পালানোক দুৰ্গ

পালানোক দুৰ্গ (Palanok Castle) বা মুকাচেভো দুৰ্গ হৈছে পশ্চিম ইউক্ৰেইনৰ জাকাৰপাটিয়া অব্লাষ্ট (প্ৰদেশ)ৰ মুকাচেভো চহৰৰ এটা ঐতিহাসিক দুৰ্গ। পালানোক দুৰ্গ অতি সযতনে সংৰক্ষণ কৰা হৈছে,^১ আৰু ই ৬৮ মিটাৰ (২২৩ ফুট) উচ্চতা, পূৰ্বতে আগ্নেয়গিৰিৰ পাহাৰত অৱস্থিত। দুৰ্গ কমপ্লেক্সটো তিনিটা ভাগত গঠিত: উচ্চ, মধ্য আৰু নিম্ন দুৰ্গ।^২

ইতিহাস

প্ৰতিষ্ঠাৰ পৰা ১৫৪১ চনলৈকে

দুৰ্গটো নিৰ্মাণৰ পৰিস্থিতিৰ কোনো সঠিক তথ্য পোৱা নাই। প্ৰত্নতাত্ত্বিক গৱেষণাৰ পৰা অনুমান কৰা হৈছে যে এই অঞ্চলত নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ পৰাই বসতি আছিল, আৰু বৰ্তমানৰ দুৰ্গটোৰ স্থানত ব্ৰঞ্জ আৰু লোহা যুগত এটা দুৰ্গ আছিল। বিজয়ৰ সময়ত আজি দুৰ্গটো থকা পাহাৰৰ ওপৰত সম্ভৱতঃ কাঠৰ খুঁটা আৰু/বা ষ্টিল্টৰে নিৰ্মিত এটা দুৰ্গ আছিল।

• ছেইণ্ট ষ্টিফেনে দুৰ্গটোক বিশেষ গুৰুত্ব দিছিল আৰু তেওঁৰ দেৱালসমূহ শক্তিশালী কৰিছিল। পিছলৈ ৰজা লেডিছলাছে কামটো আগবঢ়াই নিছিল আৰু শিলৰ দেৱাল নিৰ্মাণ কৰিছিল।
• ১০৮৬ চনত মুনকাছক পেচেনেগসকলে আক্ৰমণ কৰে; তেওঁলোকে পাঁচ দিন ধৰি দুৰ্গটো ঘেৰি ধৰিলে, কিন্তু ইয়াক দখল কৰিব নোৱাৰিলে।
• হাংগেৰীৰ তৃতীয় বেলাৰ ৰাজত্বকালত চহৰখনৰ দ্ৰুতগতিত উন্নয়নৰ বৃদ্ধি পাইছিল। উদাহৰণস্বৰূপে ১১৯০ চনত টাটাৰসকলে বেৰেগ আৰু উং কাউন্টিৰ গাঁওবোৰ লুটপাত কৰে।
• ১২৪১ চনত বাটু খানৰ ৬০,০০০ জনীয়া সৈন্যই ভেৰেকে পাছৰ মাজেৰে হাংগেৰীত প্ৰৱেশ কৰে। নগৰখন ধ্বংস হৈছিল যদিও দুৰ্গটো দখল কৰিব পৰা নাছিল।
• টাটাৰসকলৰ পিছুৱাই যোৱাৰ পিছত ১২৪২ চনত হাংগেৰীৰ চতুৰ্থ বেলাই নতুন দুৰ্গ নিৰ্মাণ আৰু বৰ্তমানৰ দুৰ্গসমূহক শক্তিশালী কৰিবলৈ নিৰ্দেশনা দিয়ে। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত মুংকাছ দুৰ্গ হাংগেৰীৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু নিৰাপদ দুৰ্গ হিচাপে পৰিগণিত হৈ পৰে।
• ক্ৰমান্বয়ে শক্তিশালী হৈ পৰা পোলেণ্ড আৰু ৰুথেনিয়াৰ বাবে দুৰ্গটোৰ গুৰুত্ব চাৰ্লছ ৰবাৰ্টে উপলব্ধি কৰিছিল। সেয়ে তেওঁ দুৰ্গটো পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু শক্তিশালী কৰিবলৈ ইটালীৰ মাষ্টৰসকলক নিয়োগ কৰিছিল। হাংগেৰীৰ প্ৰথম লুইছ (১৩৪২-১৩৮২)-এ ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ কাৰ্য্য অব্যাহত ৰাখিছিল।

