মেইতেই জনগোষ্ঠী

মেইতেই জনগোষ্ঠী (Meitei People) নতুবা মীতেই জনগোষ্ঠী (Meetei people) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মণিপুৰ ৰাজ্যৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু প্ৰধান জনগোষ্ঠী।^১ তেওঁলোকে ভাৰতীয় গণৰাজ্যৰ ২২টা চৰকাৰী ভাষাৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু মণিপুৰৰ একমাত্ৰ চৰকাৰী ভাষা মেইতেই ভাষা (আনুষ্ঠানিকভাৱে মণিপুৰী বুলি কোৱা হয়) কয়।^২৩ মেইতেইসকলে মূলতঃ আধুনিক মণিপুৰৰ ইম্ফল উপত্যকা অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল যদিও ভাৰতৰ অন্যান্য ৰাজ্য অসম, ত্ৰিপুৰা, নাগালেণ্ড, মেঘালয়, মিজোৰামত যথেষ্ট জনসংখ্যাই সম্প্ৰতি বসতি স্থাপন কৰিছে।^৪৫ চুবুৰীয়া দেশ ম্যানমাৰ আৰু বাংলাদেশতো মেইতেইসকলৰ উল্লেখযোগ্য উপস্থিতি আছে।^৪৬ মেইতেই জনগোষ্ঠীয়ে মণিপুৰৰ প্ৰায় ৫৩% জনসংখ্যাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।^৭

উৎস আৰু ইতিহাস

মেইতেই বুৰঞ্জী চেইথাৰল কুম্বাবাৰ প্ৰথম খণ্ডবোৰত মেইতেইৰ ক্ৰমান্বয়ে সমগ্ৰ মণিপুৰত বিয়পি পৰা আৰু অন্যান্য বংশক এক সংঘবদ্ধ ৰূপত একেলগ কৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।^৮৯

উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ লৌহ যুগ আৰু প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ মাজৰ পৰিসৰ সম্পৰ্কে মণিপুৰী ইতিহাসৰ বিষয়ে লিখিত তথ্য-পাতি অতি কম। তদুপৰি, ইতিহাসৰ লগতে বাসিন্দাসকলৰ নৃতাত্ত্বিক-ভাষিক পটভূমিও বহুলাংশে অজ্ঞাত। ^{১০১১১২}

ভাষা

মেইতেই লোকসকলে মেইতেই ভাষা (মণিপুৰী ভাষা বুলিও জনা যায়) কয়, যিটো তিব্বতীয়-বাৰ্মীজ ভাষা। মেইতেই ভাষা ভাৰতৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত ভাষাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, আৰু ১৯৯২ চনত ইয়াক ভাৰতৰ সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

ঐতিহাসিকভাৱে আৰু বহুতো ব্যৱধানৰ পিছত বৰ্তমান মেইতেই ভাষাটো থলুৱা মেইতেই মায়েক লিপিৰে লিখা হয়।^১৩ এই লিপিৰ ঠাইত ১৮ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাংলা লিপিৰ আধাৰত বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^১৪ যোৱা দশকবোৰত মেইতেই মায়েক লিপিৰ পুনৰুজ্জীৱন ঘটিছে, আৰু এতিয়া ৰাস্তাৰ চিন, বাতৰি কাকত, সাহিত্য আৰু বিধানসভাৰ কাৰ্য্যবিধিতো ইয়াৰ ব্যৱহাৰ হোৱা পৰিলক্ষিত হয়।^১৫

ইতিহাসবিদ আৰু সাহিত্যসকলে লিখা মেইতেই ভাষাৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক সাহিত্যিক গ্ৰন্থৰ ভিতৰত আছে:

• চেইথাৰল কুম্বাবা, মেইতেই ৰজাসকলৰ ৰাজকীয় বুৰঞ্জী
• ৱাকোক্লন হিলেল থিলেল চালাই আমিলন পুকোক পুয়া, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৪০০ চনত প্ৰথম লিখা আৰু ১৯৭১ চনত পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰা আটাইতকৈ পুৰণি মেইতেই পাণ্ডুলিপি
• পুয়া (মেইতেই গ্ৰন্থ), সংৰক্ষিত পাণ্ডুলিপি (অৰ্থাৎ "পূৰ্বপুৰুষৰ দ্বাৰা গ্ৰহণ কৰা")

পঞ্জিকা

পঞ্জিকাসকলে মালিয়াফাম পালচা কুমছিং নামৰ পৰম্পৰাগত পঞ্জিকা অনুসৰণ কৰে, য’ত ১২ মাহ আৰু ৭ দিনীয়া সপ্তাহ থাকে।^১৬

প্ৰব্ৰজনকাৰী

ম্যানমাৰ (বাৰ্মা)

ম্যানমাৰত মেইতেইৰ এটা বৃহৎ সম্প্ৰদায় আছে, যাক বাৰ্মিজ ভাষাত কাথে বুলি কোৱা হয়।^১৭ ম্যানমাৰৰ অন্যান্য হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ দৰে ইহঁত নহয়। মেইতেইসকল শাৰীৰিক ৰূপৰ ক্ষেত্ৰত অন্যান্য বাৰ্মিজ জনগোষ্ঠীৰ সৈতে মিল খায়, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ বাৰ্মিজ সমাজত একত্ৰীকৰণ ত্বৰান্বিত হৈছে।^১৭ ১৯৫০ চনৰ আৰম্ভণিতে বাৰ্মিজ মেইটেইসকলৰ সংখ্যা আছিল প্ৰায় ৪০,০০০ আৰু ইয়াৰে এক তৃতীয়াংশই মাণ্ডেলেত বাস কৰিছিল।^১৮ বৰ্তমানৰ অনুমান প্ৰায় ২৫,০০০^১৯ উত্তৰে মিইটকিনা, দেশৰ মাজমজিয়াত থকা হোমালিন, কালেৱা, প্যায় আৰু দক্ষিণে ইয়াংগনৰ ওচৰৰ গাঁওসমূহকে ধৰি মেইটেইসকলে সমগ্ৰ দেশতে পুনৰ সংস্থাপন কৰিছে।^১৮ ম্যানমাৰত তেওঁলোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰিয়েই আছে।^২০

বাংলাদেশ

উত্তৰ-পূব বাংলাদেশৰ চিলেট সংমণ্ডলত বহুতো মণিপুৰী বা মেইতেই লোকে বসবাস কৰে।

লগতে চাওক

• ইৰ’ম্বা
• মণিপুৰী ব্ৰাহ্মণ
• মণিপুৰী ৰজাৰ তালিকা
• মেইৰা পাইবি
• নিংথৌজা বংশ
• সাজিবু নোংমা পানবা