চন্দ্ৰ দেৱতা (ইংৰাজী: lunar deity বা moon deity) চন্দ্ৰ বা ইয়াৰ এটা দিশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা দেৱতা অথবা দেৱী। সংস্কৃতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই দেৱতাসকলৰ কৰ্ম আৰু পৰম্পৰা ভিন্ন হ’ব পাৰে যদিও এওঁলোক প্ৰায়ে সম্পৰ্কীয়। লিপিবদ্ধ ইতিহাসৰ বেছিভাগতে বিভিন্ন ৰূপত চন্দ্ৰ দেৱতা আৰু চন্দ্ৰ পূজা দেখা পোৱা যায়।
ধৰ্ম আৰু শ্ৰুতিকথাত চন্দ্ৰ
একাধিক ভাষা পৰিয়ালত "ঋতুস্ৰাৱ" আৰু "চন্দ্ৰ" শব্দৰ ভাগ বতৰা কৰা ভাষিক মূলত স্পষ্ট হয় যে বহু সংস্কৃতিয়ে ২৯.৫ দিনৰ চন্দ্ৰচক্ৰক মহিলাৰ ঋতুচক্ৰৰ সৈতে অন্তৰ্নিহিতভাৱে সংযোগ কৰিছে।১ এই চিনাক্তকৰণ কিন্তু সাৰ্বজনীন নাছিল কিয়নো সকলো চন্দ্ৰ দেৱতা নাৰী নহয়। তথাপিও বহুতো সুপৰিচিত পৌৰাণিক কাহিনীত গ্ৰীক দেৱী ছেলেনে, ৰোমান দেৱী লুনা আৰু চীনৰ দেৱী চাংগেকে (Chang'e) ধৰি চন্দ্ৰ দেৱীৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। আৰ্টিমিচ, হেকেট আৰু আইচিছকে ধৰি কেইবাগৰাকীও দেৱীৰ প্ৰথমে চন্দ্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক নাছিল আৰু বাস্তৱিকতে গ্ৰীক-ৰোমান চন্দ্ৰ দেৱতা ছেলেনে/লুনাৰ সৈতে থকা সমন্বয়ৰ বাবে প্ৰাচীন কালৰ শেষৰ ফালেহে চন্দ্ৰৰ ব্যক্তিত্ব আৰোপ কৰা হৈছিল।২৩
পুৰুষ চন্দ্ৰ দেৱতা সকল হৈছে মেছ'পটেমিয়ানসকলৰ চিন, ইজিপ্তৰ খোনছু (বা পূৰ্বৰ মিচৰৰ চন্দ্ৰ দেৱতা ইয়াহ), জাৰ্মান জনগোষ্ঠীৰ মানি, জাপানীসকলৰ টছুকুয়োমি, ইনুইটৰ ইগালুক/আলিগনাক, আৰু হিন্দু দেৱতা চন্দ্ৰ আদি। মেনেলাউছৰ হোমোৰৰ উল্লেখিত আৰু বহুতো সম্ভাৱ্য ব্যুৎপত্তিৰ সৈতে মূল প্ৰাক-ইণ্ডো-ইউৰোপীয় চন্দ্ৰ দেৱতা মেহন'ট (*Meh₁not) পুৰুষ আছিল যেন লাগে। পুৰুষ চন্দ্ৰ দেৱতা থকা সংস্কৃতিত প্ৰায়ে সূৰ্য্যক দেৱী ৰূপত দেখা যায়। ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম হ’ল হিন্দু ধৰ্ম আৰু সৌৰ ঐশ্বৰিকতাৰ পুৰুষ আৰু নাৰী উভয় দিশৰ বৈশিষ্ট্য প্ৰদৰ্শন কৰা ফিলিপাইনছৰ জীৱবাদ।
প্ৰাচীন মিচৰীয়াসকলৰ খোনছু আৰু থোথকে ধৰি কেইবাজনো চন্দ্ৰ দেৱতা আছিল যদিও থোথ আছিল যথেষ্ট জটিল দেৱতা।৪ প্ৰাচীন মিচৰৰ দিনপঞ্জীত চেটে দেৱতাই চন্দ্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।৫ বাকংগো ধৰ্মত পৃথিৱী আৰু চন্দ্ৰ দেৱী ঞ্জামবিচি সূৰ্য্য দেৱতা ঞ্জাম্বি ম্পুংগুৰ মহিলা সমকক্ষ।৬ মেট্জ্টলি, কয়লক্সাউহকি আৰু টেচিজটেকাটল আটাইকেইজনেই এজটেক ধৰ্মৰ চন্দ্ৰ দেৱতা।
মানি ধৰ্মত যীশু খ্ৰীষ্টক চন্দ্ৰ দেৱতা হিচাপে পূজা কৰা হৈছিল, তেওঁক প্ৰায়ে চন্দ্ৰৰ ৰজা বা কেৱল যীশু চন্দ্ৰ বুলি কোৱা হৈছিল।
