দ্ৰৌপদী ৰথ

দ্ৰৌপদী ৰথ ভাৰতৰ তামিলনাডু ৰাজ্যৰ কাঞ্চীপুৰম জিলাৰ বংগ উপসাগৰৰ কৰ’মেণ্ডেল উপকূলৰ মহাবলীপুৰম, পূৰ্বতে মমল্লপুৰম নামেৰে জনাজাত পঞ্চৰাথাছ কমপ্লেক্সত থকা এটা কীৰ্তিচিহ্ন। ই একক শিলৰ পৰা নিৰ্মিত ভাৰতীয় শিল কটা স্থাপত্যৰ উদাহৰণ। সপ্তম শতিকাৰ শেষৰ ফালৰ পৰা পল্লৱ ৰাজ্যৰ ৰজা প্ৰথম মহেন্দ্ৰবৰ্মান আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মান (৬৩০–৬৮০ খ্ৰীষ্টাব্দ; ইয়াক মামলন বা "মহাযোদ্ধা" বুলিও কোৱা হয়) ৰাজত্বকালৰ বুলি কোৱা হয়। সমগ্ৰ কমপ্লেক্সটো ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ (ASI)ৰ তত্বাৱধানত আছে, আৰু ১৯৮৪ চনৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা মহাবলীপুৰমৰ স্মৃতিসৌধৰ গোটৰ ভিতৰত অন্যতম।^১

ৰথৰ দৰে ইয়াক গ্ৰেনাইটৰ এটা দীঘল শিলৰ পৰা খোদিত কৰা হৈছে।^১২৩ যদিও কেতিয়াবা ভুলতে মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়, তথাপিও প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মানৰ মৃত্যুৰ বাবে সম্পূৰ্ণ নোহোৱাৰ বাবে এই গঠনটো পবিত্ৰ কৰা হোৱা নাছিল।^{৪ ২৩৫} এই গঠনৰ নামকৰণ কৰা হৈছে পঞ্চপাণ্ডৱৰ পত্নী দ্ৰৌপদীৰ নামেৰে, যি মহাকাব্য মহাভাৰত খ্যাতি আছিল, ^১৩৬ যদিও নামকৰণ ইতিহাসৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত নহয়।^২ অসমাপ্ত গঠনটো দুৰ্গা দেৱীৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে।^৭

ভূগোল

কাঞ্চীপুৰম জিলাৰ ভাৰত মহাসাগৰৰ বংগ উপসাগৰৰ কৰ’মেণ্ডেল উপকূলৰ মহাবলীপুৰম (পূৰ্বতে মমল্লপুৰম নামেৰে জনাজাত)ত অৱস্থিত এই স্থান। ই ৰাজধানী চহৰ চেন্নাই (পূৰ্বতে চেন্নাই নামেৰে জনাজাত)ৰ পৰা প্ৰায় ৩৫ মাইল (৫৬ কিলোমিটাৰ) দক্ষিণে,^৮ আনহাতে চেংগলপট্টু প্ৰায় ২০ মাইল (৩২ কিলোমিটাৰ) দূৰত।^৯

দ্ৰৌপদী ৰথ পঞ্চৰথৰ আটাইতকৈ উত্তৰ দিশত,^১০ যি দীঘলীয়া শিলাস্তৰত, যাৰ ওপৰত ইহঁত খোদিত কৰা হৈছে। মাটিৰ ঢাল উত্তৰ মূৰৰ পৰা দক্ষিণ দিশলৈ উঠি যায়।^১০

ইতিহাস

মূল প্ৰবন্ধ: পঞ্চৰথ

এই ৰথ আৰু বাকী চাৰিটাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ প্ৰাচীন ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ কোনো অনুৰূপ নিৰ্মাণৰ সৈতে নিশ্চিতভাৱে অনুমান কৰিব নোৱাৰি। কিন্তু ভাৰতীয় মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ বিকাশৰ বাবে এই পাঁচটা ৰথ পূৰ্বসূৰী বা আৰ্হি হৈ আহিছে। আন চাৰিটা পঞ্চৰথৰ দৰেই এই শিলৰ ৰথটোও ইয়াৰ পূৰ্বৰ কাঠৰ সংস্কৰণৰ প্ৰতিৰূপ।^১১ যদিও ইয়াক একক মন্দিৰ বুলি গণ্য কৰা হয়, পাঁচটা ৰথ কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ হোৱা নাছিল বুলি ধৰি ল'লে "মন্দিৰ" এটা ভুল নাম,^১২ যাৰ প্ৰমাণ শিখৰত খোদিত নোহোৱা শিলৰ দ্বাৰা পোৱা যায়। সেয়েহে ৰথবোৰ পবিত্ৰ কৰা হোৱা নাছিল আৰু পূজাও কৰা হোৱা নাছিল। পাঁচোটা ৰথৰ অসম্পূৰ্ণ মৰ্যাদা প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মান ৰজাৰ ৬৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দত মৃত্যুৰ কাৰণ বুলি কোৱা হয়।^৬১০ আনকি পাণ্ডৱসকলোৰ পত্নী দ্ৰৌপদীৰ মহাকাব্যিক নামটোও ইতিহাসে সমৰ্থন নকৰে। আন কেইবাটাও স্মৃতিসৌধৰ লগতে এই ৰথক ১৯৮৪ চনত "মহাবলীপুৰমত কীৰ্তিচিহ্ন গোট"ৰ অংশ হিচাপে ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হয়।^১ এই মন্দিৰটো দুৰ্গা দেৱীৰ নামত উৎসৰ্গিত যদিও এই দেৱতাটো পৰৱৰ্তী সময়ৰ বুলি কোৱা হয়।

স্থাপত্য

সকলো পঞ্চৰথই উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত একাকাৰ হৈ আছে আৰু এক উমৈহতীয়া মঞ্চৰ অংশীদাৰ। ভাৰতীয় স্থাপত্যত ইহঁতৰ কোনো সমান্তৰালতা নাই আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় দ্ৰাবিড় মন্দিৰ স্থাপত্যৰ পৰম্পৰাত বৃহৎ মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বাবে "টেমপ্লেট" হিচাপে প্ৰমাণিত হয়।^৬ যদিও একক শিলৰ পৰা কাটি লোৱা হয়, তথাপিও ইয়াক নিয়মীয়াকৈ নিৰ্মাণৰ ৰূপত গাঁথনিগত মন্দিৰ হিচাপে খোদিত কৰা হয় আৰু সেয়েহে ইয়াক "অৰ্ধ-শিলিক মন্দিৰৰ ৰূপ" বুলি কোৱা হয়।

লগতে চাওক

• মহাবলীপুৰম স্মাৰকসমূহ
• পঞ্চৰথ

তথ্য সংগ্ৰহ

{{Reflist}