কোডুংগাল্লুৰ

কোডুংগাল্লুৰ (মালয়ালম: [koɖuŋːɐlːuːr]; পূৰ্বতে ক্ৰাংগানোৰ (ইংৰাজী:Cranganore), ক্ৰাংগানোৰ (পৰ্তুগীজ:Cranganor), মহোদয়াপুৰম, শ্বিংলি, ভাঞ্চি আৰু মুজিৰিছ/মুচিৰি/মুয়ৰিকোডে) নামেৰেও জনাজাত ভাৰতৰ কেৰেলা। ই কোচি (কোচিন)ৰপৰা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ৰদ্বাৰা ৩৬ কিলোমিটাৰ (২২ মাইল) উত্তৰে আৰু থ্ৰিছুৰৰপৰা ৩৮ কিলোমিটাৰ (২৪ মাইল) দূৰত। তিতা কেৰেলাৰ লেগুনৰ উত্তৰ মূৰত থকা এখন বন্দৰ চহৰ হোৱাৰ বাবে কোডুংগালুৰ কেৰালাৰ বিস্তৃত পিছফালৰ পানীলৈ নৌসেনাৰ বহৰসমূহৰ বাবে এক কৌশলগত প্ৰৱেশ বিন্দু আছিল। শৈৱ, বৈষ্ণৱ আৰু শাক্ত পৰম্পৰাৰ উপৰি ভাৰতলৈ খ্ৰীষ্টান, ইছলাম আৰু ইহুদী সম্প্ৰদায়ৰ আগমন আৰু দক্ষিণ ভাৰতত বুদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰাৰম্ভিক উপস্থিতিৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকাৰ বাবে কোডুংগাল্লুৰক বিশ্বৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।

২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি, কোডুংগাল্লু পৌৰসভাৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৩৩,৯৩৫ জন। ইয়াৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৫.১০%।^১ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৬৪% হিন্দু, ৩২% ইছলাম আৰু ৪% খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী। কোডুংগাল্লুৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত অনুসূচিত জাতি ৭.৮% আৰু অনুসূচিত জনজাতি ০.১%।^২

কোডুংগাল্লু হৈছে থ্ৰিছুৰ জিলাৰ কোডুংগাল্লু মহকুমাৰ (তেহচিল) সদৰ ঠাই। কোডুংগাল্লু কেৰালা বিধানসভা সমষ্টিটো চালাকুডি লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। পথ যোগাযোগৰ জৰিয়তে কোডুংগাল্লু কেৰালাৰ অন্যান্য চহৰসমূহৰ সৈতে সুন্দৰভাৱে সংযোজিত। এৰ্নাকুলম জিলাৰ অলুভা ৰেলৱে ষ্টেচন (২৮ কিমি [১৭ মাইল]) হৈছে কোডুংগাল্লুৰ ওচৰৰ মুখ্য ৰেলৱে ষ্টেচন।^৩

স্থানীয়ভাৱে কোট্টাপুৰম দুৰ্গ নামেৰে জনাজাত ক্ৰেনগানোৰ দুৰ্গ (ফৰ্টালেজা ছাঁও টমে) ১৫২৩ চনত পৰ্তুগীজসকলে কোডুংগাল্লুত নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৫৬৫ চনত দুৰ্গটো সম্প্ৰসাৰিত কৰা হয় আৰু ১৬৬৩ চনত ই ডাচসকলৰ হাতলৈ যায়।^৪

