ধৰ্মৰাজ ৰথ ভাৰতৰ তামিলনাডু ৰাজ্যৰ কাঞ্চিপুৰম জিলাৰ বংগ উপসাগৰৰ ক’ৰ’মেণ্ডেল উপকূলৰ মহাবলীপুৰমত পঞ্চৰথৰ কমপ্লেক্সত অৱস্থিত এক স্মৃতিসৌধ। এই মনোলিথটো ভাৰতীয় শিল কাটি লোৱা স্থাপত্যৰ উদাহৰণ। সপ্তম শতিকাৰ শেষৰ ফালে এই স্মৃতিসৌধটো পল্লৱ সাম্ৰাজ্যৰ ৰজা প্ৰথম মহেন্দ্ৰবৰ্মান আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মান (৬৩০–৬৮০ খ্ৰীষ্টাব্দ; মমল্ল বা "মহাযোদ্ধা" বুলিও জনা যায়)ৰ ৰাজত্বকালৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। সমগ্ৰ কমপ্লেক্সটো ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ (ASI)ৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত আছে। ১৯৮৪ চনৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা মহাবলীপুৰমৰ স্মৃতিসৌধৰ গোটৰ ভিতৰত ই অন্যতম।১
এই ৰথ সদৃশ মন্দিৰটো গোলাপী গ্ৰেনাইটৰ এটা দীঘল শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত।১২৩ যদিও কেতিয়াবা ভুলকৈ মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়, তথাপিও প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মানৰ মৃত্যুৰ পিছত সম্পূৰ্ণ নোহোৱাৰ বাবে এই গঠনটো পবিত্ৰ কৰা হোৱা নাছিল।৪ ২৩৫ এই গঠনৰ নামকৰণ কৰা হৈছে মহাকাব্যিক মহাভাৰত খ্যাতিৰ পঞ্চপাণ্ডৱসকলৰ ভিতৰত জ্যেষ্ঠজনৰ নামেৰে,১৩৬ যদিও এই নামকৰণ ইয়াৰ প্ৰতিমূৰ্তিৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত নহয়।২ ইয়াক শিৱৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে।৭
ভূগোল
কাঞ্চীপুৰম জিলাৰ বংগ উপসাগৰৰ কৰ’মেণ্ডেল উপকূলৰ মহাবলীপুৰম (পূৰ্বতে মমল্লপুৰম নামেৰে জনাজাত)ত অৱস্থিত এই গঠন। ই ৰাজধানী চহৰ চেন্নাই (পূৰ্বতে চেন্নাই নামেৰে জনাজাত)ৰ পৰা প্ৰায় ৩৫ মাইল (৫৬ কিলোমিটাৰ) দক্ষিণে অৱস্থিত,৮ আনহাতে চেংগালপট্টু প্ৰায় ২০ মাইল (৩২ কিলোমিটাৰ) দূৰত।৯
ইতিহাস
মূল প্ৰবন্ধ: পঞ্চৰথ
আন চাৰিটা পঞ্চৰথৰ দৰেই ধৰ্মৰাজ ৰথকো শিলৰ পৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যিটো ইয়াৰ পূৰ্বৰ কাঠৰ সংস্কৰণৰ প্ৰতিৰূপ।.১০ যদিও মহাভাৰতৰ পাণ্ডৱ ৰাজকুমাৰৰ প্ৰথমজনৰ নামেৰে এই মন্দিৰৰ নামকৰণ কৰা হৈছে, তথাপিও নামটো নিৰ্ণয় কৰিবলৈ কোনো ইতিহাস নাই। প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মান ৰজাৰ মৃত্যুৰ বাবে মন্দিৰটো অসম্পূৰ্ণ হৈ পৰিল আৰু অভিষেক কৰা নহ'ল।৬ ইতিহাসবিদসকলে নিৰ্মাণৰ তাৰিখ প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মান (৬৯০-৭২৫) আৰু প্ৰথম পৰমেশ্বৰবৰ্মণৰ দুজন পল্লৱ ৰজাৰ সময় বুলি কয়।১১
স্থাপত্য
সকলো পঞ্চৰথ উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত একাকাৰ হৈ আছে আৰু এক উমৈহতীয়া মঞ্চৰ অংশীদাৰ। ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ ক্ষেত্ৰত ইহঁতৰ কোনো সমান্তৰালতা নাই আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় দ্ৰাবিড় মন্দিৰ স্থাপত্যৰ পৰম্পৰা, মধ্য ভাৰতীয় ভেছাৰা মন্দিৰ স্থাপত্যৰ পৰম্পৰা আৰু উত্তৰ ভাৰতীয় নগাৰা মন্দিৰ স্থাপত্যৰ পৰম্পৰা দুয়োটাতে বৃহৎ মন্দিৰৰ বাবে "টেমপ্লেট" হিচাপে কাম কৰি আহিছে।৬ যদিও একক শিলৰ পৰা কাটি উলিওৱা, তথাপিও ইয়াক নিয়মীয়া অট্টালিকাৰ ৰূপত গাঁথনিগত মন্দিৰ হিচাপে খোদিত কৰা হয় আৰু সেয়েহে ইয়াক "অৰ্ধএক শিলৰ ৰূপ" বুলি কোৱা হয়।
