জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়াম (নতুন দিল্লী)

জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়াম (Jawaharlal Nehru Stadium) হৈছে ভাৰতৰ নতুন দিল্লীত অৱস্থিত এখন ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়াম। ইয়াক ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছে। মুখ্যতঃ ফুটবল আৰু এথলেটিকছৰ বাবে এক স্থান, ই হৈছে এক সৰ্ব-আসনযুক্ত ৬০,২৫৪ ক্ষমতাৰ ষ্টেডিয়াম, যাক আন্তৰ্জাতিক এছ'চিয়েচন ফুটবল (ফিফা), এছিয়ান ফুটবল কনফেডাৰেচন (এএফচি), আৰু আন্তৰ্জাতিক এছ'চিয়েচন অফ এথলেটিকছ ফেডাৰেচন (আইএএএফ)ৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত ষ্টেডিয়ামৰ বাবে আন্তৰ্জাতিক মানদণ্ড পূৰণ কৰাৰ বাবে ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই হৈছে ভাৰতৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম ষ্টেডিয়াম, এছিয়াৰ ২৭ তম বৃহত্তম ষ্টেডিয়াম আৰু বহাৰ ক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ১০৩ তম বৃহত্তম ষ্টেডিয়াম। জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়ামটো মূলতঃ ভাৰত চৰকাৰে ১৯৮২ চনৰ এছিয়ান গেমছৰ এথলেটিক ইভেণ্ট আৰু অনুষ্ঠান আয়োজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰিছিল।^১ ই এথলেটিকছত ১৯৮৯ চনৰ এছিয়ান চেম্পিয়নশ্বিপও আয়োজন কৰিছিল। ষ্টেডিয়ামখন ২০১০ কমনৱেলথ গেমছৰ বাবে যথেষ্ট পৰিমাণে পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু আধুনিকীকৰণ কৰা হৈছিল।^২ নৱীকৰণৰ ব্যয় আছিল প্ৰায় ১৫০ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ, যাৰ ফলত ই ভাৰত আৰু দক্ষিণ এছিয়াত নিৰ্মাণ কৰা আটাইতকৈ ব্যয়বহুল ষ্টেডিয়াম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ষ্টেডিয়ামখন জাৰ্মান স্থাপত্য কোম্পানী গেৰকান, মাৰ্গ এণ্ড পাৰ্টনাৰ আৰু শ্লাইচ বাৰ্জাৰমেন এণ্ড পাৰ্টনাৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।^৩ ষ্টেডিয়ামখন কেন্দ্ৰীয় দিল্লীৰ জৱাহৰলাল নেহৰু ক্ৰীড়া কমপ্লেক্সৰ এটা অংশ, য'ত ভাৰতীয় ক্ৰীড়া প্ৰাধিকৰণৰমুখ্য কাৰ্যালয়, যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰালয়ৰ ক্ষেত্ৰ শাখা, আৰু ভাৰতীয় অলিম্পিক সংস্থাও আছে।^৪ ষ্টেডিয়ামখন ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতা আৰু ভাৰতীয় এথলেটিকছৰবাবে ব্যৱহাৰ কৰে। ২০১৪ চনৰ পৰা, ই ইণ্ডিয়ান চুপাৰ লীগ ফুটবল ক্লাব দিল্লী ডায়নামোছৰ ঘৰুৱা খেলপথাৰ। ষ্টেডিয়ামখনে ২০১৭ ফিফা অনুৰ্ধ্ব-১৭ বিশ্বকাপৰ কিছুমান খেল আয়োজন কৰিছিল।^৫ ষ্টেডিয়ামত ১,০০,০০০ দৰ্শকৰ সৈতে সংগীতানুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হ'ব পাৰে, আৰু ইয়াৰ ডিম্বাকৃতিৰ বাবে, ক্ৰিকেটৰ দৰে অন্যান্য ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আয়োজন কৰাটো উপযুক্ত।

