জেমিথাং

জেমিথাং, বা পাংচেন, ভাৰতৰ অৰুণাচল প্ৰদেশ ৰাজ্যৰ টাৱাং জিলাৰ এখন গাঁও আৰু একে নামৰ এটা প্ৰশাসনিক চক্ৰৰ মুখ্য কাৰ্যালয়। ই নিয়ামজাং চু নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। এই নদীৰ উৎপত্তি তিব্বতত আৰু ই উত্তৰফালে থকা খিনজেমানেৰ ওচৰেৰে ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছে।

জেমিথাং চক্ৰ চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ সৈতে ভাৰতৰ সীমান্তৰ এটা শেষ প্ৰশাসনিক অঞ্চল। ইয়াৰ পশ্চিমফালে ভূটানৰ সীমান্ত আছে।^১২৩

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জেমিথাং চক্ৰত ১৮খন গাঁৱত মুঠ ২,৪৯৮জন লোক বাস কৰিছিল।^৪ লোকপিয়লৰ তথ্যত জেমিথাংক এটা উপ-জিলা হিচাপে দেখুওৱা হৈছে আৰু ইয়াৰ অন্তৰ্গত গাঁওসমূহৰ ভিতৰত শোকচেন, ব্ৰোকেনথাং, লুম্পো, টি-গোনপা, মুচুট, গোৰচাম, জেমিথাং মুখ্য কাৰ্যালয়, খাৰমান, কেলেংটেং, ডুং, খোবলেটেং, বি টি কে, টেবো, হাংগাং, থিকচি, ছিৰ্দি, খেবলেটেং আৰু শক্তি আছে।^৫

জেমিথাং আৰু ইয়াৰ দক্ষিণত থকা দুদুনঘৰ চক্ৰ মিলি এটা সামূহিক উন্নয়ন খণ্ড গঠন কৰে।^৬ জেমিথাঙৰ নামকা চু আৰু ছুমদোৰং চু উপত্যকাৰ কাষৰ সীমান্তক লৈ চীনৰ সৈতে সীমা-বিবাদ আছে।^৭

নাম আৰু ভাষা

জেমিথাঙক স্থানীয়ভাৱে পাংচেন বুলিও কোৱা হয়। টাৱাং জিলাৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি জেমিথাঙৰ স্থানীয় ভাষাক পাংচেনপা-কেথ বুলি কোৱা হয়। ই মনপা ভাষাৰ এটা স্থানীয় ৰূপ। এই ভাষা টাৱাং অঞ্চলৰ আন মনপা ভাষীসকলৰ বাবে সহজে বোধগম্য নহয় যদিও ইয়াত টাৱাং মোন-কেথৰ বহু শব্দ আছে।^৮

প্ৰশাসন

জেমিথাং এটা প্ৰশাসনিক চক্ৰ আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় জেমিথাং গাঁৱত অৱস্থিত। টাৱাং জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি জেমিথাং চক্ৰ লুমলা মহকুমাৰ অন্তৰ্গত। জেমিথাং চক্ৰ ১৯৫৯ চনত স্থাপিত হৈছিল।^৯

টাৱাং জিলাত প্ৰশাসনিকভাৱে জেমিথাংকে ধৰি দহটা চক্ৰ আছে।^১০

দালাই লামাৰ ভাৰতত প্ৰৱেশ

১৯৫৯ চনত চীনৰ পৰা ভাৰতলৈ পলাই অহাৰ সময়ত টেনজিং গিয়াত্‍ ছোই প্ৰথমে জেমিথাং অঞ্চলৰ মাজেৰে ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। সেই সময়ত তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলত চীনৰ দখলৰ পিছত তেওঁ ভাৰতলৈ আহিছিল।^৭

তেওঁ ৩০ মাৰ্চত জেমিথাঙৰ পৰা প্ৰায় ৭০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবত থকা টাৱাং মঠত উপস্থিত হয়। তাৰ পিছত তেওঁ এবমাহমানৰ পিছত উত্তৰাখণ্ডলৈ গৈ তেতিয়াৰ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুক সাক্ষাৎ কৰে।^১১

দালাই লামাই জেমিথাং অঞ্চলক তেওঁৰ জীৱনৰ স্বাধীনতাৰ সৈতে জড়িত এক বিশেষ স্থান হিচাপে স্মৰণ কৰা বুলি প্ৰকাশ পাইছে।^১১

প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু বন্যপ্ৰাণী

জেমিথাং উপত্যকা উচ্চভূমি আৰু পৰ্বতময় প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশেৰে আগুৰি আছে। ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। অৰুণাচল মাকাকৰ বাবে জেমিথাং উপত্যকা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান বুলি প্ৰকাশিত তথ্যত উল্লেখ আছে। অঞ্চলটোত ৰঙা পাণ্ডা আৰু উচ্চভূমিৰ আন বন্যপ্ৰাণীও পোৱা যায়।^১২

জেমিথাং অঞ্চলত ক'লা ডিঙিৰ সাৰসৰ শীতকালীন উপস্থিতিও উল্লেখ কৰা হৈছে। স্থানীয় মনপা সমাজৰ মাজত এই চৰাইটোৰ বিশেষ সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব আছে।^১৩

পৰ্যটন

জেমিথাং ইয়াৰ পৰ্বতময় প্ৰাকৃতিক দৃশ্য, মনপা সংস্কৃতি আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মীয় স্থানৰ বাবে পৰ্যটকৰ আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰ। অৰুণাচল প্ৰদেশ পৰ্যটনৰ তথ্য অনুসৰি জেমিথাং উপত্যকা টাৱাং চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত আৰু ইয়াত অঞ্চলটোৰ অন্যতম বৃহৎ স্তূপ গোৰচাম চোৰতেন আছে।^১৪

