চোৰাঠী নৃত্য

চোৰাঠী নৃত্য (ইংৰাজী ভাষা: Sorathi Nritya) হ’ল নেপাল আৰু ছিক্কিমৰ মগৰ সম্প্ৰদায়ৰ এক পৰম্পৰাগত নৃত্য। ই চোৰাঠী লোকসংস্কৃতিৰ এক অংশ হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়, য’ত গীত, সংগীত আৰু কাহিনী কথনৰ সংমিশ্ৰণ ঘটে। এই নৃত্য প্ৰাক-ঐতিহাসিক বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু ই মগৰ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত।^১২

নৃত্য পৰম্পৰা

মগৰসকলে তিহাৰ উৎসৱৰ লক্ষ্মী পূজাৰপৰা আৰম্ভ কৰি প্ৰায় দুই সপ্তাহ ধৰি চোৰাঠী নৃত্য পৰিৱেশন কৰে আৰু ই সাধাৰণতে নৱেম্বৰ মাহৰ ঠুলি একাদশীলৈকে চলি থাকে। এই নৃত্য মুকলি চোতালত, প্ৰায়ে গাঁওপ্ৰধানৰ ঘৰত অনুষ্ঠিত হয়, য’ত সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলে উপভোগ আৰু অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ সমবেত হয়।^১

এই প্ৰদৰ্শনে ৰাণী চোৰাঠীৰ কাহিনী অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ, ছন্দময় ঢোলৰ শব্দ আৰু গীত সংগত কৰা হয় যিবোৰে প্ৰতিটো দৃশ্যৰ বাবে এক পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে। নৃত্যশিল্পীসকলে ৰঙীন মগৰ সাজ-পাৰ আৰু অলংকাৰ পৰিধান কৰে আৰু সুন্দৰ অথচ শক্তিশালী শৈলীৰে খোজ দিয়ে যিয়ে আৱেগ, কাহিনী কথন আৰু ভক্তি প্ৰতিফলিত কৰে। নৃত্য, সংগীত আৰু গীতৰ সমন্বয়ে কাহিনীটোক জীৱন্ত কৰি তোলে আৰু উদ্‌যাপনৰ সৈতে সাংস্কৃতিক স্মৃতিৰ মিলন ঘটায়।^১

যদিও চোৰাঠীৰ উৎপত্তি মগৰসকলৰ মাজত হৈছিল, তথাপি ই গুৰুং, থাৰু, দৰাই আৰু কুমালৰ দৰে অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ মাজতো জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। বিভিন্ন অঞ্চলত এই নৃত্য নাচনিয়া, কাৰাং নৃত্য, মাৰুনী, নাচাৰী আৰু পাংডুৰে আদি বিভিন্ন নামেৰে জনাজাত। প্ৰতিটো সংস্কৰণতে ছন্দ, সঞ্চালন আৰু শৈলীৰ সামান্য পাৰ্থক্য থাকে।^১

ইতিহাস আৰু পৌৰাণিক কাহিনী

বহুকাল পূৰ্বে জয়সিংহে নামৰ এজন দয়ালু ৰজা আছিল। তেওঁ এজন ধাৰ্মিক আৰু ন্যায়পৰায়ণ শাসক আছিল যদিও তেওঁৰ কোনো সন্তান নাছিল। চৈধ্যগৰাকী ৰাণীক বিবাহ কৰাৰ পাছতো ৪০ বছৰ বয়সলৈকে তেওঁ নিঃসন্তান হৈ আছিল। ৰজাই বহুতো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু বলিদান দিছিল যদিও কোনোৱেই তেওঁক সন্তান সুখ দিব পৰা নাছিল। অত্যন্ত দুখী হৈ তেওঁ অৱশেষত নিজৰ সিংহাসন ত্যাগ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।

তেওঁৰ জ্ঞানী মন্ত্ৰী সুজনে তেওঁক বৈডামেৰ ৰাজকুমাৰী হেমাইটিক বিবাহ কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। তেওঁ ৰজাৰ পঞ্চদশগৰাকী ৰাণী হয় আৰু সোনকালেই তেওঁলোকৰ এটি কন্যা সন্তান জন্ম হয়। ৰজা আনন্দিত হৈ জয়সী নামৰ এজন জ্যোতিষীক মাতি আনি শিশুটিৰ ভৱিষ্যতবাণী কৰিবলৈ ক’লে। কিন্তু আন ঈৰ্ষাগ্ৰহণকাৰী ৰাণীসকলৰপৰা ভেটি লোৱা জয়সীয়ে ঘোষণা কৰিলে যে এই শিশুটিয়ে ৰজা আৰু ৰাজ্যলৈ দুৰ্ভাগ্য কঢ়িয়াই আনিব। বিপদৰ আশংকাত ৰজাক নবজাতকটিক পৰিত্যাগ কৰিবলৈ সৈমান কৰোৱা হ’ল। তেওঁ এজন সোণাৰীক এটা সোণৰ বাকচ সাজিবলৈ নিৰ্দেশ দিলে আৰু শিশুটিক তাৰ ভিতৰত ভৰাই নদীত উটুৱাই দিলে।

নদীৰ নামনিত মাছ ধৰি থকা অৱস্থাত মালাৰে আৰু কুমালে নামৰ দুজন গাঁৱলীয়া লোকে সোণৰ বাকচটো বিচাৰি পালে। তাৰ ভিতৰত আছিল ধুনীয়া কেঁচুৱা ছোৱালীজনী। তেওঁলোকে নিজৰ মাজত ভাগ-বতৰা কৰিলে— মালাৰে বাকচটো ল’লে আৰু কুমালে কেঁচুৱাটো ল’লে। নিঃসন্তান আৰু দয়ালু কুমালে আৰু তেওঁৰ পত্নীয় অতি মৰমেৰে তাইক ডাঙৰ-দীঘল কৰিলে আৰু তাইৰ নাম দিলে ‘সুৰূপা’, যাৰ অৰ্থ হ’ল ‘সোণালী মুখী’।

ষোল্ল বছৰৰ পাছত চিকাৰলৈ যোৱাৰ সময়ত ৰজা জয়সিংহে পূৰ্ণবয়স্ক সুৰূপাক লগ পালে আৰু তাইৰ সৌন্দৰ্যত মোহিত হ’ল। তাই যে নিজৰ কন্যা সেই কথা ৰজাই জনা নাছিল। যেতিয়া তেওঁ সুৰূপাক বিবাহ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে, সুৰূপাই তেওঁক বাধা দিলে আৰু সত্যটো ফাদিল কৰিলে। ৰজা স্তম্ভিত হ’ল আৰু নিজৰ ভুল বুজিব পাৰি হেৰুৱা কন্যাক আনন্দৰে পুনৰ ৰাজপ্ৰাসাদলৈ আদৰি আনিলে, যি এতিয়া ৰাণী চোৰাঠী নামেৰে পৰিচিত। প্ৰতাৰক জ্যোতিষীজনক শাস্তি বিহি ৰাজ্যৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হ’ল।^১