সুৰু উপত্যকা

সুৰু উপত্যকা হৈছে ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখৰ কাৰ্গিল জিলাৰ এখন উপত্যকা। ইয়াৰ পানী সিন্ধু নদীৰ উপনৈ সুৰু নদীৰদ্বাৰা নিষ্কাশন কৰা হয়। এই উপত্যকাৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চহৰখন হৈছে ছাংকু।

এই উপত্যকাত ঘোঁৰা, য়াক আদি জীৱ-জন্তু পোৱা যায়। শীতকালত সুৰু উপত্যকাত প্ৰচণ্ড বৰফ আৰু হিমস্খলন হয়। লাডাখৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ তুলনাত সুৰু উপত্যকাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ অতি কম।

ইতিহাস

ঐতিহাসিকভাৱে সুৰু উপত্যকা কাৰ্টছেৰপৰা শাসন কৰা হৈছিল, যিটো ছাংকুৰ ওচৰৰ শাখা উপত্যকাৰ এটা দুৰ্গ। এটা শিলালিপিত ইয়াৰ শাসকৰ নাম ট্ৰাই-গ্যাল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তিব্বতবিদ এ এইচ ফ্ৰেংকৰ মতে দশম শতিকাত মেৰুল ৰাজ্য (আধুনিক লাডাখত) গঠন হোৱাৰ আগতেই ত্ৰি-গিয়াল বংশৰ অস্তিত্ব থাকিব পাৰে।^১ অৱশ্যে লাডাখ বুৰঞ্জীত ইয়াৰ কোনো উল্লেখ নাই। যেতিয়া লাচেন পালগিগনৰ অধীনত মাৰিউল ৰাজ্য গঠন হৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ পৰিসৰ জোজি লা পাছলৈকে গৈছিল।^২৩

কাৰ্টছেৰ ৰাজত্বই আপাত দৃষ্টিত সমগ্ৰ পশ্চিম লাডাখক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল, পূবে মূলবেখ আৰু ৱানলাৰপৰা পশ্চিমে দ্ৰাসলৈকে, যদিও সময়ৰ লগে লগে ভূ-খণ্ডৰ পৰিসৰ ভিন্ন হ’লহেঁতেন। ত্ৰি-গ্যালসকল বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী আছিল আৰু প্ৰাচীন কালত কাশ্মীৰৰপৰা এই ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁলোকে কাৰ্টছেৰ ওচৰত এটা বিশাল মৈত্ৰেয় শিলৰ খোদিত কামৰ দায়িত্ব দিছিল, আৰু আন কিছুমান মুলবেক আৰু সম্ভৱতঃ আপতিত।^৪

চতুৰ্দশ শতিকাত কাশ্মীৰৰ ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণৰ প্ৰভাৱ পশ্চিম লাডাখৰ ওপৰত পৰিছিল। চুলতান চিকন্দৰৰ (ৰাজ্য ১৩৯৪–১৪১৬) ৰাজত্বকালত বাল্টিস্তান আক্ৰমণ কৰা হয়,^৫ আৰু তাত ইছলামৰ প্ৰভাৱ বিয়পি পৰে।^৬ জৈন-উল-আবিদিনে (ৰাজ্য ১৪১৮–১৪৭০) লাডাখ, গুগে আৰু পুৰাং (পশ্চিম তিব্বতত) আক্ৰমণ কৰি কৰ সংগ্ৰহ কৰে। কাৰ্টছেৰ ত্ৰি-গিয়াল তেওঁৰ অধীনস্থ হৈ আক্ৰমণত সহায় কৰা বুলি কোৱা হয়।^৭

