পাছাং লামু শ্বেৰ্পা

পাছাং লামু শ্বেৰ্পা (: Pasang Lhamu Sherpa; Sherpa: པ་སངས་ལྷ་མོ་ཤར་པ།, নেপালী: पसाংগ লামু शुरपा; ১৯৬১ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰ – ১৯৯৩ চনৰ ২২ এপ্ৰিল) মাউণ্ট এভাৰেষ্টৰ শিখৰত আৰোহণ কৰা প্ৰথমগৰাকী নেপালী মহিলা।^১২

পৰ্বতাৰোহণ জীৱন

পাছাং লামু শ্বেৰ্পা এটা পৰ্বতাৰোহণ প্ৰৱণতা থকা পৰিয়ালত জন্ম হৈছিল আৰু কিশোৰী বয়সৰ পৰাই পৰ্বতাৰোহণত জড়িত হৈ পৰিছিল। তেওঁ সফলতাৰে মাউণ্ট ব্লাংক, মাউণ্ট চ’ অয়ু, মাউণ্ট য়ালাপিক, পিছাং হিমাল আদিত উঠিছিল। তেওঁ তিনিবাৰকৈ মাউণ্ট এভাৰেষ্ট বগাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও ১৯৯৩ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত সফল হৈছিল আৰু দক্ষিণ-পূব ৰিজ পথেৰে চাউথ কলৰ দ্বাৰা শিখৰত উপনীত হয়।^৩৪

১৯৯৩ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত পাছাঙে যেতিয়া ৮,৮৪৮ মিটাৰ উচ্চতাত উপনীত হৈছিল গৈ সেইদিনা ৰাতিপুৱাটো উজ্জ্বল আৰু পৰিষ্কাৰ আছিল। লগত আছিল পাঁচজন শ্বেৰপা ক্ৰমে, সোণম শ্বেৰিং শ্বেৰপা, লাকপা নৰ্বু শ্বেৰ্পা, পেম্বা ডৰ্জে শ্বেৰ্পা, আৰু ডাৱা তাছি শ্বেৰ্পা। ইফালে দলটোৰ এজন সদস্য তথা পাঁচবাৰৰ এভাৰেষ্ট শীৰ্ষ সন্মিলনকাৰী সোণম শ্বেৰিং শ্বেৰপা দক্ষিণ শিখৰত গুৰুতৰভাৱে অসুস্থ হৈ পৰে আৰু পাছাং লামুই সহায় কৰাৰ সত্ত্বেও তেওঁ সুস্থ হৈ নুথিল। শিখৰৰ পৰা নামি আহি থাকোঁতে পাহাৰত প্ৰায়ে ঘটাৰ দৰে বতৰটো হঠাতে বেয়া হৈ পৰিল, যাৰ ফলত দক্ষিণ শিখৰত পাছাং লামু শ্বেৰ্পাই নিজৰ প্ৰাণ হেৰুৱাই পেলালে।^৫ ভ্লাডাছ ভিটকাউস্কাছে পাছাং লামু শ্বেৰ্পাৰ শৰীৰটোক পাহাৰৰ পৰা তললৈ অনাত সহায় কৰিছিল।

পাছাং লামু শ্বেৰ্পাৰ আগতে আন কোনো নেপালী মহিলাই এই গৌৰব অৰ্জন কৰিব পৰা নাছিল। সেয়েহে পাছাং লামুক মৰণোত্তৰভাৱে তেওঁৰ দেশ আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰ পৰ্বতাৰোহীসকলে বিভিন্ন ধৰণে সন্মান জনাইছিল। নেপালৰ ৰজাই "নেপাল তাৰা (ষ্টাৰ)"ৰে সজোৱা প্ৰথম মহিলা উপাধিৰে সন্মান জনাইছিল। নেশ্যনেল ইউথ ফাউণ্ডেচনে তেওঁক ১৯৯৩-৯৪ চনৰ যুৱ উৎকৰ্ষ বঁটা প্ৰদান কৰে। একেদৰে তেওঁৰ এই কৃতিত্বৰ স্মৃতিত চুচেপতিৰ বৌদ্ধাত পাছাং লামুৰ জীৱন্ত আকাৰৰ প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপন কৰা হয়; তেওঁৰ নামত ডাক ষ্টাম্প জাৰি কৰা হৈছিল; নেপাল চৰকাৰে মহালাংগুৰ ৰেঞ্জৰ জছাম্বা হিমাল (৭,৩১৫ মিটাৰ)ৰ নাম সলনি কৰি পাছাং লামু শৃংগ নামেৰে নামাকৰণ কৰে; কৃষি মন্ত্ৰালয়ে ঘেঁহুৰ এটা বিশেষ প্ৰজাতিৰ নাম পাছাং লামু ঘেঁহু বুলি ৰাখিছে; পূব নেপালৰ ঝাপা জিলাৰ ধূলাবাৰীত পাছাং লামু স্মৃতিসৌধ স্থাপন কৰা হৈছিল; আৰু ১১৭ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ত্ৰিশুলি-ডাঞ্চে পথটোক পাছাং লামু হাইৱে নামকৰণ কৰা হয়।

