ভাৰতৰ লোকনৃত্য
৫৫ প্ৰবন্ধ
-
কালীয়ুট্টু
কালীয়ুট্টু (ইংৰাজী: Kaliyoottu), যাক কালী নাটকম (অৰ্থাৎ কালীৰ খেল) বুলিও জনা যায়, ভাৰতৰ দক্ষিণ কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু কোল্লাম জিলাত জনপ্ৰিয় এক ধৰ্মীয় পৰিৱেশ্য কলা। ই ভদ্ৰকালী আৰু অসুৰ দাৰিকাৰ মাজত হোৱা যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত এক লোককলা।
-
কুম্মি নৃত্য
কুম্মি নৃত্য ( Kummi Dance) ভাৰতৰ তামিলনাডু আৰু কেৰালাত প্ৰচলিত এবিধ লোকনৃত্য। সেই অঞ্চলত এই নৃত্য বেছ জনপ্ৰিয়। পুৰুষ-মহিলা উভয়েই এই নৃত্যত অংশগ্ৰহণ কৰে। তামিল পুৰুষ আৰু মহিলাই এটা বৃত্তত এই নৃত্য কৰে। অঞ্চল ভেদে নৃত্যৰ ধৰণ বেলেগ বেলেগ হ’ব পাৰে।
-
খাম্বা থোইবি জাগোই
খাম্বা থোইবি জাগোই হ'ল এটা পৰম্পৰাগত মণিপুৰী অনুষ্ঠান আৰু নাট্য নৃত্যৰ ধৰণ। সাধাৰণতে লয় হাৰাওবা উৎসৱৰ অংশ হিচাপে পালন কৰা হয় আৰু ই প্ৰাচীন মৈৰাং ৰাজ্যৰ প্ৰধান দেৱতা ভগৱান থাংচিং (পুৰণি মণিপুৰীত ‘থাংজিং’)ৰ সন্মানত পালন কৰা হয়।
-
গাধিকা
গাধিকা (গাড্ডিকা বুলিও লিখা হয়) হৈছে কেৰালাৰ ৱায়ানাড জিলাত বসবাস কৰা আদিয়া বা আদিয়োৰ জনজাতিৰ এটা আচাৰমূলক জনজাতীয় কলা-ৰূপ। আদিয়া সম্প্ৰদায় কেৰালাৰ অনুসূচীত জনজাতিৰ অন্তৰ্গত। গাধিকা মূলতঃ ৰোগ নিৰাময়, দুখ-দুৰ্দশা আৰু কুদৃষ্টি দূৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত কৰা এক জাদুমূলক আচাৰ।
-
গুলিকান থেয়্যাম
গুলিকান থেয়্যাম ( Gulikan Theyyam) ক ভগৱান শিৱ বুলি পূজা কৰা হয়। গুলিকান থেয়্যাম ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ জনপ্ৰিয় ধৰ্মীয় লোকনৃত্য কলিয়াট্টমৰ অংশ। তুলুনাডু অঞ্চলত এই দেৱতাক হিন্দু সংস্কৃতিৰ প্ৰভু গুলিগা দৈভা হিচাপে পূজা কৰা হয়। গুলিকান কাভুছ নামৰ সৰু সৰু মন্দিৰবোৰত গুলিকানক পূজা কৰা হয়।
-
গৰুড়ী গোম্বে
গৰুড়ী গোম্বে হৈছে ভাৰতৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যত প্ৰচলিত এক লোকনৃত্য। নৃত্যশিল্পীসকলে বাঁহৰ লাঠিৰে নিৰ্মিত বৃহৎ পুতলা চিত্ৰিত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰে। গৰুডি-গোম্বে শব্দৰ অৰ্থ স্থানীয় ভাষা কানাড়াত যাদুকৰী পুতলা। মহীশূৰ দশহৰা উদ্যাপনৰ সময়ত প্ৰধান উৎসৱৰ সময়ত আৰু শোভাযাত্ৰাত এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়।
-
চৈতি ঘোঁৰা
