ভেম্বনাদ হ্ৰদ

ভেম্বনাদ ভাৰতৰ আটাইতকৈ দীঘল হ্ৰদ। এইখন কেৰালা ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ হ্ৰদ। এই হ্ৰদটোৰ মাটি-কালি ২০৩৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰ সৰ্বাধিক দৈৰ্ঘ্য ৯৬.৫ কিলোমিটাৰ।^১২

এই হ্ৰদটো কেৰালাৰ তিনিখন জিলাত বিস্তৃত হৈ আছে। কোট্টায়ম, বাইকম আৰু চাংগানাচেৰীত ইয়াক ভেম্বনাদ হ্ৰদ বোলা হয়। আলাপ্পুয়া, পুন্নপ্ৰা আৰু কুত্তানাদত ইয়াক পুন্নমদা হ্ৰদ বোলা হয়। কোচিত ইয়াক কোচি হ্ৰদ বুলি জনা যায়। কোচি হ্ৰদৰ অংশত কেইবাটাও সৰু দ্বীপ আছে। তাৰ ভিতৰত ভাইপিন, মুলাভুকাড, মৰاডু, উদয়ম্পেৰুৰ, ভাল্লাৰপদম আৰু ৱিলিংডন দ্বীপ অন্তৰ্ভুক্ত। ৱিলিংডন আৰু ভাল্লাৰপদম দ্বীপৰ আশে-পাশে কোচি বন্দৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।

কুত্তানাদ অঞ্চলক কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ বুলি কোৱা হয়। এই ঠাইখনৰ উচ্চতা ভাৰতৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ কম। পৃথিৱীৰ ভিতৰতে সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ তলত খেতি কৰা কমসংখ্যক ঠাইৰ ভিতৰত ই অন্যতম।^৩৪ কুত্তানাদ অঞ্চলটো ভেম্বনাদৰ দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত। এই হ্ৰদৰ এটা অংশত নেহৰু ট্ৰফী নৌকা খেল অনুষ্ঠিত হয়। ভেম্বনাদৰ কিছুমান অঞ্চলত উচ্চ মাত্ৰাৰ প্ৰদূষণ ধৰা পৰিছে। ভাৰত চৰকাৰে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰ্দ্ৰভূমি সংৰক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ অধীনত এই ভেম্বনাদ আৰ্দ্ৰভূমিক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।

ভূগোল আৰু জলবিজ্ঞান

ভেম্বনাদ হ্ৰদটো ৯৬.৫ কিলোমিটাৰ দীঘল। ই ভাৰতৰ আটাইতকৈ দীঘল হ্ৰদ। ভেম্বনাদ আৰ্দ্ৰভূমি ব্যৱস্থাটোৱে ২০৩৩.০২ বৰ্গ কিলোমিটাৰতকৈ অধিক এলেকা আৱৰি আছে।^৫ ই ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰ্দ্ৰভূমি ব্যৱস্থা। ইয়াৰে ৩৯৮.১২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা গড় সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ তলত অৱস্থিত। মুঠ ৭৬৩.২৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ ১ মিটাৰতকৈও কম উচ্চতাত আছে। এই হ্ৰদটো আলাপ্পুয়া, কোট্টায়ম আৰু এৰ্নাকুলাম জিলাৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই সাগৰ পৃষ্ঠৰ উচ্চতাত আছে। এখন ঠেক নদীদ্বীপ বা বালিময় অঞ্চলে ইয়াক লাক্ষাদ্বীপ সাগৰৰপৰা পৃথক কৰি ৰাখিছে। কিছুমান খালে এই হ্ৰদটোক উত্তৰ আৰু দক্ষিণৰ অন্যান্য উপকূলীয় হ্ৰদৰ সৈতে সংযোগ কৰে। হ্ৰদটোৱে পাথীৰামনল, পেৰুম্বালাম আৰু পাল্লিপ্পuৰম দ্বীপক বেষ্টন কৰি ৰাখিছে। ভেম্বনাদ হ্ৰদটো ইয়াৰ আটাইতকৈ বহুেল অংশত প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ বহল।