পাঁচটা ৰথৰ ভিতৰত স্থাপত্যৰ ফালৰ পৰা ধৰ্মৰাজ ৰথ আটাইতকৈ বিশিষ্ট আৰু লগতে আটাইতকৈ ওখ আৰু ডাঙৰ।১২১৩১৪ পশ্চিম দিশলৈ মুখ কৰি ৰাথা ভাস্কৰ্য্যৰ ফালৰ পৰা অতি চহকী। ইয়াৰ তলৰ মহলাকে ধৰি তিনিটা মহলা আছে। তলৰ মহলাৰ পৰিকল্পনা ২৮ ফুট (৮.৫ মিটাৰ) বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু তলৰ স্তৰৰ পৰা ছাদৰ ওপৰলৈকে ৩৫ ফুট (১১ মিটাৰ) উচ্চতা। ইয়াৰ চাৰিওফালে খোলা আৰু চাৰিওফালে মুখাৱয়ব দুটা খুঁটা আৰু দুটা পিলাষ্টাৰেৰে সমৰ্থিত আৰু চুকবোৰ ওপৰৰ মহলাৰ বাবে সমৰ্থন ব্যৱস্থাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ। গোলাপী গ্ৰেনাইটৰ এটা শিলৰ পৰা খোদিত কৰা,১৫১৬ উত্তৰ–দক্ষিণ দিশত থকা এটা শিলৰ ব্লকত আন তিনিটা ৰথৰ সৈতে খোদিত কৰা,৩ ই এটা ত্ৰিথালা বা তিনিমহলীয়া ১৭১৮ বিমান,১৯ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনাত, মুকলি বাৰাণ্ডা আৰু এটা টেৰেচযুক্ত পিৰামিড টাৱাৰ।
লগতে চাওক
তথ্যসূত্ৰ
- ↑ Group of Monuments at Mahabalipuram. UNESCO
- ↑ File:Five Rathas, Mahabalipuram.jpg. Archarological Survey of India, Chennai Circle
- ↑ Pancha Rathas, Mamallapuram. Archaeological Survey of India
- ↑ Marilyn Stokstad. (2008). Art history. Pearson Education. পৃ. 333. ISBN 9780131577046
- ↑ Mahabalipuram. UCLA Education, South Asia
- ↑ The Rathas, monolithic (Mamallapuram). Online Gallery of Encyclopædia Britannica
- ↑ Margaret Prosser Allen. (1991). Ornament in Indian Arch. পৃ. 139
- ↑ Michael D. Gunther. Pancha Rathas, Mamallapuram. art-and-archaeology.com
- ↑ P. V. Jagadisa Ayyar. (1982). South Indian Shrines: Illustrated. Asian Educational Services. পৃ. 157–. ISBN 978-81-206-0151-2
- ↑ Moffett, Marian; Fazio, Michael W.; Wodehouse, Lawrence. (2003). World History of Architecture. Laurence King Publishing. পৃ. 75. ISBN 978-1-85669-371-4
- ↑ Sharma, Dr. K.K.; Jain, Dr. Amit Rai. (2019). Cave temples of India. Kitabwale. পৃ. 83. ISBN 978-93-85754-64-7
- ↑ Rina Kamath. (2000). Chennai. Orient Blackswan. পৃ. 121
- ↑ History & Civics IX. Rachnar Sagnar. পৃ. 127
- ↑ K. V. Soundara Rajan. (2002). Concise Classified Dictionary of Hinduism. Concept Publishing. পৃ. 260
- ↑ (1970). Indian Railways. India Railway Board
- ↑ Our Story So Far. Pearson Education India. পৃ. 102. ISBN 9788131714942
- ↑ Aline Dobbie. (2006). India: The Elephant's Blessing. Melrose Press. পৃ. 56. ISBN 9781905226856
- ↑ Roshen Dalal. (2010). The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths. Penguin Books India. পৃ. 279. ISBN 9780143415176
- ↑ D. Dennis Hudson. (2008). The Body of God: An Emperor's Palace for Krishna in Eighth-Century Kanchipuram. Oxford University Press. পৃ. 537. ISBN 9780195369229
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “ধৰ্মৰাজ ৰথ” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬৩০৯৭৫ (২৬ আগষ্ট ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।