নৱদ্বীপৰ লাল দৈ

খীৰ দৈ বা চক্কু দৈ বুলিও জনাজাত নবদ্বীপ-এৰ লাল দোই ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলৰ অন্যতম বিখ্যাতপ্ৰকাৰৰ মিঠাই, বৰ্তমান ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰপৰা উৎপত্তি। যদিও দৈ সাধাৰণতে বগা হয়, ৰঙা দৈ এক সুকীয়াপ্ৰকাৰৰ মিঠাই। নাদিয়াৰ নবদ্বীপপ্ৰকাৰৰ ৰঙা দৈ অতি জনপ্ৰিয়।^১ ১৯৩০ চনত নবদ্বীপৰ কালি ঘোষ বা কালিপদ মদাক এই মিঠাইৰ উদ্ভাৱক আছিল।^২ ৰঙা দৈৰ অন্যতম বিখ্যাত দোকান হ'ল "লক্ষ্মী নাৰায়ণ মিঠাইৰ দোকান", অৰ্থাৎ ১৫০ বছৰ পুৰণি দৈৰ দোকান। দৈ প্ৰস্তুত কৰাৰ পাছত দহ দিনলৈকে ৰাখিব পাৰি।^৩

ইতিহাস

ৰঙা দৈৰ আঁৰত এটা কিংবদন্তি আছে। নবদ্বীপৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক পৰিষদৰপৰা জনা যায় যে ৰঙা দৈৰ জন্মস্থান নবদ্বীপছ ফাচিটালা আৰু উদ্ভাৱক কালি ঘোষ।^২৪কালি ঘোষ আৰু হৰি ঘোষ দুজন ভাতৃ আছিল, আগতে তেওঁলোকে বেছিভাগেই দৈ আৰু ঘোল তৈয়াৰ কৰিছিল। ম'হৰ গাখীৰ মৃদু জুইত উতলাই অলপ পানী মিহলাই ঘন গাখীৰ কৰিবলৈ বহু সময়লৈকে উতলাইছিল। দীৰ্ঘ সময় ধৰি উতলোৱাৰ বাবে গাখীৰ ৰঙা পৰি যায়। দুই ভাতৃয়ে এই ঘন ৰঙাপৰা গাখীৰৰপৰা ঘোল বনাইছিল। তেওঁলোকৰ ঘোল তৈয়াৰ কৰা ঠাইখন ৰেড ঘোল বা ৰেড ৱে নামেৰে জনাজাত আছিল। গাখীৰ ডাঠ হ’লে খীৰ ষ্টেজত উপনীত হয়, গতিকে কেতিয়াবা ইয়াক খীৰ দৈ বুলিও কোৱা হয়।

এই দৈৰ আন এটা নাম হৈছে চাক্কু দৈ। নামটোৰ আঁৰতো এটা কাৰণ আছে। দৈৰ গুণগত মান তাৰ আঠাযুক্ততাৰ ওপৰত বিচাৰ কৰা হয়। ইয়াক পৰীক্ষা কৰিবলৈ পাত্ৰটো তললৈ ঘূৰায়ো দেখা যায়। আনকি চাক্কু বা কটাৰীও পাত্ৰৰ ভিতৰত সুমুৱাই দিয়া হয়। এইদৰে সেই কটাৰীৰপৰাই চাক্কু দৈৰ নাম আহিল।^৫

প্ৰস্তুতি

এই দৈ বা দৈ দুটা পদক্ষেপত প্ৰস্তুত কৰা হয়। প্ৰথম পদক্ষেপত গাখীৰ উতলাই লোৱা হয়; এই পদক্ষেপটোক পদ বুলি জনা যায়। দ্বিতীয় পৰ্যায়ত গাখীৰ কিম্বন কৰি দৈ তৈয়াৰ কৰা হয়। দৈ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ গৰু বা ম'হৰ বিশুদ্ধ গাখীৰৰ প্ৰয়োজন হয়।^৪ ৰঙা দৈ প্ৰস্তুত কৰাত ইন্ধনৰ বিপুল অৱদানো আছে। দৈ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ দুবিধ ইন্ধনৰ প্ৰয়োজন হয়।^৬ উতলাৰ প্ৰথম ‘পদ’ ল’বলৈ দুঘণ্টাৰপৰা ছয় ঘণ্টা সময় লাগে আৰু ইয়াক কাঠ জ্বলাই তৈয়াৰ কৰা হয়। ৰঙা ৰং নোলোৱালৈকে ‘পদ’ চলি থাকিব। প্ৰায় তিনি লিটাৰ গাখীৰ এক লিটাৰলৈ পৰিণত হয়। এই পদক্ষেপৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়টো হৈছে কয়লাত জ্বলোৱা। বগা দৈৰ ক্ষেত্ৰত গাখীৰ ঘন হয়, সেই সময়ত ৰঙা দৈ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অধিক সময়ৰ প্ৰয়োজন হয়, অৰ্থাৎ ৰঙা দৈৰ বাবে গাখীৰৰ ঘনত্ব আটাইতকৈ ডাঠ হয়। গাখীৰ প্ৰস্তুত হ’লে ঘনীভূত গাখীৰৰ আকাৰ অনুসৰি পাত্ৰত ঢালি দিয়া হয়, তাৰ পিছত কয়লা ইন্ধনৰ চাৰিওফালে ৰখা হয়। তাৰ পিছত দৈ মোজাৰে ঢাকি দিয়া হয়। এই পদক্ষেপক দৈ তৈয়াৰ কৰা বুলি কোৱা হয়। আৰু ই দৈ গঠন কৰে। বজাৰৰ চাহিদা অনুসৰি বিভিন্ন ধৰণৰ পাত্ৰৰ আকাৰ যোগান ধৰা হয়। দৈত ১০০ গ্ৰাম মাটিৰ পাত্ৰ (কাঁচ)ৰপৰা পাঁচ কিলোগ্ৰাম দৈৰ পাত্ৰলৈকে থাকে। নবদ্বীপৰ নিৰ্মাতাসকলৰ সৰ্বোত্তম দক্ষতা যে তেওঁলোকে এই ৰঙা দৈ বাহ্যিক ৰং নোহোৱাকৈ তৈয়াৰ কৰে।^২৪