হৈছে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ মাজত অৱস্থিত মাজুলী নদীদ্বীপ। ভাৰতত নদীদ্বীপক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লোৱা প্ৰথম জিলা হিচাপে মাজুলী জিলাৰ উল্লেখ বিশেষভাৱে কৰা হয়। একে সময়তে সত্ৰসমূহৰ ঘনীভূত উপস্থিতি, নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক অনুশীলন আৰু কৃষি-হস্তশিল্পকেন্দ্ৰিক জীৱনধাৰাই ইয়াক অসমৰ পৰিচয় আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বাবে উল্লেখযোগ্য কৰি তোলে।

পৰিচয় আৰু প্ৰশাসনিক গঠন

মাজুলী জিলা ২০১৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত জিলা ৰূপে ঘোষণা কৰা হয়। এই ঘোষণাৰ পিছতে যোৰহাট জিলাৰ উত্তৰ অংশৰ পৰা মাজুলী পৃথক হৈ নতুন জিলা গঠিত হয় আৰু অসমত জিলাৰ সংখ্যা ৩২ৰ পৰা ৩৩লৈ বৃদ্ধি পায়। জিলাৰ মুখ্য কাৰ্যালয় গড়মূৰ গাঁৱত স্থাপন কৰা হৈছে।

প্ৰশাসনিকভাৱে মাজুলী জিলা ‘মাজুলী’ নামৰ এটা চক্ৰৰে গঠিত। জিলাখনৰ উপ-আয়ুক্ত হিচাপে শ্ৰীমতী কৰৱী শৰ্মা, এ চি এছ-ৰ নাম উল্লেখযোগ্য। যান-পঞ্জীয়ন ক’ড AS-২৯। সময় মণ্ডল ভাৰতীয় মান সময় (IST)।

ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু আকাৰ

এই জিলাখন ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ বুকুত অৱস্থিত নদীদ্বীপ মাজুলীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়া। মাজুলীক বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ নদীদ্বীপ বুলি জনা যায়; সেই বৃহৎ নদীদ্বীপৰ এক প্ৰশাসনিক একক ৰূপে মাজুলী জিলা গঠিত। তথ্যপেটী অনুসৰি জিলাখনৰ মুঠ আয়তন ৮৮০ বৰ্গ কি.মি.।

ইতিহাসগত আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি

মাজুলী অসমৰ নৱবৈষ্ণৱী ধাৰা আৰু সত্ৰ-প্ৰথাৰ এক মুখ্য কেন্দ্ৰ। আহোম যুগত ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰা বুলি উল্লেখ থকা কাৰণেও মাজুলীৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব বাঢ়ি উঠে। বিশেষকৈ “ৰাজ সত্ৰ” হিচাপে পৰিচিত চাৰিটা সত্ৰই মাজুলীৰ সাংস্কৃতিক মানচিত্ৰত বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰে—

• আউনীআটী সত্ৰ
• দক্ষিণপাট সত্ৰ
• গড়মূৰ সত্ৰ
• কুৰুৱাবাহী সত্ৰ

এই সত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আউনীআটী সত্ৰ পাল নাম আৰু অপ্সৰা নৃত্যৰ বাবে জনাজাত বুলি উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু তাক উচ্চ স্থানত গণ্য কৰা হয়। গড়মূৰ সত্ৰ প্ৰাচীন সামগ্ৰী সংৰক্ষণৰ বাবে, দক্ষিণপাট সত্ৰ নৃত্যকলাৰ বাবে, আৰু চামগুৰি সত্ৰ মুখা শিল্পৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত।

ৰাজ সত্ৰসমূহৰ উপৰিও মাজুলীত একাধিক সত্ৰ আছে, যিবোৰে ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ লগতে সংগীত, নৃত্য, চিত্ৰকলা-ভাস্কৰ্য, মুখা নিৰ্মাণ আদি লোকশিল্পকো বহন কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য কিছুমান সত্ৰ—

• শ্ৰীশ্ৰী উত্তৰ কমলাবাৰী সত্ৰ
• শ্ৰী শ্ৰী বেঙেনাআটী সত্ৰ
• শ্ৰী শ্ৰী চামগুৰি সত্ৰ
• শ্ৰীশ্ৰী ভোগপুৰ সত্ৰ

অৰ্থনীতি আৰু জীৱিকা

মাজুলী জিলাৰ অৰ্থনৈতিক ভিত্তি মূলত কৃষিভিত্তিক। ধান ইয়াৰ প্ৰধান শস্য। উল্লেখ কৰা অনুসৰি, মাজুলীত কীটনাশক বা কৃত্ৰিম সাৰ নব্যৱহাৰ কৰি প্ৰায় ১০০ বিধ ধান খেতি কৰা এক সমৃদ্ধ কৃষি পৰম্পৰা দেখা যায়। উৎপাদিত ধান/চাউলৰ ভিতৰত কেইবিধ মানে বিশেষ উল্লেখযোগ্য—

