সীতা আম্মান মন্দিৰ

সীতা আম্মান মন্দিৰ বা সীতা এলিয়া সীথাই আম্মান থিৰুকোভিল, যাক অশোক বাটিকা সীতা মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়, মধ্য শ্ৰীলংকাৰ নুৱাৰা এলিয়া জিলাত অৱস্থিত এটা প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ। মন্দিৰৰ লোককথা হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত। মহাকাব্য অনুসৰি সীতাক লংকাৰ ৰজা ৰাৱণে অপহৰণ কৰাৰ পাছত এই স্থানলৈ অনা হৈছিল। ৰাৱণে নিজৰ ভগ্নী শূৰ্পনখাক কৰা অসন্মানৰ বাবে ৰাম আৰু লক্ষ্মণৰ ওচৰত প্ৰতিশোধ ল’ব বিচাৰিছিল।^১

ৰামায়ণত ৰাৱণে সীতাক নিজৰ ৰাজপ্ৰাসাদত স্থান দিবলৈ আগবঢ়াইছিল যদিও সীতাক অস্বীকাৰ কৰি ৰামে উদ্ধাৰ কৰিবলৈ অপেক্ষা কৰি ১৪ বছৰ নিৰ্বাসনত থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তাৰ পিছত ৰাৱণে মন্দিৰৰ ওচৰতে এখন প্ৰাকৃতিক উদ্যান সৃষ্টি কৰিছিল, যিখন বৰ্তমান হকগলা উদ্ভিদ উদ্যান নামেৰে জনাজাত। ওচৰৰ নদীখনেই সীতাই অসুৰ নাৰীৰ সুৰক্ষাত ৰামৰ আগমনলৈকে গা ধুই ধ্যান কৰা ঠাই বুলি কোৱা হয়। হনুমানে সীতাক প্ৰথমে ইয়াতে লগ পাই আশাৰ চিন স্বৰূপে ৰামৰ বিয়াৰ আঙঠিটো দিছিল বুলিও বিশ্বাস কৰা হয়। এই মন্দিৰক বিশ্বৰ একমাত্ৰ সীতা মন্দিৰ বুলি গণ্য কৰা হয়।^২

প্ৰথম অৱস্থাত এই স্থানত ৰাম, লক্ষ্মণ, সীতাৰ শিলৰ প্ৰতীক থকা এটা সাধাৰণ মন্দিৰ আছিল। যেতিয়া ভাৰতীয় তামিল ভাষাসকল ব্ৰিটিছে অনা ইনডেনচাৰ শ্ৰমিক হিচাপে আহিছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে বৰ্তমানৰ মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। আজিলৈকে এই মন্দিৰটো থলুৱা শ্ৰীলংকাৰ তামিলতকৈ শ্ৰীলংকাৰপৰা অহা ভাৰতীয় তামিলসকলেহে ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে। ভাৰতীয়সকলে ইয়ালৈ মূলতঃ ৰামায়ণ স্থানসমূহৰ এটালৈ তীৰ্থযাত্ৰাৰ অংশ হিচাপে ভ্ৰমণ কৰে।^৩

অৱস্থান

সীতা এলিয়া সীতা মন্দিৰটো নুৱাৰা এলিয়াৰ মূল চহৰৰপৰা ৮ কিলোমিটাৰ (৫.০ মাইল) দক্ষিণ-পূবে, পেৰাডেনিয়া-বাদুল্লা-চেংকলাদি ঘাইপথত অৱস্থিত। মন্দিৰৰপৰা প্ৰায় ১.৭ কিলোমিটাৰ (১.১ মাইল) দক্ষিণ-পূবে হাকগালা উদ্ভিদ উদ্যান আছে, মহাকাব্য ৰামায়ণত উল্লেশ থকা সীতাৰ বাবে ৰাৱণে নিৰ্মাণ কৰা ঠাই বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।^৪

