ভাৰতৰ অসামৰিক প্ৰতিৰক্ষাৰ মক ড্ৰিল,২০২৫

২০২৫ চনৰ ভাৰত অসামৰিক প্ৰতিৰক্ষা মক ড্ৰিলৰ (2025 India civil defence mock drill) ক’ড নাম হৈছে অপাৰেচন অভ্যাস৷ এই মক ড্ৰিল ২০২৫ চনৰ ৭ মে’ত ভাৰতৰ ২৪৪খন জিলাত অনুষ্ঠিত হোৱা দেশজোৰা জৰুৰীকালীন প্ৰস্তুতিৰ অনুশীলন আছিল। গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (MHA) দ্বাৰা আয়োজিত আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা কৰ্তৃপক্ষ (NDMA)ৰ সমন্বয়ত এই অনুশীলনে সম্ভাৱ্য শত্ৰুতাপূৰ্ণ ভাবুকিৰ বিৰুদ্ধে অসামৰিক প্ৰস্তুতিক শক্তিশালী কৰে৷ এই অনুশীলনে ২০২৫ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত পেহেলগাম আক্ৰমণৰ পিছত পাকিস্তানৰ সৈতে উত্তেজনা বৃদ্ধি পোৱাৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত সম্পন্ন কৰা হৈছিল; যাৰ ফলত ২৬ জন সাধাৰণ নাগৰিকৰ মৃত্যু হয়।^১

১৯৭১ চনৰ ভাৰত-পাকিস্তান যুদ্ধৰ পিছত আটাইতকৈ বিস্তৃত এই বৃহৎ পৰিসৰৰ অনুশীলনত বিমান আক্ৰমণৰ চাইৰেন পৰীক্ষা, ব্লেকআউট চিমুলেচন, স্থানান্তৰিত কৰা অনুশীলন, আৰু ৰাজহুৱা প্ৰশিক্ষণৰ দৰে কাৰ্য্যকলাপ জড়িত আছিল। দিল্লী, মুম্বাই, মাদ্ৰাজ, কলিকতা, আৰু হায়দৰাবাদকে ধৰি ভাৰতৰ ডাঙৰ চহৰসমূহে এই ড্ৰিলত অংশগ্ৰহণ কৰে৷ উত্তৰ প্ৰদেশৰ বাৰেলীত ১০ মিনিটৰ বাবে ব্লেকআউট কৰা হয় আৰু তামিলনাডুৰ মাদ্ৰাজ পাৰমাণৱিক শক্তি কেন্দ্ৰৰ দৰে জটিল সংস্থাপনত ড্ৰিল কৰাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হয়।^২

এই কাৰ্য্যকলাপৰ উপৰিও অপাৰেচন অভ্যাসে জৰুৰীকালীন প্ৰস্তুতি বৃদ্ধিৰ বাবে বিভিন্ন ৰাজ্যৰ সমন্বিত প্ৰচেষ্টাৰ বিস্তৃত শৃংখল সামৰি লৈছিল। দিল্লীত এই অনুশীলন ১১খন জিলাৰ ৫৫টা স্থানত অনুষ্ঠিত হয়৷ আবেলি ৪:০০ বজাত ৬০টা বিমান আক্ৰমণৰ চাইৰেন সক্ৰিয় কৰি অনুশীলন আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত দিয়া হয়। এই পদক্ষেপে সম্ভাৱ্য শত্ৰুতাপূৰ্ণ পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি সঁহাৰি অনুকৰণ কৰিবলৈ নাগৰিক প্ৰতিৰক্ষা স্বেচ্ছাসেৱক, আৰক্ষী বিষয়া আৰু জৰুৰীকালীন সঁহাৰিদাতাকে ধৰি হাজাৰ হাজাৰ কৰ্মীক সংগঠিত কৰে।^৩ একেদৰে হায়দৰাবাদতো আউটাৰ ৰিং ৰোডৰ সীমাৰ ভিতৰত আবেলি ৪:০০বজাৰ পৰা ৪:৩০লৈকে ভিতৰত মক ড্ৰিল সম্পন্ন হৈছিল, য’ত আৰক্ষী, অগ্নিনিৰ্বাপক, উদ্ধাৰ, চিকিৎসা, আৰু পৌৰসভা বিভাগৰ দৰে ১২টা অসামৰিক প্ৰতিৰক্ষা সেৱা জড়িত হৈ আছিল। মূল স্থানসমূহ আছিল—ছেকেণ্ডৰাবাদ, গোলকণ্ডা দুৰ্গ, কাঞ্চন বাগ আৰু নাচাৰাম৷ এই চহৰসমূহত চাইৰেন সক্ৰিয়কৰণে বিমান আক্ৰমণৰ সতৰ্কবাণীৰ অনুকৰণ কৰিছিল।^৪

দেশজোৰা অনুশীলনত জনসচেতনতা আৰু অংশগ্ৰহণৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়। কেৰালাত ১৪খন জিলাতে মক ড্ৰিল অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, ৰাজ্য চৰকাৰে জনসাধাৰণৰ সহযোগিতা আৰু প্ৰস্তুতিৰ আহ্বান জনাইছিল।^৫ মহাৰাষ্ট্ৰত ব্যাপক তৎপৰতা দেখা গৈছিল৷ মহাৰাষ্ট্ৰৰ ১৬খন চহৰত—বিশেষকৈ মুম্বাই, পুনে আৰু নাচিককে ধৰি—গাঁও পৰ্যায়লৈকে অনুশীলন কৰা হৈছিল আৰু ইয়াত নাগৰিক প্ৰতিৰক্ষা স্বেচ্ছাসেৱক, হোমগাৰ্ড, এনচিচি, এনএছএছ, এনৱাইকেএছৰ লগতে কলেজ আৰু স্কুলৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলো জড়িত আছিল।.^৬

নেপথ্য

মূল প্ৰবন্ধ: পেহেলগামৰ সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ, ২০২৫

পেহেলগাম আক্ৰমণৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ভাৰতে ধাৰাবাহিকভাৱে ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি সম্ভাৱ্য তীব্ৰতৰ ঘটনাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছিল। গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে ২০২৫ চনৰ ৭ মে'ৰ বাবে দেশজোৰা জৰুৰীকালীন প্ৰস্তুতিৰ অনুশীলন ঘোষণা কৰে, যাৰ ক'ড নাম ৰখা হয় অপাৰেচন অভ্যাস।^৭

২৪৪খন জিলাত বিস্তৃত এই অনুশীলনত বিমান আক্ৰমণৰ চাইৰেন পৰীক্ষা কৰা, বোমা আশ্ৰয় শিবিৰ প্ৰস্তুত কৰা, ব্লেকআউটৰ অনুকৰণ কৰা, আৰু সাধাৰণ নাগৰিকক জৰুৰীকালীন সঁহাৰিৰ পদ্ধতিৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে বিভিন্ন ৰাজ্যিক আৰু স্থানীয় সংস্থাৰ সৈতে সমন্বয় সাধন কৰি ফলপ্ৰসূ ৰূপায়ণ নিশ্চিত কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডী আৰু শীৰ্ষ নিৰাপত্তা বিষয়াসকলে পৰিস্থিতিৰ মূল্যায়ন আৰু উপযুক্ত প্ৰতিকাৰ ব্যৱস্থা প্ৰণয়ন কৰিবলৈ উচ্চ পৰ্যায়ৰ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে।^৮