টাৱাং জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি জেমিথাংত পৰ্যটকৰ বাবে পৰ্যটন লজ আৰু পৰিদৰ্শন বাংলোৰ ব্যৱস্থা আছে।^১৫

জেমিথাং চক্ৰত কেইবাটাও চৰকাৰীভাৱে তালিকাভুক্ত গৃহ-আতিথ্যৰ ব্যৱস্থাও আছে। ইয়াৰ ভিতৰত লুম্পো, মুচুট, খাৰমান, কেলেংটেং আৰু জেমিথাং অঞ্চলৰ গৃহ-আতিথ্য অন্তৰ্ভুক্ত।^১৬

জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প

অঞ্চলটোৰ বিদ্যুৎ যোগান সুম্বাচু সৰু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ জৰিয়তে কৰা হয়। প্ৰকল্পটোৰ বৰ্তমান স্থাপিত ক্ষমতা ৩ মেগাৱাট। ভৱিষ্যতে অঞ্চলটোৰ ঔদ্যোগিক আৰু পৰ্যটন সম্পৰ্কীয় বিদ্যুতৰ চাহিদা পূৰণৰ বাবে ২০২৭ চনৰ ডিচেম্বৰলৈ ইয়াৰ ক্ষমতা ৬ মেগাৱাটলৈ বৃদ্ধি কৰাৰ পৰিকল্পনা আছে।^১৭১৮

যাতায়াত

জেমিথাং টাৱাং জিলাৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলসমূহৰ সৈতে পথযোগে সংযুক্ত। অঞ্চলটোলৈ যাত্ৰাৰ সময়ত পৰ্বত, উপত্যকা আৰু উচ্চভূমিৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্য দেখা যায়। অৰুণাচল প্ৰদেশ পৰ্যটনৰ তথ্যত জেমিথাংৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত বন্যপ্ৰাণী পৰ্যবেক্ষণৰ সম্ভাৱনাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।^১৯

গোৰচাম চোৰতেন

গোৰচাম চোৰতেন জেমিথাং গাঁৱৰ পৰা প্ৰায় ৩ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমত গোৰচামত অৱস্থিত এটা বৌদ্ধ স্তূপ। স্তূপটোৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ লিখিত তথ্যৰ বহু অংশ হেৰাই গৈছে বা ধ্বংস হৈছে।^২০

স্থানীয় পৰম্পৰা অনুসৰি ১২শৰ পৰা ১৪শ শতিকাৰ ভিতৰত লামা চাংগে প্ৰাধাৰে গাঁৱৰ অপশক্তি দূৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে স্তূপটো নিৰ্মাণ কৰিছিল।^২০

অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজ্যিক গেজেটিয়াৰত লামা প্ৰথাৰ নাম উল্লেখ কৰি গোৰচাম চোৰতেন নিৰ্মাণৰ সম্পৰ্কে আন এটা পৰম্পৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। সেই বিৱৰণ অনুসৰি লামা প্ৰথাৰ ওচৰৰ খাৰমিউ গাঁৱত জন্ম হৈছিল আৰু তেওঁ সম্ভৱতঃ ১৭শ শতিকাত এই চোৰতেন নিৰ্মাণ কৰিছিল।^২১

কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি লামা প্ৰধাৰে স্তূপ নিৰ্মাণৰ বাবে ধন সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ভূটান আৰু তাৰ পিছত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুলৈ গৈছিল। তাত তেওঁ বৌদ্ধনাথ স্তূপ দেখি আকৰ্ষিত হৈছিল। কিছুমান উৎসত ইয়াৰ সলনি স্বয়ম্ভুনাথ স্তূপৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।^২০ তেওঁ মূল স্তূপটোৰ এটা সৰু আৰ্হি মূলা শাকৰ পৰা নিৰ্মাণ কৰি জেমিথাঙলৈ লৈ আহিছিল বুলি লোককথা আছে। সেই আৰ্হিৰ ভিত্তিত গোৰচাম চোৰতেন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়।^২০

গোৰচাম চোৰতেনৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৮ মিটাৰ। ইয়াত প্ৰতি বছৰে গোৰচাম কোৰা উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয় আৰু এই সময়ত বহু বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোক সমবেত হয়।^২২

অৰুণাচল প্ৰদেশ পৰ্যটনৰ তথ্য অনুসৰি গোৰচাম চোৰতেন ১২শ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে আৰু ইয়াক নেপালৰ বৌদ্ধনাথ স্তূপৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা বুলি ধৰা হয়। প্ৰতি বছৰে মাৰ্চ মাহত ইয়াত গোৰচাম কোৰা উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়।^২৩

সংস্কৃতি

জেমিথাং মনপা অধ্যুষিত অঞ্চল। টাৱাং জিলাৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি মনপাসকলৰ সাংস্কৃতিক জীৱনত গুম্ফা, প্ৰাৰ্থনা পতাকা, মণি আৰু চোৰতেনৰ গুৰুত্ব আছে। জেমিথাং অঞ্চলৰ পাংচেনপা-কেথ নামৰ স্থানীয় ভাষাটোৱে ইয়াৰ নিজস্ব সাংস্কৃতিক পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।^২৪২৫

বাহ্যিক সংযোগ

• টাৱাং জিলা প্ৰশাসনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট
• অৰুণাচল প্ৰদেশ পৰ্যটনৰ ৱেবছাইট