বামা

ফাউষ্টিনা মেৰী ফাতিমা ৰাণী (জন্ম: ১৯৫৮) জনপ্ৰিয় ভাবে বামা আৰু বামা ফাউষ্টিনা চুছাইৰাজ এগৰাকী তামিল দলিত নাৰীবাদী, শিক্ষয়ত্ৰী আৰু ঔপন্যাসিক। তেওঁ তেওঁৰ আত্মজীৱনীমূলক উপন্যাস 'কাৰুক্কু'ৰ (১৯৯২) জৰিয়তে বিশেষভাৱে বিখ্যাত। ইয়াত তেওঁ তামিলনাডুত দলিত খ্ৰীষ্টান মহিলাসকলে অনুভৱ কৰা আনন্দ আৰু দুখৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছে।^১ পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ 'সংগতি' (১৯৯৪) আৰু 'ভানমাম' (২০০২) নামৰ দুখন চুটি গল্পৰ সংকলনৰ সৈতে আৰু দুখন উপন্যাস 'কুচুম্বুক্কৰণ' (১৯৯৬) আৰু অৰু টাটভম 'এৰুমাইয়ুম' (২০০৩) ৰচনা কৰিছিল।^২ ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ বিশটা চুটি গল্প লিখিছে।

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

১৯৫৮ চনত মাদ্ৰাজ ৰাজ্যৰ পুথুপট্টিৰ পৰায়াৰ সম্প্ৰদায়ৰ এক ৰোমান কেথলিক পৰিয়ালত ফাউষ্টিনা মেৰী ফাতিমা ৰাণীৰ জন্ম হৈছিল।^১ পিছত তেওঁ 'বামা' ছদ্মনামেৰে লিখা মেলা কৰে। তেওঁৰ দেউতাক চুছাইৰাজ ভাৰতীয় সেনাত নিযুক্ত আছিল আৰু তেওঁৰ মাতৃৰ নাম চেবাষ্টিয়াম্মা। তেওঁ বিখ্যাত দলিত লেখক ৰাজ গৌথামানৰ ভগ্নী। বামাৰ ককাদেউতাই হিন্দু ধৰ্মৰ পৰা খ্ৰীষ্টান ধৰ্মলৈ ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল।^৩ বামাৰ পূৰ্বপুৰুষসকল দলিত সম্প্ৰদায়ৰ আছিল আৰু কৃষি শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰিছিল। বামাই তেওঁৰ গাঁৱত প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক সাহিত্যিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছে জয়কান্তন, অখিলন, মণি আৰু পাৰ্থসাৰথিৰ দৰে তামিল লেখক। কলেজত তেওঁ কাহলিল গিব্ৰান আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ লেখনি পঢ়িছিল আৰু উপভোগ কৰিছিল। স্নাতক পৰ্যায়ত তেওঁ অতি দৰিদ্ৰ ছোৱালীৰ বাবে স্কুল শিক্ষক হৈছিল যাৰ পিছত তেওঁ সাত বছৰ সন্ন্যাসিনী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।^৩ তেওঁ জাতি-ভিত্তিক বৈষম্যৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ পৱিত্ৰ আদেশ গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰু দৰিদ্ৰ দলিত ছোৱালীৰ উন্নতিত সহায় কৰাৰ লক্ষ্যক আগবঢ়াই নিয়াৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।