চৈতি ঘোঁৰা ( Chaiti Ghoda) নৃত্য ভাৰতৰ ওড়িশাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় লোকনৃত্য। এই নৃত্য কেওট (কৈৱত্ত)ৰ দৰে আদিবাসী মাছমৰীয়া জনগোষ্ঠীয়ে কৰে। চৈতিয়ে হিন্দু পঞ্জিকা বৰ্ষত চৈত্ৰ মাহক মাৰ্চৰ পৰা এপ্ৰিললৈ আৰু বৈশাখৰ পূৰ্ণিমা, এপ্ৰিলৰ পৰা মে’লৈ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।
-
চোঝিকালী
চোঝিকালী (চোঝি কালি বুলিও কোৱা হয়) ভাৰতৰ মধ্য কেৰালাৰ এটা জনপ্ৰিয় লোকনৃত্য। তিৰুৱতীৰাচোঝি আৰু কুদাচোঝি হৈছে চোঝিকালীৰ দুটা প্ৰকাৰ। কেৰালাৰ পালাক্কাড আৰু থ্ৰিছুৰ জিলাৰ হিন্দু সম্প্ৰদায়ে ইয়াক পৰিৱেশন কৰে।
-
চোৰাঠী নৃত্য
চোৰাঠী নৃত্য (ইংৰাজী: Sorathi Nritya) হ’ল নেপাল আৰু ছিকিমৰ মগৰ সম্প্ৰদায়ৰ এক পৰম্পৰাগত নৃত্য। ই চোৰাঠী লোকসংস্কৃতিৰ এক অংশ হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়, য’ত গীত, সংগীত আৰু কাহিনী কথনৰ সংমিশ্ৰণ ঘটে। এই নৃত্য প্ৰাক-ঐতিহাসিক বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু ই মগৰ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত।
-
জাট-জটিন নৃত্য
জাট-জটিন নৃত্য (ইংৰাজী: Jatjatin Dance) হ’ল মিথিলা (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ নেপাল আৰু উত্তৰ বিহাৰ) অঞ্চলৰ এক পৰম্পৰাগত নৃত্য। জাট-জটিন এহাল পুৰুষ আৰু মহিলাৰ দ্বাৰা পৰিৱেশন কৰা এক যুটীয়া নৃত্য, যিটো সাধাৰণতে বৰ্ষা ঋতুত পৰিৱেশন কৰা হয়।
-
ঝিঝিয়া
ঝিঝিয়া ( Jhijhiya) যাক ঝিঝাৰি বুলিও কোৱা হয়, ভাৰত আৰু নেপালৰ মিথিলা আৰু ভোজপুৰী অঞ্চলৰ এক সাংস্কৃতিক লোকনৃত্য। দশেৰা উৎসৱৰ সময়ত, অসমীয়া কেলেণ্ডাৰমতে আহিন মাহ(ছেপ্টেম্বৰ/অক্টোবৰ)ত ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়।
-
ঝুম নৃত্য
ঝুম নৃত্য ( Jhum Dance) বিভিন্ন পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত পৰম্পৰাগত নৃত্য৷ ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যৰ কেইবাটাও জনগোষ্ঠীৰ উপৰি বাংলাদেশৰ গাৰোসকলৰ মাজতো ঝুম নৃত্যৰ প্ৰচলন আছে৷ এই নৃত্যৰ কেইবাটিও ধাপ আছে৷ প্ৰত্যেকটি ধাপ বা পৰ্বৰ দ্বাৰা ঝুম খেতিৰ মাটি নিৰ্বাচনৰ পৰা শস্য চপোৱালৈ সকলো কাম নৃত্যৰ মাজেৰে…
-
টিপ্পনী নৃত্য
টিপ্পনী নৃত্য হৈছে ভাৰতৰ গুজৰাটৰ চৌৰাষ্ট্ৰ অঞ্চলৰ চোৰৱাড় আৰু ভেৰাভেল অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা লোক নৃত্য, গুজ নৃত্যৰ এটা ৰূপ৷ ই “মাতলা নাচ’’ বা “টিপ্পানি’’ নামেৰেও জনাজাত৷ এই নৃত্য “হোলী’’ বা “দেৱালী’’ জাতীয় আনন্দোৎসৱ বা গুজৰাটীৰ কোনো কোনো ঠাইত বিবাহ অনুষ্ঠানত পৰিৱেশন কৰা হয়৷ এই নৃত্য দেখাত প্ৰায়…