• ১৩৫২ চনত আন এটা তাটাৰ সৈন্যই দুৰ্গৰ কাষ চাপিছিল যদিও তাত উপস্থিত থকা সৈন্যসকলে আক্ৰমণক প্ৰতিহত কৰাই নহয়, দেৱালৰ আঁৰৰ পৰাই বিস্ফোৰণ ঘটাই শত্ৰুক ধ্বংস কৰি আটলামোছ খানক মোহিত কৰি মৃত্যুদণ্ড দিয়ে।
• এই দুৰ্গৰ ইতিহাসত পডলস্কৰ ৰাজকুমাৰ টডৰ কৰ্জাটভিচে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, হাংগেৰীৰ ৰাজদৰবাৰৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক আছিল। ১৩৯৬ চনত ৰজা ছিগিছমুণ্ডে এই দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চল তেওঁক দান কৰে।

তেওঁ নিজৰ দৰবাৰীসকলৰ সৈতে মুনকাচ অঞ্চললৈ গুচি যায় আৰু তেওঁৰ কামৰ জৰিয়তে ট্ৰেন্সকাৰপেথিয়াৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক উন্নয়নক বহু পৰিমাণে প্ৰসাৰিত কৰে। তেওঁ মুনকাচ দুৰ্গত নিজৰ দৰবাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি দুৰ্গটো যথেষ্ট পৰিমাণে সম্প্ৰসাৰণ কৰে। দুৰ্গৰ চাৰিওফালে এটা বহল খাদ খান্দি পানীৰে ভৰাই থোৱা হ’ল; দুৰ্গৰ আনটো নাম "পালাংক"। টাটজানা কৰ্জাটোভিচ আৰু তেওঁৰ পত্নীৰ মৃত্যুৰ পিছত মুনকাচ দুৰ্গত কেইবাবাৰো মালিক সলনি হয়। এই কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ দুৰ্গটোৱে ১৫ শতিকাৰ পৰা ১৭ শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।

তুৰ্কী যুগৰ ইতিহাস

১৫৪১ চনৰ পিছত এই দুৰ্গটো জানোছ শ্বাপ’লাইৰ পুত্ৰ জানোছ জিচিগমুণ্ডৰ সম্পত্তি হৈ পৰে যদিও প্ৰকৃততে তেওঁৰ মাতৃ ৰাণী ইছাবেলাই শাসন কৰিছিল। ইছাবেলাৰ মৃত্যুৰ পিছতহে এই দুৰ্গটো ১৯ বছৰীয়া জানোছ জিচিগমুণ্ডৰ সম্পত্তি হৈ পৰে; ১৫৬৭ চনলৈকে ইছাবেলাই এই দুৰ্গটোৰ মালিক আছিল।১৫৬০ চনত সম্ৰাট প্ৰথম ফাৰ্ডিনাণ্ডে এই দুৰ্গটো ইষ্টভান ড'ব'ক দান কৰিছিল যদিও যিহেতু ই শত্ৰুৰ দখলত আছিল, সেয়েহে ড'বোৱে এই অনুদানৰ সুবিধা ল'ব পৰা নাছিল। ১৫৬৭ চনত সাম্ৰাজ্যবাদী সেনাই এই দুৰ্গটো দখল কৰে। ১৫৭৩ চনত দ্বিতীয় মেক্সিমিলিয়ানে ইয়াক গাবৰ মাগোচিক বন্ধকত ৰাখিছিল। সেই সময়ত জিচিগমুণ্ড ৰাক'চি পৰিয়ালত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত এই দুৰ্গটো ৰাক'চি পৰিয়াললৈ যায়। ১৬১১ চনত ই মিক্ল’ছ এষ্টাৰহাজিৰ সম্পত্তিত পৰিণত হয়।

১৮ আৰু ১৯ শতিকা

ৰাক'চিৰ নেতৃত্বত স্বাধীনতা যুদ্ধৰ বিফলতাৰ পিছত মুনকাছ দুৰ্গ পবিত্ৰ ৰোমান সম্ৰাট ষষ্ঠ চাৰ্লছৰ দখলত পৰে আৰু ১৭২৮ চনত অষ্ট্ৰিয়াৰ কাউণ্ট লোথাৰ ফ্ৰান্স ভন শ্বনবৰ্ণৰ হাতত এই দুৰ্গটো গতাই দিয়ে।ক্ৰমান্বয়ে দুৰ্গৰ কৌশলগত গুৰুত্ব হ্ৰাস পায় আৰু ইয়াৰ অট্টালিকাসমূহ মূলতঃ সামৰিক অনুষ্ঠানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ১৭৮৭ চনত দ্বিতীয় জোচেফে দুৰ্গটোক কাৰাগাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আৰু ১৭৪৬ চনত তেওঁ সৰু সৰু মেৰামতি কৰে। ১৭৭২ চনত পোলেণ্ডৰ প্ৰথম বিভাজনৰ পিছত পূব গালিচিয়া অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ পৰে আৰু অৱশেষত দুৰ্গটোৱে কৌশলগত সামৰিক তাৎপৰ্য্য হেৰুৱাই পেলায়।