ভগৱান শিৱৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত থিৰুভাঞ্চিকুলাম মহাদেৱ মন্দিৰ দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যতম প্ৰধান শিৱ মন্দিৰ। থিৰুভাঞ্চিকুলাম মন্দিৰৰ শিৱ কেৰালাৰ চেৰা প্ৰেৰুমালসকলৰ ইষ্টদেৱ আছিল আৰু আজিও কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা হৈ আছে। কোডুংগাল্লু ভাগৱতী মন্দিৰ হৈছে কোডুংগাল্লুত অৱস্থিত দেৱী ভদ্ৰকালীৰ এক হিন্দু মন্দিৰ; ভদ্ৰকালী হৈছে কেৰালাত অত্যন্ত শ্ৰদ্ধা আৰু পূজা-অৰ্চনা কৰা মহাকালী বা দুৰ্গা বা আদি পৰাশক্তিৰ এক ৰূপ। দেৱীগৰাকী "শ্ৰী কুৰুম্বা" (কোদুংগালুৰৰ মাতৃ) নামেৰেও জনাজাত। এই মন্দিৰটো কেৰালাৰ ৬৪টা ভদ্ৰকালী মন্দিৰৰ মূল পীঠস্থান আৰু ভাৰতৰ প্ৰাচীনতম সক্ৰিয় মন্দিৰসমূহৰ অন্যতম।

প্ৰথম শতিকাত খ্ৰীষ্টধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে যীচু খ্ৰীষ্টৰ অন্যতম শিষ্য চেণ্ট থমাছে ইয়াতেই অৱতৰণ কৰিছিল বুলি পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হয়।

ব্যুৎপত্তি

মধ্যযুগীয় যুগত (খ্ৰীষ্টীয় প্ৰায় নৱম শতিকাৰ পৰা) কণ্ডুংগাল্লুৰ মাকোথাই ভাঞ্চি (সংস্কৃত: মহোদয়া পুৰা, মালয়ালম: মহোদয় পুৰম) নগৰৰ অংশ আছিল। ই প্ৰায় তিনিশ বছৰ ধৰি চেৰা বংশৰ কেৰেলা শাখা পেৰুমালছৰ আৱাসস্থলী আছিল।^৫

কোডুংগাল্লুৰক জাংলি, গিংগালেহ, চিংগিলিন, শিংকলি, চিংকলি, জিংকালী, শেনকালা আৰু চিংকলি বুলিও জনা গৈছিল, যিবোৰ পেৰিয়াৰৰ উপনৈ চাংগলা নদী (বা সংস্কৃতত চেইন নদী অৰ্থাৎ সংস্কৃতত শ্ৰিংখালা) নামৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।^৬

ইতিহাস

আৰম্ভণিৰ ঐতিহাসিক বন্দৰ

মূল প্ৰবন্ধ: মুজিৰিছ

পণ্ডিতসকলৰ মতে পেৰিয়াৰৰ মুখত অৱস্থিত মুজিৰিছ নামৰ প্ৰাচীন বন্দৰটো আধুনিক যুগৰ কোডুংগালুৰৰ লগত মিল আছে। প্ৰাথমিক ঐতিহাসিক দক্ষিণ ভাৰতৰ মধ্য কেৰালা আৰু পশ্চিম তামিলনাডুত চেৰা শাসক বংশৰ শাসক আছিল।

বিশেষকৈ ভূমধ্যসাগৰীয় বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা অহা নাৱিকসকলে এই বন্দৰটো ভ্ৰমণ কৰিছিল। ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলৰ সৈতে অবিৰত বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক আছিল। মচলা (ক'লা জলকীয়া)ৰ লগতে মুকুতা, মছলিন, হাতীদাঁত, হীৰা, ৰেচম আৰু সুগন্ধি আদি সামগ্ৰীও মধ্য কেৰালাৰপৰা নাৱিকসকলে লাভ কৰিছিল।^৭

কেৰালাৰ চেণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকলৰ মাজত এটা পৰম্পৰাগত বিশ্বাস হ'ল যে খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মাজভাগত থমাছ দ্য এপষ্টলে কোডুংগালুৰ^৮ বা ইয়াৰ আশে-পাশে অৱতৰণ কৰিছিল আৰু সাতটা গীৰ্জা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল: কোডুংগাল্লুৰ, নিৰানাম, নীলাককাল (চায়াল), কোক্কামংগালম, কোট্টাক্কাভু, পলায়ুৰ আৰু কোল্লাম।^{৯১০১১}