এই হ্ৰদটো ভেম্বনাদ-কোল আৰ্দ্ৰভূমি ব্যৱস্থাৰ এটা অংশ। এই ব্যৱস্থাটো দক্ষিণে আলাপ্পুয়াৰপৰা উত্তৰে আঝিক্কোডেলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ৯৬.৫ কিলোমিটাৰতকৈ অলপ বেছি। এই হ্ৰদটোলৈ ১০খন নদী বৈ আহিছে। ইয়াৰ ভিতৰত মধ্য কেৰালাৰ ছয়খন প্ৰধান নদী অন্তৰ্ভুক্ত। সেইবোৰ হ’ল— অছেনক’ভিল, মণিমালা নদী, মীনচিল নদী, মুবাত্তুপুঝা নদী, পম্বা নদী আৰু পেৰিয়াৰ নদী। এই হ্ৰদটোৱে নিষ্কাষণ কৰা মুঠ এলেকা ১৫,৭৭০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ।^৬ এই মাটিকেলি কেৰালাৰ মুঠ মাটি-কালিৰ ৪০ শতাংশ। ইয়াৰ বাৰ্ষিক পৃষ্ঠীয় পানীৰ প্ৰৱাহ ২১,৯০০ মিলিমিটাৰ। ই ৰাজ্যখনৰ মুঠ উপৰিভাগৰ পানীৰ উৎসৰ প্ৰায় ৩০ শতাংশ।

এই হ্ৰদৰ পাৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় স্থানটো হ’ল কুমাৰকোম পৰ্যটন গাঁও। এইখন হ্ৰদৰ পূব উপকূলত অৱস্থিত।^৭ কুমাৰকোম পক্ষী অভয়াৰণ্যখন কুমাৰকোম গাঁৱৰ উত্তৰ প্ৰান্তত অৱস্থিত। ২০০২ চনত ৰামচাৰ সন্মিলনৰ নীতি অনুসৰি ভেম্বনাদ আৰ্দ্ৰভূমি ব্যৱস্থাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰ্দ্ৰভূমিৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। কেৰালা ৰাজ্যৰ তিনিখন ৰামচাৰ ক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত এইখন আটাইতকৈ ডাঙৰ। বিগত শতিকাত ভেম্বনাদ হ্ৰদৰ বহু মাটি উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত ইয়াৰ পানীৰ এলেকা ১৯১৭ চনৰ ২৯০.৮৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰৰপৰা হ্ৰাস পাই ১৯৭১ চনত ২২৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু ১৯৯০ চনত ২১৩.২৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ হৈছে। একে সময়ছোৱাতে পথাৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ আৰু কোচি বন্দৰৰ ৱিলিংডন দ্বীপৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিবলৈ প্ৰায় ৬৩.৬২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ পানীৰ এলেকা উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। ভূমি উদ্ধাৰৰ ফলত এই হ্ৰদটোৱে এক ডাঙৰ পৰিৱেশগত সংকটৰ মুখা-মুখি হৈছে। বৰ্তমান ই ইয়াৰ মূল এলেকাৰ ৩৭ শতাংশলৈ হ্ৰাস পাইছে।

এই হ্ৰদৰ এটা অনন্য বৈশিষ্ট্য হ’ল ১২৫২ মিটাৰ দীঘল থানেৰমুক্তম নিমখীয়া পানীৰ প্ৰতিবন্ধক। কুত্তানাদ উন্নয়ন আঁচনিৰ এক অংশ হিচাপে জোৱাৰৰ ক্ৰিয়া আৰু কুত্তানাদৰ নিম্নভূমিত নিমখীয়া পানীৰ প্ৰৱেশ প্ৰতিহত কৰিবলৈ ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইখন ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বোকা নিয়ন্ত্ৰক বান্ধ। ই মূলত হ্ৰদটোক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিছে। এটা ভাগত বাৰমাহী লুণীয়া পানী থাকে আৰু আনটো ভাগত হ্ৰদটোলৈ বৈ অহা নদীসমূহৰ মিঠা পানী থাকে। এই প্ৰতিবন্ধকটোৱে কুত্তানাদৰ কৃষকসকলক লৱণাক্ততাৰপৰা মুক্ত কৰি খৰাং বতৰত অতিৰিক্ত খেতি কৰাত সহায় কৰিছে।

থানেৰমুক্তম প্ৰতিবন্ধকটো ভেম্বনাদ হ্ৰদৰ এটা সংকীৰ্ণ অংশত অৱস্থিত। বানপানীৰ প্ৰৱাহ এৰি দিবলৈ জুলাই মাহত ইয়াৰ মূল দুৱাৰসমূহৰ মাত্ৰ তিনিভাগৰ দুভাগহে খোলা হয়। এই দুৱাৰসমূহ নৱেম্বৰৰ মাজভাগলৈকে বন্ধ হৈ থাকে। এই গাঁথনিটোৰ প্ৰধান অসুবিধাটো হৈছে মাছ আৰু মিছামাছে উজনিত প্ৰব্ৰজন কৰাৰ সুযোগ হেৰুৱাই পেলাইছে। লগতে উজনিত অপতৃণৰ বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে প্ৰদূষকসমূহ স্বাভাৱিকভাৱে উটি যোৱাত তীব্ৰ বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছে। থানেৰমুক্তম বাঁধে পৰিৱেশগত সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিছে। ইয়াৰ ফলত পানী মেটেকাৰ ব্যাপক বংশবৃদ্ধি ঘটিছে।