২০ শতিকাৰ আৰু আজিৰ মুকাচেভো দুৰ্গ

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত যেতিয়া কাৰ্পেথিয়ান ৰুথেনিয়াক ট্ৰাইয়ানন সন্ধিৰ অধীনত চেকোস্লোভাকিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়, তেতিয়া এই দুৰ্গটো প্ৰথমে চেকোস্লোভাক সেনাই (১৯১৯–১৯৩৮) ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত ১৯৩৯ চনৰ পৰা ১৯৪৪ চনলৈকে ৰয়েল হাংগেৰিয়ান সেনাৰ বাবে বেৰেক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৯৪৫ চনৰ পৰা ইয়াক ছোভিয়েট সেনাৰ বেৰেক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৬২ চনৰ পৰা ১৯৭৩ চনৰ ভিতৰত ইয়াক ঔদ্যোগিক মাধ্যমিক বিদ্যালয়ে কৃষি যন্ত্ৰপাতি (ট্ৰেক্টৰ) পৰিচালকক প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

১৯৭১ চনৰ পৰা ১৯৯৩ চনৰ ভিতৰত এই দুৰ্গত লভিভ পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰতিষ্ঠান সক্ৰিয় হৈ আছিল। শতিকাজুৰি ঘেৰাও কৰাতকৈ এই সময়ছোৱাত দুৰ্গটোৰ ক্ষতি বেছি হোৱা বুলি কোৱা হয়। শেহতীয়াকৈ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত দুৰ্গটোৰ "প্ৰকৃত" পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম কৰা হৈছে, আৰু পুনৰুদ্ধাৰ কৰা কোঠাবোৰত কেইবাটাও প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াত লেহোচকি সংগ্ৰহৰ সামগ্ৰীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মিত মুকাচেভ’ ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয় আছে, য’ত প্ৰতিটো যুগৰ সামগ্ৰী সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে। এটা স্মৰণীয় অনুষ্ঠান আছিল ২০০৭ চনত দুৰ্গটোত অনুষ্ঠিত হোৱা মুনকাচি প্ৰদৰ্শনী, য’ত চিত্ৰশিল্পীগৰাকীৰ বেছিভাগ কামেই প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।

এই দুৰ্গটোৰ মুঠ আয়তন ১৪ হাজাৰ বৰ্গমিটাৰ। দুৰ্গটোত ১৩০টা পৃথক কোঠা আছে, যিবোৰ মাটিৰ তলৰ পথৰ জটিল ব্যৱস্থাৰ দ্বাৰা সংযুক্ত। বৰ্তমান এই দুৰ্গটোত মুকাচেভোৰ ইতিহাস আৰু দুৰ্গটোৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এটা সংগ্ৰহালয় আছে।

২০২১ চনত এই দুৰ্গটো গুগল ষ্ট্ৰীট ভিউত চাবলৈ উপলব্ধ হয়।

২০২২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত দুৰ্গটোৰ ওপৰত থকা 'টুৰুল' (হাংগেৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক) আঁতৰাই তাৰ ঠাইত 'ট্ৰাইজুব' (ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক) স্থাপন কৰা হৈছিল।^৩ ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ইউক্ৰেইনৰ সাংসদ তথা মুকাচেভোৰ মেয়ৰ এণ্ড্ৰি বালোহাৰ পিতৃ ভিক্টৰ বালোহাই দাবী কৰে যে এই পৰিৱৰ্তনৰ বাবে তেওঁক হাংগেৰীত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিয়া হৈছে।^৪

বাহ্যিক সংযোগ

• palanok.org.ua — Site Mukachevskyi zamok "Palanok" dedicated to the Palanok Castle
• ukrainainkognita.org.ua — Mukachevskyi zamok "Palanok" Part 1 and Part 2
• city.mukachevo.net — Zamok "Palanok"
• karpataljaturizmus.net — Palanok Castie (Munkácsi vár)
• Magyar Nemzeti Bank — Commemorative coin "Munkács Castle"