কেৰালা মুছলমান পৰম্পৰা অনুসৰি কোডুংগালুৰত ভাৰত উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ আছিল। চেৰামান পেৰুমালছৰ কিংবদন্তি অনুসৰি, প্ৰথম ভাৰতীয় মছজিদ ৬২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত কোডুংগালুৰত চেৰা বংশৰ শেষৰ শাসক (চেৰামান পেৰুমাল)ৰ আদেশত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যিজনে ধৰ্মদোমৰপৰা মক্কালৈ গুচি গৈছিল আৰু মহম্মদৰ জীৱনকালত (প্ৰায় ৫৭০–৬৩২) ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।^{১২১৩১৪১৫} কিছাত শকৰৱতী ফাৰ্মাদৰ মতে, কোডুংগাল্লুৰ, কোল্লাম, মাদায়ী, বৰকুৰ, মঙলদৈ, কাছাৰগোড, কান্নুৰ, ধৰ্মদাম, পন্থালয়িনী, আৰু চলিয়ামত থকা মছজিদসমূহ মালিকদিনাৰৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ভাৰত উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।^১৬বিশ্বাস কৰা হয় যে মালিকদিনাৰৰ মৃত্যু হৈছিল কাছাৰাগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত।^১৭

চতুৰ্থ আৰু অষ্টম শতিকাৰ মাজৰ কোনোবা এটা সময়ত কানাৰ ছিৰিয়াৰ ব্যৱসায়ী থমাছৰ নেতৃত্বত মধ্যপ্ৰাচ্যৰপৰা ক্নানায়া সম্প্ৰদায় আহিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। এই সম্প্ৰদায়টোৱে ক্ৰেংগানোৰৰ দক্ষিণ দিশত বসতি স্থাপন কৰে আৰু শেষত চেণ্ট থমাছ, চেণ্ট কুৰিয়াকোজ আৰু চেণ্ট মেৰী নামত তিনিটা গীৰ্জা স্থাপন কৰে। ষোড়শ শতিকাত কোচিন ৰাজ্য আৰু কালিকাটৰ জামোৰিনৰ মাজত হোৱা যুদ্ধৰ সময়ত ক্নানায়াসকলে নিজৰ বসতিস্থল ধ্বংস কৰাৰ পাছত এৰি থৈ যায়।^১৮

এটা পৰম্পৰা অনুসৰি মালাবাৰ উপকূলৰ এটা কোচিন ইহুদী উপনিৱেশ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতে স্থাপিত হৈছিল, যিয়ে পাঁচনিক এই অঞ্চললৈ আকৰ্ষণ কৰিছিল।^১৯

মধ্যযুগীয় কোডুংগাল্লুৰ বন্দৰ

কোডুংগাল্লুৰ বন্দৰৰ অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিপত্তি মধ্যযুগীয় দক্ষিণ ভাৰততো ৰৈ গ’ল। এই সময়ছোৱাত ভাৰতলৈ অহা পশ্চিম এছিয়াৰ দৰ্শনাৰ্থী চুলেমানে অঞ্চলটোৰ "অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধি" লিপিবদ্ধ কৰিছিল। লগতে, তেওঁ চহৰখনৰ চীনা ব্যৱসায়ীসকলৰ বৰ্ণনা কৰিছে; মচলা (জলকীয়া আৰু দালচেনি), হাতীদাঁত, মুকুতা, কপাহী কাপোৰ আৰু চেগুন কাঠৰ দৰে সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।^৭