লোকসকল

চুৰু উপত্যকাত তিব্বতী মূলৰ প্ৰায় ২৫,০০০ পুৰ্গী লোক বাস কৰে। জনসংখ্যাৰ অধিকাংশই ছিয়া ইছলামৰ অনুগামী। স্থানীয় পৰম্পৰা অনুসৰি, কাৰ্টছেৰ মুৰব্বী থি-নামগ্যাল আৰু তেওঁৰ বাল্টি পত্নী থি ল্হা খাতুনৰ শাসনকালত এই লোকসকল তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্মৰপৰা ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল; যিয়ে এই অঞ্চললৈ মুছলমান পণ্ডিতসকলক আনিছিল আৰু যাৰ ফলত অৱশেষত বহু লোক ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল। পাৰকাচিকৰ বাহিৰে ৰংদুম গঠন কৰা কেইটামান সৰু বসতিস্থলৰ (য়ুলডো আৰু জুলিডক) বাহিৰে উপত্যকাটো প্ৰায় জনশূন্য। ইয়াৰ লোকসকল সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে চুবুৰীয়া বৌদ্ধ ধৰ্মীয় জান্সকাৰৰ অংশ আৰু তেওঁলোকে তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্মৰ গেলুগপা সম্প্ৰদায়ৰ ১৮ শতিকাৰ ৰংদুম মঠক সমৰ্থন কৰে। ৰংদুম মঠৰপৰা প্ৰায় ২৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে ৪,৪০০ মিটাৰ (১৪,৪৩৬ ফুট) উচ্চতাত থকা পেনছি লা (গিৰিপথ) জান্সকাৰলৈ গৈছে।

ধৰ্ম

চুৰু উপত্যকাৰ প্ৰায় সমগ্ৰ জনসংখ্যায় শ্বিয়া ইছলাম ধৰ্মৰ অনুগামী। জনসংখ্যাৰ এটা সৰু অংশই ইছলামৰ ছুন্নী শাখাও অনুসৰণ কৰে, যিসকল বেছিভাগেই পানীখৰ আৰু প্ৰান্তী গাঁৱত কেন্দ্ৰীভূত। লোকপিয়লত দেখুওৱা আন কেইটামান ধৰ্মীয় জনগাঁথনিৰ লোকসকল বেছিভাগেই ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক।

ভাষাসমূহ

চুৰু উপত্যকাত পুৰ্গী ভাষা প্ৰধান ভাষা, যিটো চাংকু তহচিলৰ প্ৰায় ৯৫ শতাংশ লোকে কয়।

ভূ-দৃশ্য আৰু কৃষি

৩,০০০ মিটাৰ (৯,৮৪৩ ফুট) তকৈ কম উচ্চতাত অৱস্থিত উপত্যকাটোৰ নিম্ন অংশ লডাখৰ আটাইতকৈ উৎপাদনশীল কৃষি অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। শীতকালত হোৱা প্ৰচুৰ তুষাৰপাতৰপৰা নিৰ্গত পানীৰ সহায়ত ইয়াত বছৰত দুটাকৈ শস্য চপোৱা হয়। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত থকা উইলো আৰু পপলাৰ গছৰ বাগিছাবোৰে এই অঞ্চলটোক তুলনামূলকভাৱে সেউজীয়া আৰু অতি আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিছে। কিন্তু ৰংদুমৰ চাৰিওফালৰ ভূ-দৃশ্যবোৰ উকা, সমতল মূৰভূমি আৰু অনুৰ্বৰ পাহাৰীয়া শৃংগৰে আবৃত। উপত্যকাৰ কেইবাটাও ঠাইৰপৰা ৭০০০ মিটাৰতকৈ অধিক উচ্চতাৰ নুন-কুন পৰ্বতমালাৰ বগা বৰফেৰে আবৃত জোঙা শৃংগসমূহ দেখা পোৱা যায়।

পৰ্যটন

যথেষ্ট সম্ভাৱনা থকাৰ পিছতো উপত্যকাটোত পৰ্যটন কাৰ্য্যকলাপ অতি সীমিত আৰু বেছিভাগ দৰ্শকে পদুম আৰু জান্সকাৰলৈ লৰালৰিকৈ যায়।^৮ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে সুবিধা কম যদিও লাডাখ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল পৰ্যটনৰ কেইবাখনো গাঁৱত মৌলিক পৰ্যটন বাংলো আছে।^৯ আৰু ৰংডুমত এটা গ্ৰীষ্মকালীন টেণ্ট-কেম্প আছে। টেংগোলে গাঁওখন নুন কুনৰ ওপৰলৈ পৰ্বতাৰোহণ অভিযানৰ বাবে এটা সম্ভাৱ্য আৰম্ভণিৰ বিন্দু।