বিৰোচন

বিৰোচন হিন্দু ধৰ্মৰ এজন অসুৰ ৰজা।^১ অথৰ্ববেদ (VIII.10.22) অনুসৰি তেওঁ প্ৰহ্লাদ আৰু ধৃতিৰ পুত্ৰ, হিৰণ্যকশিপুৰ নাতি আৰু বালিৰ পিতৃ।^২ দাৰ্শনিক অনুসন্ধান আৰু নেতৃত্বৰ বাবে পৰিচিত বিৰোচন হিন্দু গ্ৰন্থসমূহৰ বিশেষকৈ চান্দোগ্য উপনিষদ, পুৰাণ, মহাভাৰত আদিৰ এক উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিত্ব।

পৌৰাণিক কাহিনী আৰু কিম্বদন্তি

বিৰোচনক এজন শক্তিশালী আৰু গুণী অসুৰ ৰজা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে যিয়ে তেওঁৰ পিতৃ প্ৰহ্লাদৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে সমৃদ্ধি আৰু শক্তিৰে শাসন কৰিছিল, যিজন বিষ্ণুৰ নিষ্ঠাবান অনুগামী আছিল।^৩ অসুৰ আৰু দেৱতাৰ মাজত চলি থকা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা সত্ত্বেও তেওঁৰ ৰাজত্বকাল ভাগৱত পুৰাণত উল্লেখ কৰা ধৰ্ম আনুগত্যৰ বাবে বিখ্যাত। সংস্কৃতৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বিৰোচনৰ নামটোৱে তেওঁৰ শাসক হিচাপে উজ্জ্বল আৰু ৰাজকীয় উপস্থিতিৰ সূচনা কৰে।

কিছুমান পৌৰাণিক বিৱৰণীত বিৰোচনে দেৱতাৰ সৈতে সংঘাতত লিপ্ত হৈছিল, দুয়োটা গোটৰ মাজত থকা পৰম্পৰাগত শত্ৰুতা অব্যাহত ৰাখিছিল। কিন্তু ককাক হিৰণ্যকশিপুৰ দৰে বিৰোচনক সহজাতভাৱে কু-অভিপ্ৰায়ী হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হোৱা নাই, য’ত যুদ্ধৰ দক্ষতা আৰু প্ৰজাৰ প্ৰতি দায়বদ্ধতাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা জটিল চৰিত্ৰ এটাক মূৰ্ত কৰি তোলা হৈছে।

পৰিয়াল আৰু বংশ

বিষ্ণুৰ প্ৰখ্যাত ভক্ত প্ৰহ্লাদ আৰু ধৃতিৰ পুত্ৰ বিৰোচন। তেওঁৰ ভাই-ভনীৰ ভিতৰত ভাতৃ কুম্ভ, নিকুম্ভ, আয়ুষ্মান, আৰু শিৱী আৰু বিৰোচনা নামৰ এগৰাকী ভগ্নী। তেওঁ বিশালাক্ষী আৰু দেৱীৰ সৈতে বিবাহিত যদিও গ্ৰন্থসমূহত তেওঁলোকৰ বিষয়ে বহুত কমেইহে জনা যায়। বিৰোচন হৈছে মহাবলীৰ পিতৃ, যিজন তেওঁৰ উদাৰতাৰ বাবে পৰিচিত গুণী অসুৰ ৰজা, যাক বিষ্ণুৱে তেওঁৰ বামন (বামন) অৱতাৰত তিনি পদক্ষেপৰ খণ্ডটোত বশ কৰিছিল।^৪

সোঁৱৰণ

বিৰোচনৰ এই উত্তৰাধিকাৰ তেওঁৰ পুত্ৰ মহাবলীৰ জৰিয়তে আগবঢ়াই নিয়া হৈছে, যাৰ ভক্তি আৰু স্মৃতি হিন্দু পৰম্পৰাত বিশেষকৈ কেৰালাৰ ওনাম উৎসৱৰ সময়ত উদযাপন কৰা হয়। চান্দোগ্য উপনিষদত বিৰোচনৰ দাৰ্শনিক ভুল পদক্ষেপ আধ্যাত্মিক সাধনাত বিবেচনাৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে সতৰ্কবাণীমূলক কাহিনী হিচাপে কাম কৰে, আনহাতে তেওঁৰ শাসক হিচাপে ভূমিকাই হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত অসুৰসকলক গুণ আৰু ত্ৰুটি দুয়োটাতে সক্ষম সত্ত্বা হিচাপে সূক্ষ্মভাৱে চিত্ৰিত কৰি উজ্জ্বল কৰি তুলিছে।

কিম্বদন্তি

বিষ্ণুৰ অটল ভক্ত প্ৰহ্লাদৰ পুত্ৰ হোৱাৰ বাবে বিৰোচনে ধাৰ্মিক হিচাপে ডাঙৰ-দীঘল হয়, যতনেৰে ৰীতি-নীতি আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰ পালন কৰে। তেওঁ ব্ৰাহ্মণৰ প্ৰতি দয়ালু বুলি কোৱা হৈছে।^৫

