বিদ্যাপতি ধাম

বিদ্যাপতি ধাম (মৈথিলী: विद्यापति धाम) হৈছে ভগৱান শিৱক উৎসৰ্গিত এখন প্ৰখ্যাত হিন্দু ধৰ্মীয় স্থান। এই ধামখন মৈথিলী সাহিত্যৰ মহান কবি বিদ্যাপতিৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আৰু ইয়াক বিদ্যাপতিৰ নিৰ্বাণ স্থান হিচাপেও গণ্য কৰা হয়। এই ধৰ্মস্থানখন ভাৰতৰ বিহাৰ ৰাজ্যৰ মিথিলা অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত সমস্তিপুৰ জিলাৰ বিদ্যাপতি নগৰ গাঁৱত অৱস্থিত। মন্দিৰ প্ৰাঙ্গণত অৱস্থিত শিৱলিঙ্গত পবিত্ৰ জলাভিষেক অৰ্পণ কৰাৰ বাবে এই স্থান অঞ্চলটোত বিশেষভাৱে প্ৰসিদ্ধ।^১ এই ধামখন বালেশ্বৰ স্থান নামেও পৰিচিত।^২৩৪

বৰ্ণনা

বিদ্যাপতি ধাম হৈছে মিথিলা অঞ্চলৰ ইতিহাস আৰু লোককথাৰ সৈতে জড়িত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় স্থান। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, মহান মৈথিলী কবি বিদ্যাপতিয়ে নিজৰ জীৱনৰ শেষ সময় এই স্থানতে অতিবাহিত কৰিছিল।^১ প্ৰতিবছৰে বিহাৰ চৰকাৰৰ উদ্যোগত তিনিদিনীয়া বিদ্যাপতি ৰাজকীয় মহোৎসৱ এই মন্দিৰ প্ৰাঙ্গণত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱৰ সময়ত ভাৰত বা বিহাৰ চৰকাৰৰ বিশিষ্ট ৰাজনৈতিক নেতা আৰু মন্ত্ৰীসকলৰ উপস্থিতি লক্ষ্য কৰা যায়। এই মহোৎসৱখনক বিহাৰ চৰকাৰে ৰাজ্যিক উৎসৱ হিচাপে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে।^৫

বিদ্যাপতি ধাম কেৱল এটা ধৰ্মীয় স্থানেই নহয়, ই মিথিলা অঞ্চলৰ সাহিত্যিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। এই স্থানখন মৈথিলী ভাষা, ভক্তি সাহিত্য আৰু লোকবিশ্বাস সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।

লোককথা

লোককথা অনুসৰি, এই স্থানখন ভগৱান শিৱ, তেওঁৰ ভক্ত বিদ্যাপতি আৰু মা গঙ্গাৰ সৈতে জড়িত। কোৱা হয় যে গঙ্গা দেৱীক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ যাত্ৰাৰ সময়ত বিদ্যাপতি এই স্থানত ভাগৰি পৰিছিল। তেতিয়া মা গঙ্গাই নিজে এই স্থানলৈ আহি নিজৰ ভক্তক সাক্ষাৎ কৰিছিল।^১

মন্দিৰ প্ৰশাসনৰ মতে, জীৱনৰ অন্তিম সময়ত বিদ্যাপতি গঙ্গা নদী অভিমুখে যাত্ৰা কৰিছিল। এই স্থানত আহি তেওঁ অত্যন্ত ক্লান্ত হৈ পৰে আৰু এগৰাকী গোৱালকক গঙ্গা নদী কিমান দূৰত আছে বুলি সোধে। গোৱালকে উত্তৰ দিয়ে যে নদীখন প্ৰায় আঢ়ৈৰ পৰা তিনি কোষ দূৰত। এই কথা শুনি বিদ্যাপতিয়ে কয়—যদি মই ইমান দূৰৰ পৰা গঙ্গাক মাতিব পাৰোঁ, তেন্তে মা গঙ্গাই কিয় ইয়ালৈ আহিব নোৱাৰে? জনশ্ৰুতি অনুসৰি, তাৰ পিছতেই গঙ্গা নদীৰ প্ৰৱাহ এই স্থানলৈ আহে আৰু বিদ্যাপতিয়ে ইয়াতেই জীৱনৰ শেষ মুক্তি লাভ কৰে। এই কাৰণেই এই স্থানখন বিদ্যাপতিৰ নিৰ্বাণ স্থান হিচাপে জনপ্ৰিয় হৈ উঠে।^১