আশাৰীকান্দিৰ মৃৎশিল্প

ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ ধুবুৰী জিলাৰ আশাৰিকান্দি গাঁৱত প্ৰচলিত মাটিৰ ভাস্কৰ্য আৰু মৃৎশিল্পৰ পৰম্পৰাগত ৰূপটোৱেই হৈছে আশৰিকান্দিৰ পোৰামাটিৰ শিল্প। ৰাজ্যৰ ভিতৰতে টেৰাকোটা শিল্পীৰ অন্যতম বৃহৎ থুল হিচাপে ব্যাপকভাৱে স্বীকৃতি লাভ কৰা এই শিল্পই অসমৰ পৰম্পৰাগত হস্তশিল্প ঐতিহ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদানক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ^১

আশৰিকান্দিৰ শিল্পীসকলে পৰম্পৰাগত পূজা-পাতল, আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় মূৰ্তি আৰু সামগ্ৰী, সজ্জাগত পুতলা, ঘৰুৱা সামগ্ৰী, আদি বিভিন্ন ধৰণৰ টেৰাকোটা বস্তু উৎপাদন কৰে। এই শিল্প পৰম্পৰাটো এশ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি চলি আহিছে আৰু মৃৎশিল্পীৰ পৰিয়ালবোৰৰ মাজত প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মলৈ হস্তান্তৰ হৈ আহিছে। ^২

২০২৪ চনত ধুবুৰী জিলাৰ টেৰাকোটা শিল্পকলাৰ সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য আৰু অনন্য আঞ্চলিক পৰিচয়ক স্বীকৃতি দি ভৌগোলিক সূচক (GI) টেগ প্ৰদান কৰা হয়। ^৩

ইতিহাস

আশৰিকান্দি টেৰাকোটা কাৰুকাৰ্য্যৰ উৎপত্তি ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই হোৱা বুলি মত দিব পাৰি, যেতিয়া বৰ্তমানৰ বাংলাদেশৰ (তেতিয়াৰ বংগৰ অংশ ) অঞ্চলৰ পৰা মৃৎশিল্পী সমাজে প্ৰব্ৰজন কৰি অসমৰ পশ্চিমাঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। ^৪

এই বসতিপ্ৰধান লোকসকলে নিজৰ লগত লৈ আহিছিল পৰম্পৰাগত মৃৎশিল্পৰ দক্ষতা, যিবোৰ ক্ৰমান্বয়ে স্থানীয় সাংস্কৃতিক পদ্ধতি আৰু সামগ্ৰীৰ লগত খাপ খাই পৰিছিল। কালক্ৰমত এই শিল্পৰ ৰূপ, ডিজাইন, প্ৰতীকত স্বকীয় অসমীয়া বৈশিষ্ট্য গঢ় লৈ উঠিছিল। ^৫

ঐতিহাসিকভাৱে শিল্পীসকলে ওচৰৰ বসতি আৰু স্থানীয় মাটিধাৰী পৰিয়ালসমূহক মাটিৰ বাচন-বৰ্তন, পূজা-পাৰ্বনৰ বস্তু আৰু সজ্জাগত ভাস্কৰ্য্য যোগান ধৰিছিল। ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ পাৰৰ বাণিজ্যিক পথৰ সমীপত আশাৰকান্দিৰ অৱস্থানে সমগ্ৰ অঞ্চলটোত এই সামগ্ৰীসমূহৰ বিতৰণ সুচল কৰি তুলিছিল। ^৬

বিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আশাৰিকান্দি অসমৰ এটা প্ৰধান টেৰাকোটা শিল্প কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত হৈ পৰিছিল, অসংখ্য শিল্পী পৰিয়ালে এই পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিছিল। ^৭

সামগ্ৰী আৰু কৌশল

আশৰিকান্দি টেৰাকোটা শিল্পত ব্যৱহৃত প্ৰাথমিক সামগ্ৰী হ'ল স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ মাটি যিটো হিৰামতি নামেৰে জনাজাত, যাৰ মিহি গঠন আৰু মসৃণতাৰ বাবে মূল্যৱান। ^৭

উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়াত সাধাৰণতে কেইবাটাও পৰ্যায় জড়িত হৈ থাকে:

• মাটি প্ৰস্তুত আৰু পৰিশুদ্ধ কৰা
• হাতেৰে বা চকা ঘুৰাই আকৃতি প্ৰস্তুত কৰা
• সূৰ্যৰ পোহৰত শুকুৱাই লোৱা
• পৰম্পৰাগত ভঁৰালত জুই জ্বলোৱা

শিল্পীসকলে বস্তুবোৰৰ আকৃতি দিবলৈ হাতৰ মডেলিং কৌশল আৰু চকা দুয়োটা ব্যৱহাৰ কৰে। জুই জ্বলাই পুৰি লোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা প্ৰাকৃতিক ৰঞ্জক পদাৰ্থৰে সজাই তোলা হয় বা ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ৰঙা-বাদামী টেৰাকোটা ফিনিচিংতে থৈ দিয়া হয়। ^৮

মটিফ আৰু প্ৰডাক্ট

আশৰিকান্দিৰ শিল্পীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ টেৰাকোটা সামগ্ৰী উৎপাদন কৰে, য'ত আছে:

• আলংকাৰিক পুতলা আৰু মূৰ্তি ( Putul বা Putola )
• গণেশ, দুৰ্গা, লক্ষ্মী আদি দেৱতাৰ ধৰ্মীয় মূৰ্তি
• জীৱ-জন্তুৰ আকৃতি আৰু লোকচৰিত্ৰ
• ঘৰুৱা পাত্ৰ আৰু আচাৰ-অনুস্থানৰ বস্তু

ইয়াৰ অন্যতম চিনাকি সৃষ্টি হৈছে হাতীমা পুতুল, এই টেৰাকোটাৰ ভাস্কৰ্য্যটোত এগৰাকী মাতৃয়ে কোলাত নিজৰ শিশুক বহাই থিয় হৈ থাকে। ১৯৮২ চনত এই কামৰ বাবে শিল্পী সৰলা বালা দেৱীয়ে টেৰাকোটা ক্ৰাফ্টৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰাৰ পিছত এই আৰ্হিটোৱে ৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰে। ^৯

আৰ্থ-সামাজিক তাৎপৰ্য

টেৰাকোটা শিল্প উদ্যোগে আশৰিকান্দি আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা গাঁৱৰ অসংখ্য শিল্পী পৰিয়ালক জীৱিকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। প্ৰায়ে ঘৰুৱা পৰ্যায়ত শিল্পসমূহ উৎপাদন কৰা হয়, য’ত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে উৎপাদনৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত অংশগ্ৰহণ কৰে। ^৭

অসমৰ সাংস্কৃতিক পৰ্যটন অৰ্থনীতিতো এই শিল্পকলাটোৱে অৰিহণা যোগায় আৰু প্ৰদৰ্শনী, চৰকাৰী পদক্ষেপ, আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় শিল্প মেলাত অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। ^১০

ভৌগোলিক সূচক স্বীকৃতি

২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ধুবুৰী জিলাৰ টেৰাকোটা শিল্পকলাক ভৌগোলিক সূচক (জি আই) টেগ প্ৰদান কৰা হয়। ^৩

জি আই স্বীকৃতিয়ে আশাৰীকান্দিৰ টেৰাকোটা পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত অনন্য কৌশল, সামগ্ৰী, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক স্বীকৃতি দিয়ে আৰু ইয়াক হুবহু নকল বা অনুকৰণৰ পৰা ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে। ^১১

সাংস্কৃতিক স্বীকৃতি

প্ৰদৰ্শনী, চৰকাৰী পদক্ষেপ, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে আশাকান্দি টেৰাকোটা শিল্পই ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত চৰ্চা লাভ কৰিছে। ২০২৬ চনত নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত হোৱা গণৰাজ্য দিৱসৰ পেৰেডৰ সময়ত অসমৰ টেবলোত এই শিল্পকলাক বিশেষ ভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল, ৰাজ্যখনৰ পৰম্পৰাগত শিল্পকলাৰ প্ৰতীক হিচাপে ইয়াৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছিল। ^১২

ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনীত এই শিল্পকলা অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটোৱে বিস্তৃত ৰূপত সজাগতা সৃষ্টি আৰু সংৰক্ষণ প্ৰচেষ্টাত অৰিহণা যোগাইছে। ^১৩

লগতে চাওক

• অসমৰ সংস্কৃতি
• ধুবুৰী জিলা