• কোমল চাউল: সাধাৰণতে জলপান হিচাপে খোৱা হয় বুলি জনা যায়।
• বাও ধান: পানীৰ তলত গজা আৰু দহ মাহৰ পিছত চপোৱা ধান হিচাপে উল্লেখ আছে।
• বৰা চাউল: আঠাযুক্ত বাদামী ৰঙৰ এই চাউল পিঠা প্ৰস্তুতিত বহুল ব্যৱহৃত।

কৃষিৰ উপৰিও আন কিছুমান জীৱিকা আৰু উদ্যোগো গুৰুত্বপূৰ্ণ—

• মাছ ধৰা
• দুগ্ধ উৎপাদন
• মৃৎশিল্প
• হস্ত তাঁতশাল
• নাও নিৰ্মাণ

হস্ততাঁত মাজুলীৰ বহু গাঁৱৰ দৈনন্দিন অৰ্থনীতিত কেন্দ্ৰীয় বৃত্তি। ই বহু ক্ষেত্ৰত অবাণিজ্যিক ৰূপত চলিলেও বহু পৰিয়ালৰ নিয়মিত জীৱিকাৰ উৎস। কপাহ আৰু ৰেচম, বিশেষকৈ মুগা ৰেচমৰ বিভিন্ন ৰং আৰু নক্সা-শৈলীৰ প্ৰয়োগে মাজুলীৰ বয়ন শিল্পক পৃথক বৈশিষ্ট্য দিছে বুলি উল্লেখ আছে।

জনসংখ্যা আৰু সমাজ-ভাষা

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মাজুলী জিলাৰ জনসংখ্যা ১,৬৭,৩০৪। লিংগ অনুপাতত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৫৫ গৰাকী মহিলা। সমাজ গঠনত অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিৰ উপস্থিতি উল্লেখযোগ্য; অনুসূচিত জাতি ২৩,৮৭৮ (১৪.২৭%) আৰু অনুসূচিত জনজাতি ৭৭,৬০৩ (৪৬.৩৮%)।

ধৰ্মীয় চিত্ৰত হিন্দু ধৰ্ম সংখ্যাগৰিষ্ঠ; প্ৰায় ৯৯.০৪% জনসংখ্যাই হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে বুলি লোকপিয়লৰ তথ্যত উল্লেখ আছে।

ভাষাগতভাৱে ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি—

• ৫৪.৪৭% লোকে অসমীয়াক প্ৰথম ভাষা বুলি কয়
• ৪১.০১% লোকে মিচিং ভাষাক প্ৰথম ভাষা বুলি কয়
• ১.৬৬% লোকে বাংলা ভাষাক প্ৰথম ভাষা বুলি কয়
• ১.২২% লোকে দেওৰী ভাষাক প্ৰথম ভাষা বুলি কয়

এই ভাষাগত বিন্যাসে মাজুলীৰ সমাজজীৱনত অসমীয়া আৰু মিচিং পৰম্পৰাৰ সমান্তৰাল উপস্থিতি প্ৰতিফলিত কৰে।

ৰাজনীতি আৰু প্ৰতিনিধিত্ব

মাজুলী (বিধান সভা সমষ্টি) অসম বিধানসভাৰ ৯৯ নং সমষ্টি, আৰু এই আসন অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত। বৰ্তমান বিধায়ক ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ ভূবন গাম। মাজুলী যোৰহাট লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত ১০টা বিধানসভা খণ্ডৰ ভিতৰত অন্যতম বুলিও উল্লেখ আছে। লগতে মিচিং স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদৰ অধীনত মাজুলীত তিনিটা সমষ্টি আছে।

(টোকা: তথ্যপেটীত লোকসভা ‘লখিমপূৰ’ বুলি উল্লেখ আছে, আনহাতে উৎস-টোকাত ‘যোৰহাট লোকসভা সমষ্টি’ৰ অন্তৰ্গত বুলি দিয়া। সেয়ে প্ৰচলিত উৎস অনুসাৰে মাজুলীৰ লোকসভাগত অন্তৰ্গতকৰণ সম্পৰ্কে একাধিক উল্লেখ দেখা যায়।)

উত্তৰাধিকাৰ

মাজুলী জিলা প্ৰশাসনিক অৰ্থত তুলনামূলক নতুন হ’লেও, ইয়াৰ সাংস্কৃতিক বয়স বহু পুৰণি। সত্ৰ-প্ৰথাৰ দ্বাৰা সংৰক্ষিত নৱবৈষ্ণৱী পৰম্পৰা, নৃত্য-সংগীত-নাট্য আৰু মুখা শিল্পৰ দৰে লোকশিল্প, লগতে বহুৰূপী ধান-কেন্দ্ৰিক কৃষি জ্ঞান—এই সকলো মিলি মাজুলীক অসমৰ বৌদ্ধিক আৰু সাংস্কৃতিক উত্তৰাধিকাৰৰ এক মুখ্য আধাৰ ৰূপে স্থাপন কৰে। নদীদ্বীপক কেন্দ্ৰ কৰি গঠিত জিলা হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ পৰিচালনা, জীৱিকা আৰু পৰিচয় নদী-নির্ভৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত; এই বিশেষ প্ৰেক্ষাপটে মাজুলীক অসমৰ অনন্য অধ্যয়নক্ষেত্ৰত পৰিণত কৰিছে।

আৰু চাওক