পৰ্যটন

এই হ্ৰদটো এক প্ৰধান পৰ্যটন আকৰ্ষণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছে। এই ঠাইখন সাধাৰণতে নিৰাপদ পৰ্যটনস্থলী। ২০০৪ চনত পৰ্যট হাৰাশাস্তিৰ মাত্ৰ এটা ঘটনা ঘটিছিল বুলি ‘দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া’ত প্ৰকাশ পাইছিল।^৮

হাউচবোটসমূহ

ভেম্বনাদ হ্ৰদটো কেৰালাৰ জলাশয় বা কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ পৰ্যটনৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ। ইয়াত শতিকা পুৰণি কেইবাশ হাউচবোট বা নাওঘৰ (মালয়ালম ভাষাত কেট্টুভাল্লাম) চলাচল কৰে আৰু ইয়াৰ পাৰত অসংখ্য ৰিজৰ্ট আছে।

পক্ষী অভয়াৰণ্য

কুমাৰকোম পক্ষী অভয়াৰণ্যখন এই হ্ৰদৰ পূব উপকূলত অৱস্থিত।

নৌকা খেল

আগষ্ট আৰু নৱেম্বৰ মাহত কোট্টায়ম আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ নদীসমূহ এই নৌকা খেল প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। এইখন কেৰালাৰ এক পৰম্পৰা। ওনাম উৎসৱৰ সময়ত এই জল ক্ৰীড়াৰ বাবে হ্ৰদ আৰু নদীসমূহ সজীৱ হৈ উঠে।^৯১০

হ্ৰদৰ দ্বীপসমূহ

হ্ৰদটোত পাথীৰামনল নামৰ এটা সৰু দ্বীপ আছে। তালৈ কেৱল নাৱেৰেহে যাব পাৰি। আন এটা প্ৰধান আকৰ্ষণ হ’ল কাক্কাথুৰুথ দ্বীপ।

অন্তৰ্দেশীয় পৰিবহণ

ভেম্বনাদ আৰ্দ্ৰভূমি ব্যৱস্থাটোৱে নদীৰ মোহনা, লগুন আৰু খালৰ এক জটিল জাল সৃষ্টি কৰিছে। এই ব্যৱস্থাটো উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত ১৯৬ কিলোমিটাৰ আৰু পূব-পশ্চিম দিশত ২৯ কিলোমিটাৰ জুৰি বিস্তৃত হৈ আছে। এই অঞ্চলসমূহৰ প্ৰায় আটাইবোৰ গাঁৱতে জল পৰিবহণৰ মাধ্যমেৰে যাব পাৰি। মুবাত্তুপুঝা, মীনচিল, পম্বা আৰু অছেনক’ভিল আদি প্ৰধান নদীসমূহত জোৱাৰ-ভাটা থকা অংশৰ উজনিত প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বলৈকে নৌকা চালনা কৰিব পাৰি। পশ্চিম উপকূলীয় খাল ব্যৱস্থাৰ কোট্টাপুৰম-কোল্লাম অংশৰ এক ডাঙৰ ভাগ ভেম্বনাদ হ্ৰদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে, যাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ২০৯ কিলোমিটাৰ। ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে।

পৰিৱেশগত গুৰুত্ব

আৰ্দ্ৰভূমিৰ সংৰক্ষণ আৰু বহনক্ষম ব্যৱহাৰৰ বাবে ৰামচাৰ সন্মিলনৰ নীতি অনুসৰি ভেম্বনাদ কোল আৰ্দ্ৰভূমিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰ্দ্ৰভূমিৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।^১১ এইখন ২০,০০০ তকৈও অধিক পানীৰ চৰাইৰ আৱাসস্থল, যিটো ভাৰতৰ ভিতৰতে তৃতীয় সৰ্ববৃহৎ জনসংখ্যা। ইয়াৰ উপৰি এই ঠাইখন মিছামাছ পালনৰ বাবে এক আদৰ্শ বাসস্থান।^১২

লগতে চাওক

• অষ্টমুদি হ্ৰদ