মহাভাৰতত বিদুৰে বিৰোচন আৰু অংগিৰস ঋষিৰ পুত্ৰ সুধন্ৱৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। কেচিনি নামৰ এগৰাকী সুন্দৰী ৰাজকুমাৰীৰ স্বয়ম্বৰৰ সময়ত অসুৰ ৰাজকুমাৰক ব্ৰাহ্মণ দৈত্যতকৈ শ্ৰেষ্ঠ নেকি সেই কথা উল্লেখ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল। নিজেই দৈত্য হোৱাৰ বাবে বিৰোচনে উত্তৰ দিলে যে দৈত্যবোৰ শ্ৰেষ্ঠ, জগতবোৰ তেওঁলোকৰ আধিপত্যৰ অধীনত থাকে। পিছদিনা ৰাতিপুৱা সুধন্ৱক তেওঁলোকৰ লগত যোগ দিবলৈ কেশীনীয়ে ৰীতি অনুসৰি ভৰি ধোৱাই নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিৰোচনে ব্ৰাহ্মণৰ লগত নিজৰ স্বৰ্ণ সিংহাসনখন ভাগ কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল যদিও ব্ৰাহ্মণে এই প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰি কয় যে, প্ৰহ্লাদ সদায় তেওঁৰ তলত বহিছিল। দৈত্য আৰু ব্ৰাহ্মণে কেশীনীৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰত নিজৰ প্ৰাণ বাজি ধৰিলে, আৰু মধ্যস্থতাৰ বাবে প্ৰহ্লাদৰ ওচৰলৈ গ’ল। প্ৰহ্লাদে উল্লেখ কৰিছিল যে যিহেতু অংগিৰস তেওঁতকৈ শ্ৰেষ্ঠ, সুধন্বও বিৰোচনতকৈও শ্ৰেষ্ঠ। অসুৰ ৰজাই পুত্ৰক ৰক্ষাৰ স্বাৰ্থতো অনীতি নকৰাৰ কথাত আপ্লুত হৈ সুধন্ৱই বিৰোচনৰ প্ৰাণ দাবী নকৰিলে, ওপৰঞ্চি ৰাজকুমাৰীৰ সম্মুখতে তেওঁৰ ভৰি ধুই দিয়ে।^৬

শতপথ ব্ৰাহ্মণত ইন্দ্ৰই বিৰোচনৰ ওচৰত নিজৰ ৰাজকীয় আভা হেৰুৱাইছিল, আৰু অমৰাৱতী এৰি পলায়ন কৰিবলগীয়া হৈছিল। আকৌ এবাৰ নিজৰ আভা লাভ কৰিবলৈ বিচাৰি তেওঁ দুখীয়া পুৰোহিতৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি অসুৰ ৰজাৰ সেৱাত যোগদান কৰে। তেওঁ গম পালে যে বিৰোচনে তেওঁৰ গুণৰ বাবে শ্ৰীৰ অনুকূলতা অৰ্জন কৰিছে। ইন্দ্ৰৰ সেৱাত সন্তুষ্ট হৈ বিৰোচনে নিজৰ দাসক নিজৰ পছন্দৰ বৰদান আগবঢ়ালে আৰু ইন্দ্ৰই বিৰোচনৰ গুণ বিচাৰিলে। কোনো ছলনা নোহোৱাকৈ বিৰোচনে তেওঁক বিচৰাখিনি মঞ্জুৰ কৰিলে আৰু সেয়েহে দেৱৰ গুণ হেৰুৱালে, আনহাতে ইন্দ্ৰই পুনৰবাৰ সিংহাসন গ্ৰহণ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ল।^৭

গণেশ পুৰাণ নামৰ উপপুৰাণত সূৰ্যই এসময়ত বিৰোচনক মুকুট প্ৰদান কৰি সন্তুষ্ট হৈছিল। সূৰ্য দেৱতাই বিৰোচনক ক’লে যে তেওঁৰ মূৰৰ পৰা মুকুটটো আঁতৰাই দিলেহে তেওঁৰ মৃত্যু হ’ব। ফলত অসুৰ ৰজাৰ অহংকাৰ বাঢ়ি আহিল। তেওঁক শাস্তি দিবলৈ বিষ্ণুৱে সুন্দৰী কন্যাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি তেওঁক মুকুট দিবলৈ প্ৰলোভিত কৰে আৰু তাৰ পিছত অসুৰক বধ কৰা হয়।^৮

চন্দোগ্য উপনিষদ (VIII.7.2-8.5) অনুসৰি ইন্দ্ৰ আৰু তেওঁ আত্মন (আত্মা)ৰ বিষয়ে জানিবলৈ প্ৰজাপতিলৈ গৈছিল আৰু তাতেই বত্ৰিশ বছৰ ব্ৰহ্মচৰ্য জীৱনশৈলী পালন কৰি বাস কৰিছিল। দুয়োজনে শিকি অহা দৰ্শনৰ বিভিন্ন ব্যাখ্যা গঠন কৰে, আৰু সেয়েহে এই ভিন্নতাবোৰ নিজৰ জাতিৰ মাজত বিয়পাই দিয়ে। পিছলৈ দেৱ আৰু অসুৰৰ মাজত হোৱা তাৰকাময় যুদ্ধৰ সময়ত বিৰোচনক ইন্দ্ৰই হত্যা কৰা বুলি কোৱা হৈছে।^৯