খ্ৰীষ্টীয় একাদশ শতিকাত চোলা শাসকসকলে এই বন্দৰটো লুট-পাত কৰে।^৫ চেৰা পেৰুমাল শাসন ভংগ হোৱাৰ পিছত (খ্ৰীষ্টীয় দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণি) কোডুংগাল্লুৰ কোডুংগাল্লুৰ কোভিলাকমৰ ৰাজপৰিয়ালৰ নিয়ন্ত্ৰণত পডিঞ্জাত্তেদাথু স্বৰূপম নামেৰে এখন ৰাজধানী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। নগৰ ৰাষ্ট্ৰখন হয় কোচিন ৰাজ্য (কোচি) বা কালিকাট (কোজিকোড)ৰ সৈতে "মিত্ৰ" আছিল।^৫

১৩৪১ চনত কোডুংগাল্লুৰৰ বন্দৰটো প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ ফলত—বানপানী বা ভূমিকম্পৰ ফলত— ধ্বংস হৈছিল আৰু ফলস্বৰূপে ইয়াৰ বাণিজ্যিক/কৌশলগত গুৰুত্ব হেৰুৱাই পেলাইছিল।^২০ ফলস্বৰূপে এই বাণিজ্য মালাবাৰ উপকূলৰ অন্যান্য বন্দৰ যেনে কোচিন (কোচি) আৰু কালিকাট (কোজিকোড)লৈ স্থানান্তৰিত হয়।^২১অনুমান কৰা হৈছে যে বানপানীয়ে পেৰিয়াৰ নদীৰ বাঁওফালৰ শাখাটো দুটা ভাগত বিভক্ত কৰি পেলায়, আলুভা চহৰৰ ঠিক আগতে। বানপানীয়ে নদীখনৰ সোঁফালৰ শাখা (চাংগালা নদী নামেৰে জনাজাত) আৰু নদীখনৰ মুখৰ প্ৰাকৃতিক বন্দৰটো পলি কৰি পেলায় আৰু বৃহৎ জাহাজৰ বাবে ইয়াক ভালদৰে চলাব নোৱাৰা কৰি তুলিলে।^২২

পৰ্তুগীজ যুগ

ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰা প্তুগীজ নাবিকসকলে দক্ষিণ ভাৰতত সক্ৰিয় হৈ পৰিছিল। এই সময়ছোৱাত, কোডুংগাল্লুৰ কালিকটৰ (কোজিকোডে) জামোৰিনসকলৰ (সামুথিৰি) ৰাজ্যৰ এখন "কৰদ ৰাজ্য" আছিল। কোদুংগালুৰ কোজিকোডে আৰু কোচি ৰাজ্যৰ ঠিক মাজত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে, এইখন দুয়োগৰাকী ৰজাৰ বাবে সঘনাই সংঘাতৰ বিষয় হৈ পৰিছিল। কোডুংগাল্লুৰৰ অধিপতিগৰাকীয়ে প্ৰায়ে এজন ৰজাৰপৰা আন এজন ৰজালৈ আনুগত্য সলনি কৰিছিল।^২৩

ভাৰত মহাসাগৰত পৰ্তুগীজসকলৰ মচলা ব্যৱসায়ক কোজিকোডেৰ ৰজাসকলে প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। সেই সময়ত কোডুংগাল্লুৰ বন্দৰত উল্লেখযোগ্যসংখ্যক ইহুদী, খিলঞ্জীয়া খ্ৰীষ্টান আৰু ইছলাম ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছিল। পৰ্তুগীজ কোম্পানীয়ে কালিকটৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা আগ্ৰাসন কোডুংগাল্লুৰকে ধৰি ইয়াৰ সহযোগী উপকূলীয় চহৰ-ৰাজ্যসমূহলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ১৫০৪ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত পৰ্তুগীজসকলে (ছোৱাৰেছ ডি মেনেজেছ) বন্দৰটো প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰি পেলায়।^{২৪২৩২৫}

