বিহাৰী লাল

বিহাৰী লাল চৌবে বা বিহাৰী (১৫৯৫–১৬৬৩)^১ এজন হিন্দী কবি, ব্ৰজ ভাষা, সাতছাই (সাতশ পদ) গ্ৰন্থৰ বাবে বিখ্যাত। প্ৰায় সাতশ কম্পলেটৰ এই সংকলন সম্ভৱতঃ কাব্যিক শিল্পৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত হিন্দী ভাষা ৰচনা, ইয়াৰ আখ্যান আৰু সৰল শৈলীৰ ভিন্নতা আছে।বৰ্তমান ইয়াক ৰীতিকাল বা 'ঋতি কাল' অৰ্থাৎ কবিসকলে ৰজাৰ বাবে কবিতা লিখা যুগৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত গ্ৰন্থ বুলি গণ্য কৰা হয়।^{২ ৩}

ইয়াৰ ভাষা ব্ৰজ ভাষা নামৰ হিন্দী ভাষাৰ একপ্ৰকাৰ, যিটো কবি বাস কৰা মথুৰাৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলত প্ৰচলিত। বিষ্ণু পূজাৰ কৃষ্ণ দিশৰপৰা অনুপ্ৰাণিত এই দায়িত্বসমূহৰ অধিকাংশই ব্ৰজৰ গোপী বা গাখীৰৰ নেত্ৰী ৰাধা আৰু তেওঁৰ ঐশ্বৰিক প্ৰেমিক বাসুদেৱৰ পুত্ৰৰ মাজত প্ৰেমময় উচ্চাৰণৰ ৰূপ লয়। প্ৰতিটো কপলেট নিজৰ মাজতে স্বাধীন আৰু সম্পূৰ্ণ। সংকলিত ৰূপত দ্বীপবোৰ কোনো আখ্যান বা সংলাপৰ ক্ৰমত নহয়, ভাৰতীয় অলংকাৰিক গ্ৰন্থত বৰ্ণনা কৰা আৱেগৰ কাৰিকৰী শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি সজাই তোলা হৈছে।

জীৱনী

প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা

১৫৯৫ চনত গোৱালিয়ৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীয়ে পিতৃ কেশৱ ৰায়ৰ বাসস্থান বুণ্ডেলখণ্ড অঞ্চলৰ অৰ্ছাত শৈশৱ কটায়। বিয়াৰ পাছত শহুৰেকৰ সৈতে মথুৰাত বসতি স্থাপন কৰে। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম কেশৱ ৰায়।

জীৱনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ প্ৰাচীন সংস্কৃত ভাষা গ্ৰন্থ অধ্যয়ন কৰিছিল। অৰ্ছা ৰাজ্যত তেওঁ বিখ্যাত কবি কেশৱদাসক লগ পায়, যাৰপৰা তেওঁ কবিতা শিকিছিল। পিছলৈ মথুৰালৈ গুচি যোৱাৰ সময়ত মোগল সম্ৰাট শ্বাহজাহানৰ দৰবাৰত তেওঁৰ ৰচনাসমূহ উপস্থাপন কৰাৰ সুযোগ পাইছিল আৰু তেওঁৰ কৰ্মৰাজিত লগে লগে আপ্লুত হৈ তেওঁক আগ্ৰাত থাকিবলৈ নিমন্ত্ৰণ জনাইছিল।

আগ্ৰা পোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পাৰ্চী ভাষা শিকি আন এজন বিখ্যাত কবি ৰহিমক লগ পায়। আগ্ৰাতেই জয়পুৰৰ ওচৰৰ আমেৰৰ ৰজা প্ৰথম ৰাজা জয় সিং (১৬১১–১৬৬৭ চনত ৰাজত্ব কৰিছিল) তেওঁৰ কথা শুনি জয়পুৰলৈ নিমন্ত্ৰণ জনাইছিল আৰু তাতেই তেওঁৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ গ্ৰন্থ সতাই লিখিছিল। ^১ পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছত বিহাৰীয়ে ভক্তি আৰু ত্যাগৰ পথত আগবাঢ়িল। তেওঁ দৰবাৰ এৰি বৃন্দাবনলৈ যায় আৰু তাতেই ১৬৬৩ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।

বিহাৰীৰ কামৰ তাৎপৰ্য

যদিও বিহাৰী সাতসাই বিহাৰীৰ একমাত্ৰ পৰিচিত গ্ৰন্থ, তথাপি ইয়াক বুজাবলৈ নিজকে উৎসৰ্গা কৰা ধাৰাভাষ্যকাৰৰ সংখ্যাৰপৰা ইয়াৰ গুৰুত্বৰ হিচাপ ল’ব পাৰি, যাৰ ভিতৰত ড° জি এ গ্ৰীৰচনে সোতৰজনৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। এই সংকলন সংস্কৃতলৈও দুবাৰ অনুবাদ কৰা হৈছে।

আটাইতকৈ বিখ্যাত ধাৰাবাহিকখন হৈছে লাল্লু লালৰ, শিৰোনাম লালা-চন্দ্ৰিকা। লেখকজনক ড° জন গিলক্ৰিষ্টে ফ’ৰ্ট উইলিয়াম কলেজত নিযুক্তি দিছিল আৰু ১৮১৮ চনত তেওঁৰ ধাৰাবাহিকতা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। এটা সমালোচনাত্মক সংস্কৰণ ড° জি এ গ্ৰীৰচনে প্ৰকাশ কৰিছে (কলিকতা, ভাৰত চৰকাৰ প্ৰেছ, ১৮৯৬)।

গ্ৰন্থপঞ্জী

• The Satasaī (English Translation), Penguin Books, 1992. .
• Bihari Satsai. (Hindi and English Translation) Dr. Shyamsunder Dube, Publications Division.
• The Veiled moon; English translations of Bihari satsai, Amar Nath Jha; Girijā Kumāra Māthura. New Delhi, Indian Council for Cultural Relations, 1973.

অধিক পঢ়ক

• Bihari Satsai: Aalochana evam Vyakhaya (Hindi), Nemichand Jain. Delhi, 2009.
• Humour in the Satsai of Biharilal, Snell, Rupert (1999). In: Of Clowns and Gods Brahmans and Babus: Humour in South Asian Literatures. Manohar (Delhi), pp. 63–79.
• Kangra Paintings of the Bihari Sat Sai by M. S. Randhawa. Journal of the American Oriental Society, Vol. 90, No. 4 (Oct. – Dec. 1970), pp. 591–592.

বাহ্যিক সংযোগ

• Bihari at Kavita Kosh (Hindi)
• THE SENTIMENTS OF LOVE A Selection of Indian Miniatures from the Collection of the National Museum of Ethnology, Leiden – I.