মধু পূৰ্ণিমা

মধু পূৰ্ণিমা (मधुपुर्णिमा), যাক মধু পূৰ্ণিমাৰ পূৰ্ণিমা উৎসৱ বা মধু অৰ্পণ উৎসৱ বুলিও জনা যায়, এটা বৌদ্ধ ধৰ্মীয় উৎসৱ, যি বাংলাদেশৰ চট্টগ্ৰাম অঞ্চলত থকা বড়ুয়া (বৰুৱা) আৰু চাকমা আৰু থাইলেণ্ডৰ মন জাতিৰ লোকসকলে পালন কৰে।^১২ এই উৎসৱটো ভাদ মাহৰ পূৰ্ণিমা তিথিত অনুষ্ঠিত হয়।

ইতিহাস

এই দিনটোত বুদ্ধদেৱৰ সেই স্মৃতি পালন কৰা হয় যেতিয়া তেওঁ তেওঁৰ শিষ্যসকলৰ মাজত হোৱা মতভেদৰ অন্ত কৰিবলৈ পৰিলেইয়্য বনত আশ্ৰয় লৈছিল। কাহিনী অনুসৰি, তেতিয়া এটা হাতী আৰু এটা বান্দৰে তেওঁৰ যত্ন লৈছিল — হাতীটোৱে ফল দিছিল আৰু বান্দৰটোৱে মৌচাক (আলোচনী) দিছিল। বুদ্ধই বান্দৰৰ উপহাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত, বান্দৰটো অতিমাত্ৰা আনন্দিত হৈ এটা গছৰপৰা আন এটা গছলৈ জঁপিয়াই থাকোতে মৃত্যু হয়; কিন্তু তেওঁৰ দানশীলতাৰ ফলত তেওঁ তাবতিংছ স্বৰ্গত পুনৰ জন্ম লৈছিল।

এই দিনটোত কোশাম্বীৰ ভিক্ষুসকলে নিজৰ মাজৰ বিভেদ শেষ কৰি বনলৈ গৈ বুদ্ধৰ ওচৰত ঐক্যৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিল। বুদ্ধই তেওঁলোকক উপদেশ দি কৈছিল, “এই হাতীটোৱে সঙ্গী নোপোৱাৰ বাবে অকলশৰে বনতে থাকে। যদি বুদ্ধিমান আৰু উচ্চচিন্তাধাৰী সঙ্গী পোৱা নাযায়, তেন্তে অকলে জীৱন-যাপন কৰাটো বেছি উত্তম; কাৰণ মূৰ্খ সঙ্গীয়ে মাথোঁ কষ্ট বৃদ্ধি কৰে।”^৩

বৰ্ষা-বাসৰ অন্তত দুটা গোটত বিভক্ত ভিক্ষুসকলে নিজৰ মতভেদ শেষ কৰি পুনৰ একত্ৰিত হয়, কাৰণ গাঁওবাসীয়ে তেওঁলোকক দান-ধ্যান দিব বিচৰা নাছিল। তাৰপাছত এজন ভিক্ষুৱে বুদ্ধৰ গোটলৈ উভতি আহিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। হাতী পাৰিলেইয়্যকাই বুদ্ধৰ প্ৰস্থানত অত্যন্ত দুখ পায় আৰু পিছুৱাই যায়, কিন্তু বুদ্ধই কৈছিল — “এই ঠাই হৈছে তোৰ সীমা। ইয়াৰপৰা আগত মানুহৰ অঞ্চল, য’ত তোমালোকৰ দৰে জন্তুৰ বাবে বিপদ। তই মোৰ লগত আহিব নোৱাৰিবা।” বুদ্ধৰ এই কথা শুনি হাতীটোৰ অন্তৰ ভাঙি যায় আৰু মৃত্যুবৰণ কৰে। বৌদ্ধ গ্ৰন্থ অনুসৰি, সেই বান্দৰ আৰু হাতী দুয়ো তাবতিংছ স্বৰ্গত পুনৰ জন্ম লৈছিল।^৪

উৎসৱ পালন

মধু পূৰ্ণিমা আনন্দ আৰু ঐক্যৰ দিন হিচাপে পালন কৰা হয়। এই দিনটোত সকলো বৌদ্ধ ধৰ্মীয় লোকে বৌদ্ধ বিহাৰ বা দেৱালয়ত মধু, ফল-মূল আৰু অন্যান্য দ্ৰব্য অৰ্পণ কৰে।

বাহ্যিক সংযোগ

• বিৱৰণ (মাহিদোল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা; 2008-08-11 ত সংগৃহীত)
• বুদ্ধ, হাতী আৰু বাঁদৰৰ অৰ্থপূৰ্ণ কাহিনী — Marguerite Theophil, United Press International, 16 November 2006, 2008-08-09 ত সংগৃহীত।