ভেম্বানাদ কায়াল অঞ্চলৰ উত্তৰ সীমান্তৰ এখন বন্দৰ চহৰ হোৱাৰ বাবে, কোডুংগাল্লুৰ কেৰালাৰ কায়াল জলপথত জামোৰিনৰ সৈন্য আৰু নৌবহৰৰ প্ৰৱেশৰ বাবে এক কৌশলগত স্থান আছিল। সেয়েহে, ১৫০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত জামোৰিনে কোডুংগাল্লুৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ এক সামৰিক বাহিনী প্ৰেৰণ কৰে। এই পদক্ষেপক কোচিৰ ওপৰত পুনৰ আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি বুলি ভাবি পৰ্তুগীজ কামাণ্ডাৰ লোপো ছোৱাৰেছে এক আগতীয়া আক্ৰমণৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। কোচিৰপৰা অসংখ্য যুঁজুৰু নাও আৰু প্ৰায় ১০খন যুঁজৰ জাহাজেৰে গঠিত এক বিশেষ নৌবহৰ কোদুংগালুৰ অভিমুখে ৰাওনা হয়। ডাঙৰ আৰু গধুৰ জাহাজবোৰ অগ গভীৰ খাংশসমূহেৰে পাৰ হ’ব নোৱাৰাত পালিপোৰ্টত (ভাইপিন দ্বীপৰ বাহিৰৰ সীমাত অৱস্থিত পাল্লিপুৰম) নোঙৰ কৰে, আনহাতে সৰু ক্ৰুজাৰসমূহ লক্ষ্যস্থানৰ দিশে আগবাঢ়ি যায়।

কোডুংগাল্লুৰ একত্ৰিত হৈ পৰ্তুগীজ-কোচি নৌবহৰে কামানেৰে পাৰত থকা কালিকটৰ বাহিনীক ক্ষিপ্ৰতাৰে ছত্ৰভঙ্গ দিয়ে আৰু তেওঁলোকৰ একত্ৰিত সৈন্যদল – প্ৰায় ১,০০০ পৰ্তুগীজ সৈনিক আৰু ১,০০০ কোচিৰ সৈনিক – নমাই দিয়ে, যিসকলে কোডুংগাল্লুৰত থকা অৱশিষ্ট শত্ৰুৰ মুখা-মুখি হয়। আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলে কোদুংগালুৰ চহৰখন দখল কৰি লুণ্ঠন চলায়, আৰু দুৱাৰ্টে পাচেকো পেৰেৰা আৰু ডিওগো ফাৰ্নাণ্ডেছ কোৰিয়াৰ নেতৃত্বত থকা দলে ইয়াত জুই লগাই দিয়ে। তথাপি, কিছুমান নথি অনুসৰি, পৰ্তুগীজ অগ্নিসংযোগকাৰীসকলে চহৰখনত থকা চেণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকলৰ বসতিস্থলসমূহ ৰক্ষা কৰিছিল। (সেই সময়ত এই সম্প্ৰদায়টো এক দুৰ্বল অৱস্থাত আছিল: যদিও তেওঁলোকে মচলা ব্যৱসায়ত আগবঢ়া আছিল আৰু নিজৰ সামৰিক বাহিনীৰদ্বাৰা সুৰক্ষিত আছিল, তথাপি স্থানীয় ৰাজনৈতিক পৰিৱেশ অস্থিৰ আছিল আৰু চেণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকলে কালিকট, কোচিন আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য সৰু সৰু ৰাজ্যৰ ৰজাসকলৰ হেঁচাৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল। সেয়েহে এই সম্প্ৰদায়টোৱে নতুনকৈ অহা পৰ্তুগীজসকলৰ সৈতে এক মিত্ৰতা বিচাৰিছিল। যিহেতু তেওঁলোক অঞ্চলটোৰ জলকীয়া/গোলমৰিচৰ অন্যতম মুখ্য যোগান ধৰোঁতা আছিল, পৰ্তুগীজসকলেও এই সম্পৰ্কক পৰস্পৰৰ বাবে লাভজনক বুলি বিবেচনা কৰিছিল। )^২৬২৭