কিংবদন্তি

হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণৰ মতে সীতাক অসুৰ ৰজা ৰাৱনে বন্দী কৰি ৰখা ঠাই বুলি বিশ্বাস কৰা হয় সীতা এলিয়া সীথাই আম্মান থিৰুকোভিল, যাক অশোক বাটিকা সীতা মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়। সীতাই দৈনিক স্বামী ৰামক এই ঠাইৰপৰা উদ্ধাৰ কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল। মধ্য শ্ৰীলংকাৰ নুৱাৰা এলিয়া জিলাত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো গুৰুত্বপূৰ্ণ পৌৰাণিক স্থানেৰে আগুৰি আছে।

সীতা দেৱীৰ অশোক উদ্যানত বন্দী হৈ থকাৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবেই সৃষ্টি কৰা বুলি কোৱা হয় মন্দিৰৰ ওচৰতে এখন নৈ বৈ আছে। এই ধাৰাত সীতাই গা ধুইছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ধাৰাটোৰ সিপাৰে শিলটোৰ ওপৰত বৃত্তাকাৰ বিষণ্ণতা আছে, যিবোৰ হনুমানৰ ভৰিৰ ছাপ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ৰামায়ণৰ মতে হনুমানে সীতাক ঠিক এই ঠাইতে লগ পাই আশাৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰামৰ বিবাহ আঙঠিটো দিলে। ইয়াৰ উপৰি ৰাভাই ৰামৰ আগমনৰ অপেক্ষাত সীতাৰ বাবে এখন প্ৰাকৃতিক উদ্যান নিৰ্মাণ কৰিছিল, যিখন বৰ্তমান হকগলা উদ্ভিদ উদ্যান বুলি জনা যায়। পৌৰাণিক তাৎপৰ্য্যৰে ডুব যোৱা এই স্থানটোৱে এতিয়াও সীতাৰ ভক্তি আৰু সহনশীলতাৰ কাহিনীক শ্ৰদ্ধা কৰা ভক্ত আৰু পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষণ কৰে।^৫

মন্দিৰ নিৰ্মাণ

সিংহল ভাষাত “সীতা এলিয়া” মানে হৈছে ‘ঠাণ্ডাৰ সৈতে জড়িত পোহৰ’। অৱশ্যে ঊনবিংশ শতিকাত চাহ পাত চিঙিবলৈ দক্ষিণ ভাৰতৰ পৰা অনা ভাৰতীয় তামিল চাহ শ্ৰমিকসকলে ভুলবশতঃ গাঁৱৰ নাম ‘সীতা এলিয়া’ক দেৱী সীতাৰ সৈতে জড়িত কৰি পেলাইছিল। এই ভুল বুজাবুজিৰ ফলতেই ইয়াৰ সৈতে জড়িত কিংবদন্তিটোৰ সৃষ্টি হৈছিল।

এই স্থানত থকা মন্দিৰটো প্ৰথম অৱস্থাত বিংশ শতিকাৰ আশে-পাশে তামিল শ্ৰমিকসকলে ক্ষুদ্ৰ পৰিসৰত নিৰ্মাণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ৰামায়ণৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন পৰ্যটন প্ৰকল্প আৰু ভাৰতৰ পৃষ্ঠপোষকতাত শেহতীয়াভাৱে ইয়াত বৃহৎ পৰিসৰৰ উন্নয়নমূলক কাম-কাজ চলোৱা হয়। এই সময়ছোৱাত ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক আৰু ইতিহাসবিদসকলে অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল যে ভাৰতে এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ জৰিয়তে শ্ৰীলংকাৰ আভ্যন্তৰীণ বিষয়ত অনাৱশ্যকীয় হস্তক্ষেপ কৰিছে।^৬

একে সময়তে পুৰাতত্ত্ববিদ আৰু পুৰাতত্ত্ব বিভাগেও এই প্ৰকল্পসমূহক লৈ গভীৰ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁলোকে আঙুলিয়াই দিছে যে এই কাৰ্যই ইতিহাসৰ এক বিকৃত আৰু পৌৰাণিক সংস্কৰণ গঢ়ি তুলিব পাৰে। তেওঁলোকে এই কথাটোত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে যে ৰামায়ণৰ আখ্যানটো এক প্ৰতিষ্ঠিত ঐতিহাসিক বিৱৰণতকৈ এটা অপমাণিত আৰু কাল্পনিক কাহিনীহে হৈ আছে।^৭