ভাৰতৰ খনন কেলেংকাৰী

ভাৰতৰ খনন কেলেংকাৰী ভাৰতৰ বিভিন্ন খনিজ সম্পদত সমৃদ্ধ ৰাজ্যত সংঘটিত হোৱা ব্যাপক কেলেংকাৰীক বুজায়। এই কেলেংকাৰীয়ে বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছে। অভিযোগ কৰা কেলেংকাৰীৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বনাঞ্চল বেদখল, চৰকাৰী ৰয়েল্টি কমকৈ দিয়া আৰু ভূমিৰ অধিকাৰৰ সন্দৰ্ভত জনজাতীয় লোকৰ সৈতে সংঘাত আদি অন্তৰ্ভুক্ত।^১ আইনী খননৰ প্ৰভাৱ নক্সালবাদৰ দৰে বিষয়লৈ বিয়পি পৰা আৰু মিশ্ৰিত ৰাজনীতি আৰু খননৰ স্বাৰ্থৰদ্বাৰা ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ বিকৃতিয়ে আন্তৰ্জাতিক মনোযোগ লাভ কৰিছে।^২৩

ভাৰতৰ নিয়ন্ত্ৰক-মহালেখা পৰীক্ষকৰ মতে, শেহতীয়াকৈ চৰ্চিত কেলেংকাৰীটো হৈছে কয়লা খনন কেলেংকাৰী য’ত কয়লা ব্লক আবণ্টনৰ বাবে প্ৰতিযোগিতামূলক নিবিদা প্ৰক্ৰিয়া ৰূপায়ণত পলম হোৱাৰ বাবে চৰকাৰৰ ১.৮৬ ট্ৰিলিয়ন টকা (চমু পৰিসৰ)ৰ অনুমাণিক ৰক্ষণশীল লোকচান হৈছে।

কৰ্ণাটকত অবৈধ লোহাৰ খনি খনন

চীনৰ চাহিদাৰ ফলত বিশ্বজুৰি বৃদ্ধি পোৱা লোহাৰ খনিৰ মূল্যই কৰ্ণাটকৰ লোহাৰ খনি সমৃদ্ধ বেলাৰী অঞ্চললৈ গুৰুত্ব বৃদ্ধি কৰিছিল। এই লোহাৰ খনিসমূহ চৰকাৰক ক্ষুদ্ৰ ৰয়েল্টি দি অবৈধভাৱে খনন কৰা বুলি অভিযোগ উঠিছে। বেলাৰীৰ খনিসমূহৰ সৈতে জড়িত প্ৰধান অনিয়মসমূহৰ ভিতৰত কৰ্ণাটক আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ চৰকাৰৰ মন্ত্ৰী জি কৰুণাকাৰ ৰেড্ডী আৰু জি জনাৰ্দন ৰেড্ডী সজ্জালা দিৱাকৰৰ মালিকানাধীন অবুলাপুৰম মাইনিং কোম্পানীটোৰ অন্তৰ্গত খনিসমূহো জড়িত আছিল।^৪