বহুতো সংস্কৃতিত সূৰ্য্যৰ বিপৰীত দেৱতা হিচাপে চন্দ্ৰক উপস্থাপন কৰা হয়। হিন্দু পঞ্জিকাত আজিও চান্দ্ৰ মাহৰ অখণ্ডতা বৰ্তী আছে আৰু বহু হিন্দু উৎসৱৰ সময়ত (যেনে কৰৱা চৌথ, সংকষ্টী চতুৰ্থী, আৰু গ্ৰহণৰ সময়ত) চন্দ্ৰ দেৱতাৰ ধৰ্মীয় তাৎপৰ্যত গুৰুত্ব দিয়া হয়।৭ প্ৰাচীন জাৰ্মান জনগোষ্ঠী আৰু তেওঁলোকৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা জনগোষ্ঠী যেনে বাল্টিক ফিনিক জনগোষ্ঠীসমূহৰো চন্দ্ৰ পঞ্জিকা থকা বুলি জনা গৈছিল।৮ শীতকাল অন্ত হোৱাৰ পিছত প্ৰথম পূৰ্ণিমাত বছৰৰ আৰম্ভণি নিৰ্ধাৰণ কৰা ৰুনিক পঞ্জিকা এনে পঞ্জিকাৰ উদাহৰণ।৯
শিল্প আৰু সাহিত্যতো চন্দ্ৰই বিশিষ্ট স্থান অধিকাৰ কৰিছে।
তথ্যসূত্ৰ
- ↑ Harding, Esther M., 'Woman's Mysteries: Ancient and Modern', London: Rider, 1971, p. 24
- ↑ Adler, Margot. (1986). Drawing Down the Moon: Witches, Druids, Goddess-Worshippers, and Other Pagans in America Today, Revised and Expanded Edition. Beacon Press. ISBN 978-0-8070-3253-4
- ↑ Sfameni Gasparro, Giulia. (2007). Nile into Tiber: Egypt in the Roman World. Proceedings of the IIIrd International Conference of Isis Studies, Faculty of Archaeology, Leiden University, May 11–14 2005. Brill. পৃ. 40–72. ISBN 978-90-04-15420-9
- ↑ Thoth, the Hermes of Egypt: a study of some aspects of theological thought in ancient Egypt, page 75
- ↑ Jetsu, L.; Porceddu, S. (2015). Shifting Milestones of Natural Sciences: The Ancient Egyptian Discovery of Algol's Period Confirmed. PLOS ONE. পৃ. e.0144140 (23pp)
- ↑ Scheub, Harold. (2000). A Dictionary of African Mythology: The Mythmaker as Storyteller. Oxford University Press. পৃ. 92, 93, 114, 115. ISBN 9780195124569
- ↑ Christopher John Fuller. (2004). The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India. Princeton University Press. পৃ. 109–110. ISBN 978-0-69112-04-85
- ↑ Hasala, Kasperi. (October 2018). The first workday or the Moon's day? Germanic and Slavic traditions in naming the days of the week in the Finnic languages. Studia Uralo-Altaica. পৃ. 6
- ↑ Cucina, Carla. (2020). A Runic Calendar in the Vatican Library. Futhark: International Journal of Runic Studies. পৃ. 261–274
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “চন্দ্ৰ দেৱতা” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬৩২১৪৪ (২৬ আগষ্ট ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।