কালিকটৰ নৌবহৰ

চহৰখন সুৰক্ষিত কৰিবলৈ প্ৰেৰণ কৰা কালিকটৰ নৌবহৰক—যিখন প্ৰায় পাঁচখন জাহাজ আৰু ৮০খন পৰাউ (নাও)-ৰে গঠিত আছিল—পালিপোৰ্টৰ ওচৰত ৰৈ থকা পৰ্তুগীজ জাহাজসমূহে ভেটা দিয়ে আৰু এক নৌযুদ্ধত পৰাস্ত কৰে। ইফালে, উত্তৰ দিশত কালিকট আৰু কোডুংগাল্লুৰৰ সংযোগী পথৰ মাজত অৱস্থিত তানুৰ (ভেট্টাট্টনাড) ৰাজ্যৰ ৰজাই, যাৰ জামোৰিনৰ সৈতে সম্পৰ্ক অৱনতি ঘটিছিল, পৰ্তুগীজৰ আধিপত্য স্বীকাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে। নথিভুক্ত কৰা হৈছে যে স্বয়ং জামোৰিনৰ নেতৃত্বত অহা কালিকটৰ সামৰিক বাহিনীকে কোদুংগালুৰলৈ অহাৰ পথত তানুৰ শাসকৰ সহযোগত এক বৃহৎ পৰ্তুগীজ সেনাই পৰাস্ত কৰিছিল।^২৮

ক্ৰেনগানোৰৰ (কোডুংগাল্লুৰ) ওপৰত আক্ৰমণ আৰু তানুৰ ৰজাৰপক্ষ পৰিৱৰ্তন কালিকটৰ জামোৰিনৰ বাবে গুৰুতৰ বিপৰ্যয় আছিল; যিয়ে যুদ্ধৰ সীমান্তভাগ উত্তৰলৈ ঠেলি দিছিল আৰু ভেম্বানাদ কায়াল অঞ্চলক জামোৰিনৰ নাগালৰ বাহিৰলৈ লৈ গৈছিল। এই যুদ্ধই পৰ্তুগীজসকলক মালাবাৰ উপকূলৰ এক বিশাল অঞ্চলত তেওঁলোকৰ ঔপনিৱেশিক কৰ্তৃত্ব সম্প্ৰসাৰিত কৰাৰ পটভূমি তৈয়াৰ কৰিছিল। ১৫১০ চনৰ ভিতৰত, মালাবাৰ উপকূলত তেওঁলোকৰ অস্থায়ী প্ৰভাৱ এক সুস্পষ্ট আঞ্চলিক কৰ্তৃত্বলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।^২৩

১৬৬২ চনত ডাচসকলে এই প্ৰতিযোগিতাত প্ৰৱেশ কৰে, জামোৰিনৰ সহায়ত পোন্ধৰ দিনীয়া যুদ্ধত পৰ্তুগীজসকলক পৰাস্ত কৰে আৰু কোডুংগাল্লুৰ দখল কৰে। ১৬৬৩ চনত ডাচসকলে কোডুংগাল্লুৰ দুৰ্গৰ নিয়ন্ত্ৰণ লয় আৰু অৱশেষত ১৭৭৬ চনত মাইছূৰৰ আক্ৰমণৰপৰা দক্ষিণ কেৰালাক, বিশেষকৈ ট্ৰাভাংকুৰক (তিৰুৱংকুৰ) সুৰক্ষিত কৰে। ১৭৮৬ চনত মাইছূৰৰ সেনাই পুনৰ উত্তৰ কেৰালালৈ অভিযান চলায় যদিও কোদুংগালুৰৰ আগলৈ অগ্ৰসৰ হ'বলৈ ব্যৰ্থ হয়। ১৭৮৯ চনৰ ৩১ জুলাইত ডাচসকলে কোদুংগালুৰ আৰু আজি কোডত থকা তেওঁলোকৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহ ৩,০০,০০০ চুৰাটৰ ৰূপৰ ৰূপীয়াৰ বিনিময়ত ট্ৰাভাংকুৰ ৰাজ্যক হস্তান্তৰ কৰে।^২৯৩০

