ধৰ্মপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান

ধৰ্মপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Dharmapur National Park) উত্তৰ বাংলাদেশৰ দিনাজপুৰ জিলাৰ বীৰাল উপজিলাৰ ধৰ্মপুৰ ইউনিয়নত অৱস্থিত এখন সংৰক্ষিত বনাঞ্চল৷ ২০২১ চনৰ ২৪ নৱেম্বৰত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য্য, বৈচিত্ৰ্যময় গছ-গছনি, চহকী বন্যপ্ৰাণীৰ বাবে পৰিচিত এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনক উত্তৰ বাংলাদেশৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰণ্য হিচাপে গণ্য কৰা হয়। স্থানীয়ভাৱে ইয়াক ধৰ্মপুৰ শাল বনাঞ্চল বুলিও কোৱা হয়।^১২৩৪

স্থান আৰু এলেকা

ধৰ্মপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান দিনাজপুৰ চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৮ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে, বীৰাল উপজিলাৰ দক্ষিণে, ধৰ্মপুৰ ইউনিয়নৰ কালিয়াগঞ্জ বজাৰৰ ঠিক পূবে অৱস্থিত। এই উদ্যানখন ২১খন মৌজা (ৰাজহ গাঁও)ত বিস্তৃত আৰু ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ২,৭৩০ একৰ (৭০৪.৭০ হেক্টৰ)।^৫ বিজৰা আৰু নোনা নামৰ দুখন ১০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ নদী অৰণ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছে আৰু ইয়াৰ ফলত ভূ-প্ৰকৃতিত আৰু অধিক বৈচিত্ৰ্য যোগ হৈছে।^৬৭

জীৱ বৈচিত্ৰ্য

ধৰ্মপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান শাল বনাঞ্চলৰ বাবে বেছিকৈ পৰিচিত। ইয়াত শাৰী শাৰীকৈ পুৰণি আৰু ঘন শাল বননি আছে৷ শালৰ উপৰিও উদ্যানখনত জামু, শিমলু, চে‍গুন, গমাৰি, ঘোঁৰানিম, সোণাৰু, শিলিখা, আমলখি, দেৱদাৰু, অপৰাজিতা, বেত, আগৰ, খেজুৰ আদি বিভিন্ন ধৰণৰ গছ-গছনি আছে। ইয়াৰ উপৰিও সমগ্ৰ হাবিখনতে বাঁহ আৰু বেতৰ ডাঠ হাবি সিঁচৰতি হৈ আছে।^৬৮৯

পঞ্চাশটাতকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ লগতে হেপা, শিয়াল, নেউল, শহাপহু, সাপ, শগুন আদি জীৱ-জন্তুৰ বাসস্থান এই অৰণ্য। এসময়ত ইয়াত বাঘ, ভালুক, নীলগাইও পোৱা গৈছিল, কিন্তু এতিয়া এই অঞ্চলত এইবোৰ স্থানীয়ভাৱে প্ৰায় বিলুপ্ত হৈছে। বিশেষকৈ কপৌৰ নিচিনা সুৰীয়া মাতৰ বহু চৰাইৰ বাবে এই অৰণ্যখন বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।^১০

পৰ্যটন আৰু সংৰক্ষণ

ধৰ্মপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সৌন্দৰ্য্য আৰু শান্তিপূৰ্ণ পৰিৱেশৰ বাবেই ই দৰ্শনাৰ্থীৰ প্ৰিয় স্থান। অকোৱা-পকোৱা পকী ৰাস্তা, শাৰী শাৰী শাল গছ, মুকলি আকাশ আৰু বিভিন্ন গছৰ ছা অৰণ্যৰ মাজেৰে খোজ কঢ়াৰ অভিজ্ঞতাই ইয়াৰ ভ্ৰমণ স্মৰণীয় কৰি তোলে। ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত বনাঞ্চলখনে কিছু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল, ফলত জীৱ-জন্তু আৰু উদ্ভিদৰ সংখ্যা সামান্য বৃদ্ধি পাইছিল। স্থানীয় বাসিন্দাসকলৰ মতে, অঞ্চলটোক ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাত প্ৰকৃতি আৰু জীৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে নতুন সুযোগ সৃষ্টি হৈছে। একে সময়তে ই স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ বাবে নিয়োগ আৰু পৰ্যটনৰ আয়ৰ নতুন উৎস মুকলি কৰিছে।^১১৬

ধৰ্মপুৰ বনাঞ্চল এসময়ত বহুত ঘন আৰু বন্যপ্ৰাণীৰে সমৃদ্ধ আছিল। কিন্তু ভূমি দখল আৰু অবৈধ কাঠ কটাৰ ফলত বনাঞ্চলখন সংকুচিত হৈ জীৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতি হৈছে। বনাঞ্চলখন আৰু ইয়াৰ বন্যপ্ৰাণীক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ বাবে চৰকাৰে ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে চিহ্নিত কৰাৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে। বৰ্তমান, স্থানীয় জনগোষ্ঠী, বন বিভাগ আৰু স্থানীয় প্ৰশাসনৰ সমন্বয়ত বন সংৰক্ষণ কাৰ্য্যকলাপ চলি আছে।^১২৬