ইতিহাস

জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়ামখন ভাৰত চৰকাৰে ১৯৮২ চনৰ এছিয়ান গেমছ আয়োজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ৩৩ খন ৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিক সমিতিৰ (এনঅ'চি) মুঠ ৩,৪১১ জন খেলুৱৈয়ে এই খেলবোৰত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, ২১ টা ক্ৰীড়া আৰু ২৩ টা শাখাত ১৯৬ টা ইভেণ্টত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। এছিয়াৰ অলিম্পিক পৰিষদৰ অধীনত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো প্ৰথম এছিয়ান গেমছ আছিল। ষ্টেডিয়ামে এথলেটিক ইভেণ্ট আৰু উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অনুষ্ঠানআয়োজন কৰিছিল। খেলৰ সময়ত জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়ামৰ ক্ষমতা আছিল ৭৮,০০০।^১ ষ্টেডিয়ামখনে ১৯৮৯ চনত এথলেটিকছত এছিয়ান চেম্পিয়নশ্বিপৰো আয়োজন কৰিছিল। ১৯ খন ৰাষ্ট্ৰই চেম্পিয়নশ্বিপত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।

নৱীকৰণ

২০০৩ চনৰ ১৪ নৱেম্বৰত জামাইকাৰ 'মণ্টেগো বে'ত অনুষ্ঠিত চিজিএফ সাধাৰণ সভাৰ সময়ত দিল্লীক ২০১০ চনৰ কমনৱেলথ গেমছৰ আয়োজক চহৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, যি কানাডাৰ হেমিল্টনৰপৰা প্ৰতিযোগিতামূলক নিবিদাক পৰাস্ত কৰিছিল।^৬ ২০০৬ চনত ভাৰত চৰকাৰে কমনৱেলথ গেমছৰ বাবে জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়ামৰ নৱীকৰণৰ সিদ্ধান্ত লয়।

ভাৰত চৰকাৰে জাৰ্মান স্থাপত্য কোম্পানী "গেৰকান", "মাৰ্গ এণ্ড পাৰ্টনাৰ্ছ"ৰ ডিজাইন বাছনি কৰিছিল।^৩ ষ্টেডিয়ামৰ নৱীকৰণ ২০০৭ চনত আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰায় ৪,০০০ নিৰ্মাণ শ্ৰমিকে ষ্টেডিয়ামত দুটা শ্বিফ্টত কাম কৰিছিল। ২০১০ চনৰ ২৭ জুলাইত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা আৰু যথেষ্ট পৰিমাণে আধুনিকীকৰণ কৰা ষ্টেডিয়ামটো উদ্বোধন কৰা হৈছিল।^৭ ষ্টেডিয়ামখনক ২০১০ চনৰ কমনৱেলথ গেমছৰ এথলেটিক ইভেণ্ট আৰু উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অনুষ্ঠান আয়োজন কৰাৰ অনুমতি দিবলৈ আন্তৰ্জাতিক মানদণ্ড পূৰণ কৰাৰ বাবে এখন নতুন ছাদ, উন্নত আসন, আৰু অন্যান্য নতুন সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছিল।^২ ষ্টেডিয়ামৰ ক্ষমতা ৭৮,০০০ ৰ পৰা ৬০,২৫৪ লৈ হ্ৰাস কৰা হৈছিল। নৱীকৰণৰ ব্যয় আছিল প্ৰায় ১৫০ নিযুত আমেৰিকান $ডলাৰ (₹৯৬১ কোটি)।^৮

জাৰ্মান গাঁথনিমূলক অভিযান্ত্ৰিক আৰু পৰামৰ্শদাতা প্ৰতিষ্ঠান শ্লাইচ বাৰ্জাৰমেন এণ্ড পাৰ্টনাৰৰ দ্বাৰা ডিজাইন কৰা ৫৩,৮০০ মিটাৰ2 (৫৭৯,০০০ বৰ্গ ফুট) টেফলন-আৱৰণযুক্ত ছাদটো ৪৮ নিযুত আমেৰিকান $ডলাৰ (₹৩০৮ কোটি) ব্যয়েৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ^৯ টাইয়ো মেমব্ৰেন কৰ্পোৰেশ্যনে পিটিএফই গ্লাছ ফাইবাৰ ফেব্ৰিকৰ চাল যোগান ধৰিছিল আৰু স্থাপন কৰিছিল।^১০ ই হৈছে পৃথিৱীৰ সৰ্ববৃহৎ আৱৰণ ৰূফ প্ৰণালী। ষ্টেডিয়ামৰ চাল আৰু ইয়াৰ সমৰ্থন গাঁথনি নিৰ্মাণত ৮,৫০০ টন ষ্টীল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। নতুন ছাদৰ বাবে সমৰ্থন গাঁথনি লণ্ডনৰ অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামৰ দৰে। জৰুৰীকালীন অৱস্থাত, নিৰ্মাণৰ ফলত সকলো ৬০,০০০ দৰ্শকক ৬ মিনিটৰ ভিতৰত সুৰক্ষিতভাৱে স্থানান্তৰ কৰিব পাৰি। ষ্টেডিয়ামখন জৱাহৰলাল নেহৰু ক্ৰীড়া কমপ্লেক্সৰ এটা অংশ য'ত ভাৰতীয় ক্ৰীড়া প্ৰাধিকৰণৰমুখ্য কাৰ্যালয় আছে, যি হৈছে যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰালয় আৰু ভাৰতীয় অলিম্পিক সংস্থাৰক্ষেত্ৰ শাখা।^১১