আয়কৰ বিভাগৰ তদন্ত

আয়কৰ তদন্তকাৰীয়ে কৰ্ণাটকৰ ৰেড্ডী ভাতৃদ্বয় আৰু লগতে তেওঁলোকৰ বিশ্বাসযোগ্য আত্মবিশ্বাসী তথা ৰাজ্যৰ স্বাস্থ্যমন্ত্ৰী বি শ্ৰীৰামুলুৰ দ্বাৰা পৰিচালিত অবুলাপুৰম মাইনিং কোম্পানী (অ’এমচি)ৰ প্ৰায় ৮৬ কোটি টকাৰ চালান আৰু কৰ ফাঁকিৰ তথ্য উন্মোচন কৰে। আয়কৰ অতিৰিক্ত আয়ুক্তৰ নেতৃত্বত প্ৰায় ১৫০ জন আয়কৰ তদন্তকাৰী বিষয়া আৰু কেন্দ্ৰীয় সংৰক্ষিত আৰক্ষী বাহিনীৰ কোম্পানীৰে গঠিত এটা দলে ১০ জনতকৈ অধিক লোকৰ চৌহদত অভিযান চলায়। আয়কৰ বিষয়াসকলে ইয়াক শেহতীয়া ইতিহাসৰ অন্যতম বৃহৎ আই টি অভিযান বুলি অভিহিত কৰিছে। তদন্তত ব্যাপক কৰ ফাঁকি আৰু ধন সৰবৰাহৰ তথ্য পোৱা গৈছে যিয়ে কৰ্ণাটকত তেতিয়াৰ বিজেপি চৰকাৰৰ মাজত গণ আতংকৰ সৃষ্টি কৰিছিল। বিষয়াসকলে গম পাইছিল যে এক ডলাৰৰ কোম্পানী জিএলএ ট্ৰেডিং ইণ্টাৰনেশ্যনেল (জিএলটিআই) ২০০৭ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত স্থাপন কৰা হৈছিল, য’ত জনাৰ্ধনা ৰেড্ডীক অন্যতম পৰিচালক হিচাপে লৈছিল। জনাৰ্দন ৰেড্ডীৰ পত্নী গালি লক্ষ্মী অৰুনাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা বুলি অনুমান কৰা ‘কৰ স্বৰ্গ’ জিএলএৰ কাৰ্যালয় ছিংগাপুৰ, ডুবাই আৰু ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জত আছে। তদন্তৰ প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে "জিএলটিৰ সৈতে বুজাবুজিৰ চুক্তিৰ জৰিয়তে অ’এমচিৰ লেনদেন জটিল আৰু ভাৰতত কৰ পৰিশোধৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।" একে গ্ৰেডৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰা অন্যান্য কোম্পানীসমূহৰ সৈতে ৰপ্তানিৰ বাবে জাহাজৰ বিলৰ তুলনামূলক অধ্যয়নে অ’এমচিৰ এই অসৎ আচৰণ নিশ্চিত কৰিছে। প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতত কৰ পৰিশোধৰ পৰা হাত সাৰিবলৈহে অ’এমচিয়ে গ্লাটিৰ সৈতে লোহাৰ খনিৰ বিক্ৰীৰ বুজাবুজি চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে। যেতিয়া উপায়ুক্তই জনাৰ্দন ৰেড্ডীক মাতি অ’এমচিৰ পৰা ব্যাখ্যা বিচাৰিছিল, তেতিয়া ৰেড্ডীয়ে দাবী কৰিছিল যে মূল্যৰ উঠা-নমাৰ বিৰুদ্ধে আৰ্থিক স্থিতিশীলতাৰ স্বাৰ্থত জিএলটিৰ জৰিয়তে বিশ্বব্যাপী ক্ৰেতাৰ সৈতে বিশ্বজুৰি অধিক শক্তিশালী সম্পৰ্ক গঢ়ি তুলিবলৈ বিক্ৰী দমন কৰা হৈছে। এই প্ৰতিবেদনক বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ তদন্ত হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছিল আৰু বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ Let us Share নামৰ কিতাপখনত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল। এই প্ৰতিবেদন কেন্দ্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থাৰ তদন্ত আৰু সন্তোষ হেগড়ে প্ৰতিবেদনৰ ভিত্তি আছিল।^৫৬৭

২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ অন্তৱৰ্তীকালীন লোকায়ুক্ত প্ৰতিবেদন

লোকায়ুক্তই প্ৰকাশ কৰা এটা প্ৰতিবেদনে^৮৯১০ বেলাৰীত খননৰ ক্ষেত্ৰত বৃহৎ উলংঘা আৰু ব্যৱস্থাগত দুৰ্নীতিৰ কথা উন্মোচন কৰে, য'ত অনুমোদিত ভূগোল, বনাঞ্চলৰ ভূমি বেদখল, লোহাৰ খনিৰ বজাৰ মূল্যৰ তুলনাত ৰাজ্যিক খননৰ ৰয়েল্টি ব্যাপকভাৱে কম পৰিশোধ কৰা আৰু চৰকাৰী খনন সত্তাসমূহৰ পদ্ধতিগত অনাহাৰে হোৱা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।^{১১১২১৩} কৰ্ণাটকৰ অসহযোগী চৰকাৰৰ বাবে দুৰ্নীতি বিৰোধী কাৰ্যভাৰত ফলপ্ৰসূ হ'ব নোৱাৰাৰ কথা উল্লেখ কৰি ন্যায়াধীশ এন সন্তোষ হেগড়ে ২০১০ চনৰ ২৩ জুনত লোকায়ুক্ত পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰে।^{১৪১৫১৬} ২০১০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মিষ্টাৰ খাৰ্গে প্ৰতিবেদনত স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা পিচিচিএফ দিলীপ কুমাৰৰ বদলিৰ বিষয়ে চৰকাৰক প্ৰশ্ন কৰিছিল যদিও চৰকাৰে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এছ নাগাৰাজাক প্ৰতিবেদনত স্বাক্ষৰ কৰা পিচিচিএফ হিচাপে আনিছিল।