বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়

বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয় হৈছে ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু গোৱা ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলী আৰু দমন আৰু দিউৰ উচ্চ ন্যায়ালয়। ই প্ৰধানকৈ মুম্বাইত অৱস্থিত (মুম্বাই বুলিও জনা যায়), আৰু ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি উচ্চ ন্যায়ালয়।^১ মহাৰাষ্ট্ৰৰ নাগপুৰ, ঔৰংগাবাদ আৰু কলহাপুৰ আৰু গোৱাৰ পৰ্ৱৰিমত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ চাৰ্কিট বেঞ্চ আছে।^১

স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম মুখ্য ন্যায়াধীশ, এটৰ্নী জেনেৰেল আৰু ছলিচিটৰ জেনেৰেল এই আদালতৰ আছিল। ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছৰে পৰা এই আদালতৰ পৰা ২২ জন ন্যায়াধীশক উচ্চতম ন্যায়ালয়লৈ উন্নীত কৰা হৈছে আৰু ৮ জনক ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশৰ পদত নিযুক্তি দিয়া হৈছে।^২

আদালতৰ আপীলৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ উপৰিও মূল অধিকাৰ আছে। এই আদালতৰ সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে আপীল কেৱল ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ হাতত। বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত ৯৪ জন ন্যায়াধীশৰ অনুমোদিত শক্তি আছে (৭১ জন স্থায়ী, ২৩ জন অতিৰিক্ত)।^৩ ২০১৮ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা মুম্বাইৰ ভিক্টোৰিয়ান আৰু আৰ্ট ডেকো এনচেম্বলৰ অংশ এই ভৱনটো।

২০২৫ চনৰ হিচাপত বৰ্তমান আদালতত কৰ্মচাৰীৰ সংখ্যা কম, মাত্ৰ ৫২ জন স্থায়ী আৰু ১৬ জন অতিৰিক্ত ন্যায়াধীশ।^৩

ইতিহাস আৰু স্থান

১৮৬২ চনৰ ১৪ আগষ্টত ভাৰতীয় উচ্চ ন্যায়ালয় আইন ১৮৬১ৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা ক্ষমতাৰ অধীনত ১৮৬২ চনৰ ২৬ জুনত জাৰি কৰা ৰাণী ভিক্টোৰিয়াৰ লেটাৰ পেটেণ্টৰ দ্বাৰা বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয় উদ্বোধন কৰা হয়।^৪ ই ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি চহৰত স্থাপিত তিনিখন উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল, বাকীবোৰ আছিল কলিকতা (বংগ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰাজধানী) আৰু মাদ্ৰাজ।

বৰ্তমানৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ভৱনটোৰ কাম ১৮৭১ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু ১৮৭৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত সম্পূৰ্ণ হৈছিল। ইয়াৰ ডিজাইন ব্ৰিটিছ অভিযন্তা কৰ্ণেল জেমছ এ ফুলাৰে। ই আৰম্ভণিৰ ইংৰাজী শৈলীৰ গথিক ৰিভাইভেলৰ ভৱন। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ৫৬২ ফুট (১৭১ মিটাৰ) আৰু বহল ১৮৭ ফুট (৫৭ মিটাৰ)। পশ্চিমে কেন্দ্ৰীয় টাৱাৰটোৰ দুয়োফালে দুটা অষ্টভুজ টাৱাৰ আছে। ন্যায় আৰু দয়াৰ মূৰ্তিয়ে অট্টালিকাটোৰ মুকুট পিন্ধাইছে। ১৮৭৯ চনৰ ১০ জানুৱাৰীত এই অট্টালিকাটোত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল।

ন্যায়াধীশ এম.চি.চাগলা স্বাধীনতাৰ পিছত (১৯৪৮–১৯৫৮) বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ প্ৰথম ভাৰতীয় স্থায়ী মুখ্য ন্যায়াধীশ আছিল।

২০১৬ চনত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয় বান্দ্ৰা কুৰলা কমপ্লেক্সলৈ স্থানান্তৰ কৰা হ’ব।

ভৱনটোৰ ১২৫ বছৰীয়া জয়ন্তীত স্থানীয় ইতিহাসবিদ ৰাহুল মেহৰোত্ৰা আৰু শাৰদা দ্বিবেদীয়ে লিখা "বম্বে হাইকোৰ্ট: দ্য ষ্ট'ৰী অৱ দ্য বিল্ডিং – ১৮৭৮–২০০৩" শীৰ্ষক বাৰ এছ'চিয়েচনৰ কমিচনত এখন গ্ৰন্থ মুকলি কৰা হয়।

আদালতৰ নাম

যদিও ১৯৯৫ চনত চহৰখনৰ নাম বোম্বাইৰ পৰা মুম্বাইলৈ সলনি কৰা হৈছিল, তথাপিও প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আদালতে তেনে নকৰি বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয় নামটো ধৰি ৰাখিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনৰ ৫ জুলাইত কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটে বিধেয়ক^৫ অনুমোদন কৰে যাৰ নাম সলনি কৰি মুম্বাই উচ্চ ন্যায়ালয়, আৰু লগতে কলকাতা উচ্চ ন্যায়ালয় আৰু মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ নাম ক্ৰমে কলকাতা উচ্চ ন্যায়ালয় আৰু চেন্নাই উচ্চ ন্যায়ালয়লৈ সলনি কৰা হয়। কিন্তু এই বিধেয়কসমূহ বৰ্তমান ভাৰতৰ সংসদৰ সন্মুখত অনুমোদনৰ বাবে বাকী আছে আৰু কিছুদিনৰ বাবে কাৰ্যকৰী নহ’বও পাৰে।^৬৭