ভোমা

ভোমা (ইংৰাজী ভাষা: Bhoma) হ’ল বালিনীজ পৌৰাণিক কাহিনীৰ এগৰাকী আদিম পৃথিৱী দেৱতা যি উৰ্বৰতা, উদ্ভিদ আৰু বন্য তথা মানৱ বসতিৰ মাজৰ সীমৱৰ্তী স্থানৰ সৈতে জড়িত। ভোমাৰ প্ৰতিচ্ছবি বালিনীজ স্থাপত্যত এক গ্ৰটেস্ক বা অদ্ভুত মুখ হিচাপে খোদিত কৰা হয়, যিয়ে মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ বিশেষ অংশসমূহক দুষ্ট আত্মাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ সজাই তোলা হয়।

পৌৰাণিক কাহিনী

বালিনীজ হিন্দু ধৰ্মৰ কিংবদন্তি অনুসৰি, ভোমাৰ জন্ম হৈছিল দেৱ বিষ্ণু আৰু পৃথিৱীৰ দেৱী দেৱী প্ৰথিৱীৰ মিলনৰ ফলত। মিথৰ এটা সংস্কৰণ অনুসৰি, দেৱ ব্ৰহ্মা আৰু দেৱ বিষ্ণুৱে ইজনে সিজনৰ শক্তিক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল আৰু স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱীৰ মাজত এক বিশাল শক্তিৰ স্তম্ভ সৃষ্টি কৰিছিল। দেৱ বিষ্ণুৱে স্তম্ভটোৰ আধাৰ বিচাৰি নিজকে এটা বৰাহলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বিপৰীতে দেৱ ব্ৰহ্মাই ইয়াৰ শিখৰ বিচাৰি ওপৰলৈ আৰোহণ কৰিছিল। এই মহাজাগতিক পৰিঘটনাৰ সময়তে দেৱ বিষ্ণুৱে দেৱী প্ৰথিৱীক লগ পাইছিল আৰু তেওঁলোকৰ মিলনৰপৰাই ভোমাৰ জন্ম হৈছিল।^১

কোৱা হয় যে ভোমাৰ জন্ম পৃথিৱীৰপৰাই হৈছিল আৰু তেওঁ হাবি-বন, গছ-গছনি আৰু উদ্ভিদৰ ৰূপ লৈছিল—যিয়ে পানী আৰু মাটিৰ মিলন হোৱা স্থানত জীৱনৰ উত্থানক প্ৰতীকিত কৰে। 'ভোমা' শব্দটো সংস্কৃত শব্দ ভৌমাৰপৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ হ’ল পৃথিৱীৰপৰা গজা বা জন্ম হোৱা কিবা এটা বা পৃথিৱীৰ সৈতে জড়িত বস্তু।

প্ৰায়েই মন্দিৰৰ দুৱাৰ আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওপৰত চিত্ৰিত কৰা তেওঁৰ মুখখনে প্ৰকৃতিৰ উৎপাদনশীল আৰু সুৰক্ষামূলক শক্তিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। দৰ্শকৰ উদ্দেশ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভোমাৰ অভিব্যক্তি দয়ালু বা ভয়ংকৰ হ’ব পাৰে, যিয়ে প্ৰকৃতিৰ লালন-পালন বা ধ্বংস কৰাৰ দ্বৈত সম্ভাৱনাক প্ৰতিফলিত কৰে।^১

স্থাপত্য

বালিনীজ স্থাপত্যত ভোমাৰ চিত্ৰণ ভাৰতীয় কীৰ্তিমুখ শৈলীৰ সৈতে মিল থকা দেখা যায়। বালিনীজ মন্দিৰ স্থাপত্যত ভোমাৰ কাৰ্য জাভানিজ কালৰ দৰেই, যিয়ে মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ ৰক্ষক আত্মা হিচাপে কাম কৰে। মন্দিৰৰ দুৱাৰত ভোমাৰ মূৰ খোদিত কৰা দেখা যায় যিয়ে মঠৰ আটাইতকৈ পৱিত্ৰ অংশৰ (পদুৰাক্ষ) প্ৰৱেশদ্বাৰ চিহ্নিত কৰে। ইয়াৰ উপৰি বালিনীজ মন্দিৰৰ আটাইতকৈ পৱিত্ৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় মঠ পদ্মাসনৰ আধাৰত ইয়াক পোৱা যায়।

ভোমাক পদ্মাসন মঠৰ এক বৈশিষ্ট্য হিচাপেও যোগ কৰা হ’ব পাৰে যিটো পৰম ঈশ্বৰ চাং হিয়াং ৱিধি ৱাচাৰ বাবে উৎসৰ্গিত। ইণ্ডোনেছিয়াৰ বহু ধৰ্মীয় নিৰ্মাণৰ দৰেই পদ্মাসনকো আধাৰৰপৰা ওপৰলৈ তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে— ভূৰ (দানৱৰ জগত), ভুবহ (মানুহৰ জগত) আৰু স্বহ (দেৱতাৰ জগত)। পদ্মাসনৰ আধাৰৰ ওপৰত, বেদৱাং নালা (পৃথিৱীক ধৰি ৰখা কাছ) আৰু দুটা ড্ৰেগনৰ (অনন্তভোগ আৰু বাসুকী) ওপৰত ভোমাৰ মূৰৰ আকৃতি যোগ কৰিব পাৰি। এই সন্দৰ্ভত পদ্মাসনৰ আধাৰত থকা ভোমাৰ মূৰটোৱে পৰ্বতৰ পাদদেশ আগুৰি থকা অৰণ্যক প্ৰতীকিত কৰে।

কিছুমান বালিনীজ ঘৰত, বিশেষকৈ বালে মেটেনৰ দৰে আবদ্ধ পেভিলিয়নৰ দুৱাৰমুখত ভোমাৰ মূৰৰ নক্সা খোদিত কৰা দেখা যায়।^২

বালিনীজ শৱদাহ টাৱাৰবোৰতো (ঙাবেন) ভোমাৰ মূৰ দেখা পোৱা যায়।^৩

লগতে চাওক

• কীৰ্ত্তিমুখ
• বতাৰা কলা

উদ্ধৃত গ্ৰন্থ

• Davison, Julian; Granquist, Bruce. (2012). Balinese Architecture. Tuttle Publishing. ISBN 9781462908684
• Eiseman, Fred B. (2011). Bali - Sekala & Niskala: Essays on religion, ritual, and art. Tuttle Publishing. ISBN 9781462900923
• Slattum, Judy. (2003). Balinese Masks: Spirits of an Ancient Drama. Periplus. ISBN 9780794600754