জীৱনীমূলক তথ্যচিত্ৰ

২০২২ চনত পাছাং: ইন দ্য শ্বেড’ অৱ এভাৰেষ্ট নামৰ এখন জীৱনীমূলক তথ্যচিত্ৰ মুক্তি পাইছিল, য’ত পাছাং লামু শ্বেৰ্পাৰ জীৱন আৰু উত্তৰাধিকাৰৰ বুৰঞ্জী লিখা হৈছিল। নেন্সি স্ভেণ্ডচেনৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত এই ছবিখনে মাউণ্ট এভাৰেষ্টৰ শিখৰত উপনীত হোৱা প্ৰথমগৰাকী নেপালী মহিলা হোৱাৰ অসাধাৰণ যাত্ৰা আৰু তেওঁৰ সন্ধানত সন্মুখীন হোৱা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছে। কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক এলিছন লেভিনে এই প্ৰকল্পটোক সমৰ্থন কৰিছিল, যিটো প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ হ’বলৈ দহ বছৰতকৈও অধিক সময় লাগিছিল।^৬৭

২০২২ চনৰ ৩ মাৰ্চত চান্টা বাৰ্বাৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পাছাং: ইন দ্য শ্বেড' অৱ এভাৰেষ্টৰ বিশ্ব প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল।^৮ আৰু সমালোচক ^৯১০ আৰু দৰ্শকৰ পৰা আগৰদৰেই ভাল সমাদৰ লাভ কৰিছিল। এই ছবিখনে বিশ্বৰ ৪৫ খন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছে আৰু বিশটা বঁটা লাভ কৰিছে।^১১১২

পাছাং লামুৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা চন্দ্ৰ গহ্বৰ

২০২৪ চনত আন্তৰ্জাতিক জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান সংঘৰ গ্ৰহ ব্যৱস্থাৰ নামকৰণৰ কাৰ্য্যগোষ্ঠীয়ে পাছাং লামু শ্বেৰ্পাৰ সন্মানত চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুৰ এটা ক্ৰেটাৰক "লামু" নামেৰে নামাকৰণ কৰে। এই স্বীকৃতি আমেৰিকাৰ ভূতাত্ত্বিক জৰীপে (USGS) আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদান কৰিছিল আৰু এই নামটো ২০২৪ চনৰ ২৯ জুলাইত অনুমোদন জনাইছিল।চন্দ্ৰ দক্ষিণ মেৰুৰ ওচৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্বতত অৱস্থিত লামু ক্ৰেটাৰ। এই উল্লেখযোগ্য সন্মানে মাউণ্ট এভাৰেষ্টৰ শিখৰত উপনীত হোৱা প্ৰথমগৰাকী নেপালী মহিলা হিচাপে পাছাং লামু শ্বেৰ্পাৰ উত্তৰাধিকাৰক উজ্জ্বল কৰি তুলিছে। ৱাশ্বিংটন ডি চিত থকা নেপালী দূতাবাসে এই উপলক্ষে মন্তব্য কৰি কয় যে, "তেওঁৰ এই অসাধাৰণ কৃতিত্বই নেপালী যুৱতীসকলৰ বাবে দুৱাৰ মুকলি কৰিছে আৰু বিশ্বজুৰি অগণন মহিলাক কেৱল পৰ্বতাৰোহণতে নহয়, জীৱনৰ সকলো স্তৰতে আৰু অধিক উচ্চতাৰ লক্ষ্যত উপনিত হ’বলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছে।"^১৩১৪