-
তিৰুৱথিৰকালী
তিৰুৱথিৰকালী কেৰালাৰ মহিলাৰ এক অনন্য গোট নৃত্য। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে আৰু ইয়াৰ বাহিৰেও মহিলাসকলে সৰু সৰু গোটত এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰে। সাধাৰণতে ধনুমা মাহৰ ওনাম আৰু তিৰুৱতীৰদিনা মহিলাসকলে শিৱ মন্দিৰ আদিত শিৱ পাৰ্বতীৰ প্ৰশংসা গীত গাই এই শিল্পৰূপ প্ৰদৰ্শন কৰে।
-
দাসকাঠিয়া
দাসকাঠিয়া উৰিষ্যাৰ এক ঐতিহ্যবাহী লোকশিল্প। ই এক পৰিৱেশ্য শিল্পকলা, যিটো উৰিষ্যা ৰাজ্যৰ স্থানীয় বা ভ্ৰাম্যমাণ শিল্পী সকলৰ দ্বাৰা ব্যাপকভাৱে প্ৰদৰ্শিত হয়। সঙ্গীত তথা নৃত্য সহ গল্প কঠনৰ এই কলাই গ্ৰামাঞ্চলত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে। উৰিষ্যাৰ সংস্কৃতিত এয়া বিনোদনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ মাধ্যম আছিল।
-
দেৱকুথু
দেৱকুথু ( Devakoothu) ভাৰতৰ কেৰালাত পৰিবেশন কৰা এক আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ নৃত্য। ই হৈছে এগৰাকী মহিলাই কৰা একমাত্ৰ থেয়্যাম। এই থেয়্যাম কান্নুৰ জিলাৰ চেৰুকুন্নুৰ ওচৰৰ টেকুম্পদ কুলোম থায়াকাভ মন্দিৰত কৰা হয়।
-
ধামাইল
ধামাইল গীত আৰু ধামাইল নৃত্য হʼল বাংলাদেশৰ ময়মনসিংহ আৰু চিলেট অঞ্চল (বিশেষকৈ সুনামগঞ্জ)ত প্ৰচলিত একপ্ৰকাৰৰ কাহিনী সংবলিত মূলতঃ মহিলাসকলৰ আচাৰকেন্দ্ৰিক বঙালী লোকগীত আৰু লোকনৃত্য। ই এই অঞ্চলৰ লোকসাহিত্যৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ।
-
ধুনাচি নৃত্য
ধুনাচি নৃত্য বা ধুনুচি নৃত্য (Dhunachi) ঘাইকৈ পূব আৰু উত্তৰ ভাৰতত প্ৰচলিত একপ্ৰকাৰৰ পৰম্পৰাগত নৃত্য। ই ঘাইকৈ পশ্চিম বংগ, উত্তৰ প্ৰদেশৰ বাৰাণসীত প্ৰচলিত যদিও ওড়িশা, ত্ৰিপুৰা আৰু নামনি অসমৰ কিছু অংশতো ধুনাচি নৃত্য কৰা হয়। ভাৰতৰ মাংলগিক অনুষ্ঠানত পৰম্পৰাগতভাৱে ধূনা জ্বলোৱা হয়।
-
ধেমচা
ধেমচা ( Dhemsa) মধ্য ভাৰত, দক্ষিণ ওড়িশা আৰু ছত্তীশগড় আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কাষৰীয়া অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকলৰ এক পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য। নৃত্যশিল্পীসকলে ইজনে সিজনক কান্ধ আৰু কঁকালত শিকলিৰ দৰে ধৰি, পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ ছন্দত নৃত্য কৰে। ধেমচা দলবদ্ধভাৱে পৰিৱেশন কৰা হয়।