কমনৱেলথ গেমছ-২০১০

জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়াম ২০১০ ৰ কমনৱেলথ গেমছৰ মুখ্য স্থান আছিল। ই খেলসমূহৰ বাবে উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অনুষ্ঠানৰ লগতে এথলেটিকছ অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল। সেই তাৰিখলৈকে ভাৰতৰ দ্বাৰা আয়োজিত আটাইতকৈ ডাঙৰ মাল্টি-স্পোৰ্ট ইভেণ্টৰ বাবে ষ্টেডিয়ামখন বৃহৎ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো ২৭ জুলাই ২০১০ তাৰিখে সাধাৰণ ৰাইজৰ বাবে মুকলি কৰা হৈছিল।^১২ জুলাই ২০১০ চনত, প্ৰথম "এছিয়ান অল এছিয়ান এথলেটিকছ চেম্পিয়নশ্বিপ" অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিদ্যালয়ৰ ১,৫০০ ৰো অধিক শিক্ষাৰ্থী অনুষ্ঠানটো চাবলৈ আহিছিল। ২০১০ চনৰ কমনৱেলথ গেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছে।

ফুটবল

"আই লীগ"ৰ খেলসমূহো ইয়াত খেলা হৈছে। ষ্টেডিয়ামখন ২০১১ চনৰ দক্ষিণ এছিয়ান ফুটবল ফেডাৰেচন কাপৰ মুখ্য স্থান আছিল। ২০১২ চনৰ ১০ জানুৱাৰীত, ভাৰত চৰকাৰ আৰু অডি (Audi)য়ে জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়ামত ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দল আৰু বায়াৰ্ণ মিউনিখৰ মাজত এক বন্ধুত্বপূৰ্ণ ফুটবল প্ৰদৰ্শনী খেলৰ সহ-আয়োজন কৰিছিল। এই একপক্ষীয় ঘটনাত জাৰ্মান ক্লাবে ৩০,০০০ দৰ্শকৰ সন্মুখত ভাৰতীয় দলক ৪-০ গ'লত পৰাস্ত কৰিছে। ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলৰ অধিনায়ক হিচাপে বাইচুং ভুটিয়াৰ বিদায়ী খেল আছিল। ২০১৪ চনৰ ইণ্ডিয়ান চুপাৰ লীগ ছিজনৰ পৰা, ই দিল্লী ডায়নামোছ এফচিৰ বাবে ঘৰুৱা খেলপথাৰ হৈ আছে। ^১৩ ষ্টেডিয়ামখনে ২০১৭ ফিফা অনুৰ্ধ্ব-১৭ বিশ্বকাপৰ ৮ খন খেল (২ ৰাউণ্ড ৰ ১৬ মেচ সহ) আয়োজন কৰিছিল।^৫ ২০১৭-১৮ ইণ্ডিয়ান চুপাৰ লীগ ছিজনৰ শেষ লীগত, ষ্টেডিয়ামৰ ফুটবল পিটছক আইএছএল-এ নিজেই "শ্ৰেষ্ঠ পিটছ" হিচাপে নামাকৰণ কৰিছিল।^১৪

ক্ৰিকেট

ষ্টেডিয়ামে ১৯৮৪ চনত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতৰ সৈতে দুখন এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খেল আয়োজন কৰিছে যিটো ঘটনাক্ৰমে ভাৰতত অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া ফ্লাডলাইটৰ তলত প্ৰথম দিবা-নৈশ এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খেল আছিল।

আয়োজন কৰা এদিনীয়া খেল

এদিনীয়া আন্তৰ্জাতিক