মুজিৰিছ ঐতিহ্য প্ৰকল্প

২০০৬ চনত কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ উদ্যোগত আৰম্ভ কৰা ‘মুজিৰিছ হেৰিটেজ প্ৰজেক্ট’ হৈছে উত্তৰ পাৰাভুৰৰপৰা কোডুংগাল্লুৰলৈকে বিস্তৃত সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ প্ৰাচীন ঐতিহাসিক তথা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য বৈজ্ঞানিকভাৱে উদ্ধাৰ, সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ এক অভিলাষী প্ৰচেষ্টা। এই ঐতিহাসিক প্ৰকল্পটোৰ মুখ্য ন'ডেল এজেন্সী হিচাপে ‘কেৰেলা কাউন্সিল ফৰ হিষ্ট'ৰিক্যাল ৰিচাৰ্চ’ ক দায়িত্ব প্ৰদান কৰা হয়। KCHR-এ কেৱল প্ৰয়োজনীয় শৈক্ষিক নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰাতেই সীমাবদ্ধ নাথাকি, অঞ্চলটোৰ লুপ্তপ্ৰায় সংৰক্ষিত স্থান, প্ৰাচীন বাণিজ্য পথ আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰকসমূহ পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ ব্যাপক প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন তথা বিস্তৃত গৱেষণা চলাই আহিছে। ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ ঐতিহ্য সংৰক্ষণ প্ৰকল্প হিচাপে বিবেচিত এই উদ্যোগে প্ৰাচীন কালৰ বৈদেশিক ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে খ্যাত মুজিৰিছৰ সমৃদ্ধ ইতিহাস আৰু ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক সম্প্ৰীতিৰ পৰম্পৰাক আধুনিক সমাজৰ ওচৰত সজীৱ কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।^৩১

উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি

• ভি টি আৰাবিন্দাক্ষ মেনন (১৯২১–১৯৯৪), অভিনেতা^৩২
• ভি আৰাবিন্দাক্ষন (১৯৩০–২০১৫), লেখক আৰু চিন্তাবিদ
• বাহাদুৰ (১৯৩০–২০০০), অভিনেতা
• পি ভাস্কৰন (১৯২৪–২০০৭), কবি আৰু পৰিচালক
• কে এইচ হুছেইন (জন্ম ১৯৫২), টাইপফেচ ডিজাইনাৰ^৩৩
• কমল (জন্ম ১৯৫৭), পৰিচালক
• কোডুংগাল্লুৰ কুঞ্জিকুত্তন থামপুৰান (১৮৬৪–১৯১৪), কবি আৰু পণ্ডিত
• কে মাধৱ মেনন (১৯১১–১৯৮৪), চিত্ৰশিল্পী
• মালবিকা মেনন (জন্ম ১৯৯৮), অভিনেত্ৰী
• নাছলেন (জন্ম ২০০০), অভিনেতা
• ভি কে ৰাজন (১৯৪০–১৯৯৭), ৰাজনীতিবিদ
• সাচি (১৯৭২–২০২০), পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ
• কে এম সীতি চাহাব (১৮৯৯–১৯৬১), ৰাজনীতিবিদ
• বৈষ্ণৱ গিৰিশ (জন্ম ২০০২), গায়ক
• এম এন বিজয়ন (১৯৩০–২০০৭), লেখক

লগতে চাওক

• কোচি (কোচিন)
• কলিকাট

বাহ্যিক সংযোগ

• কোডুংগাল্লুৰৰ উপগ্ৰহৰ ছবি।