-
পোইক্কাল কুথিৰাই আট্টম
পোইক্কাল কুথিৰাই আট্টম ( Poikkal Kuthirai Aattam) বা পূৰবী আট্টম (নকল ঘোঁৰাৰ নৃত্য) তামিলনাডুৰ লোকনৃত্য। ই এক প্ৰকাৰৰ নৃত্য যিটো ভুৱা ঘোঁৰাৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয়, যাৰ ভিতৰত ঠাই থাকে যাতে এজন ব্যক্তিয়ে ভিতৰত সোমাই নাচিব পাৰে।
-
পোত্তান থেয়াম
পোত্তন থেয়াম থেয়ামৰ পৰম্পৰাগত শিল্প ৰূপত অহা এক প্ৰাঞ্জল, সজীৱ আৰু ৰঙীন আচাৰ-ব্যৱহাৰ সম্বলিত নৃত্য, আৰু ই বৰ্তমানৰ কান্নুৰ জিলা আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ কেৰেলাৰ কোঝিকোড আৰু কাছাৰাগোড জিলাৰ কিছু অংশ সামৰি লোৱা ভূখণ্ড কোলাথুনাডুৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ।
-
মমিতা (নৃত্য)
মমিতা নৃত্য ( Mamita Dance) ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যৰ এক পৰম্পৰাগত লোক নৃত্য৷ ই কৃষিভিত্তিক উৎসৱ৷ আহিন মাহৰ শেষৰ ফালে শস্য চপোৱাৰ পাছত কাতি মাহৰ আৰম্ভণিতে মমিতা উৎসৱ পালন কৰা হয়৷ শস্য চপোৱাৰ পাছত “মাইমি’’ ধানৰ চাউল উলিয়াই “মাইলুমা’’(শস্যৰ দেৱী) আৰু “খুলুমা’’(তুলাৰ দেৱী)ক উছৰ্গা কৰি পূজা কৰা হয়৷ ইয়াক…
-
হাৰুল
হাৰুল (हारुल) হৈছে হিমাচল প্ৰদেশ আৰু উত্তৰাখণ্ডৰ জৌনছাৰৰ অন্তৰ্গত হাটটি জনগোষ্ঠীৰ লোকগীত আৰু নৃত্যৰ এক বিশেষ ৰূপ। নটীৰ সৈতে সাদৃশ্য ভাগ কৰি হাৰুলত ইতিহাসৰ বৰ্ণনা, দেৱভূমিৰ দেৱ-দেৱীৰ বীৰ কাহিনী আৰু জনগোষ্ঠীটোৰ সংস্কৃতিৰ ইতিহাসত সংঘটিত হোৱা পৰিঘটনাসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে।
-
হিমাচল প্ৰদেশৰ পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য
হিমাচল প্ৰদেশৰ পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য অতি জটিল। এই নৃত্যসমূহ হিমাচলৰ জনজাতীয় জীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। এই নৃত্যকলাই হিমাচলৰ সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাক প্ৰতিফলিত কৰে। হিমাচল প্ৰদেশত নৃত্য অবিহনে সাধাৰণতে কোনো উৎসৱ পালন কৰা নহয়। হিমাচলত নাটি আদি নৃত্য স্থানীয়ভাৱে পৰিবেশিত হয়।
-
হোজাগিৰি নৃত্য
হোজাগিৰি নৃত্য (Hojagiri) ভাৰতৰ ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যত প্ৰচলিত একপ্ৰকাৰৰ পাৰম্পৰিক লোকনৃত্য। ত্ৰিপুৰী সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত ব্ৰু বা ৰিয়াং সকলে এই নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে।