সাহিত্যিক জীৱন

সন্ন্যাসিনী হিচাপে যোগদান কৰাৰ পিছত বামাই গম পালে যে দলিত কেথলিকসকলৰ বাবে এটা পৃথক প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ আছে। দলিত কেথলিক প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ দুৰ্বল পৰিস্থিতিৰ বাবে ক্ষুব্ধ হৈ তেওঁ সাত বছৰৰ পিছত সন্ন্যাসিনী ত্যাগ কৰে। তেওঁ পঢ়া সমাপ্ত আৰু কেথলিক খ্ৰীষ্টান বিদ্যালয়ত শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰিছিল। শিক্ষাদানৰ অভিজ্ঞতাৰ সময়ত তেওঁ জানিব পাৰিছিল যে কেথলিক সন্ন্যাসীসকলে দলিত শিশু আৰু শিক্ষকসকলৰ ওপৰত অত্যাচাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কনভেণ্টৰ প্ৰতি তেওঁ ঘৃণা ভাৱ জাগৃত কৰে। তাৰ পিছলৈ তেওঁ লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। এগৰাকী বন্ধুৰ উৎসাহেৰে তেওঁ নিজৰ শৈশৱৰ অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত লিখিছিল। এই অভিজ্ঞতাবোৰে ১৯৯২ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাস 'কাৰুক্কু'ৰ আধাৰ গঠন কৰিছিল। বামাই উপন্যাসখন তামিল ভাষাৰ এক উপভাষাত লিখিছিল আৰু এয়া তেওঁৰ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে অনন্য আছিল। তেওঁ কৈছিল যে উচ্চ বৰ্ণৰ সদস্যসকলৰ পৰা তেওঁৰ এই ভাষা বাছনি সন্দৰ্ভত সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল। তেতিয়াই তেওঁ পৰৱৰ্তী সময়ত সকলো উপন্যাসত একেটা উপভাষা ব্যৱহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।^৪ উপন্যাসখন প্ৰকাশ হোৱাৰ সময়ত বামাক দুৰ্বল পোহৰত চিত্ৰিত কৰাৰ বাবে তেওঁৰ গাঁৱৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু পৰৱৰ্তী সাত মাহৰ বাবে গাঁৱত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হোৱা নাছিল।^৫ অৱশ্যে 'কাৰুক্কু' সমালোচকৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত হয় আৰু ২০০০ চনত ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা লাভ কৰে।^৬৭ ইয়াৰ পিছত ই বিভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয়ত প্ৰান্তিক সাহিত্য, অনুবাদত সাহিত্য, আত্মজীৱনী, নাৰীবাদী সাহিত্য, সুবল্টাৰ্ণ সাহিত্য আৰু দলিত সাহিত্যৰ দৰে বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰমত পাঠ্যপুথি হিচাপে পৰিণত হৈছে।^৮ বামাই 'সংগতি' আৰু 'কুচুম্বুক্কৰণ'ৰ উপন্যাসত ইয়াক অনুসৰণ কৰিছিল। বামাই ঋণ লাভ কৰিছিল আৰু উট্টিৰামেৰুৰত দলিত শিশুসকলৰ বাবে এখন বিদ্যালয় স্থাপন কৰিছিল।^৫ বামাৰ 'কাৰুক্কু' ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰা হৈছে আৰু 'কুচুম্বুক্কৰণ' আৰু 'সংগতি' ফৰাচীলৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।^১ দলিত লেখক আৰু কৰ্মী জুপাকা সুভদ্ৰাই 'সংগতি' তেলেগুলৈও অনুবাদ কৰিছে।^৯ বামাই শেহতীয়াকৈ চিংগল বাই চইচত এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছে: সুখেৰে অবিবাহিত মহিলা! যি হৈছে ভাৰতৰ অবিবাহিত মহিলাসকলৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ অবিবাহিতত্ত্বৰ বিষয়ে প্ৰকাশ কৰা ১৩টা প্ৰবন্ধৰ সংকলন। তেওঁৰ ৰচনাখনত নিজকে ভাৰতত এগৰাকী অকলশৰীয়া পেছাদাৰী দলিত মহিলা হোৱাৰ পচন্দৰ বিষয়ে কয়। যদিও তেওঁ এজন পুৰুষক বিয়া কৰা আৰু এগৰাকী ছোৱালী সন্তান জন্ম দিয়াৰ সপোনদেখি ডাঙৰ হৈছিল, তেওঁ লাহে লাহে এগৰাকী অবিবাহিত মহিলা হোৱাটো বাছি লৈছিল কিয়নো তাইৰ মতে "বিবাহ আৰু পৰিয়ালৰ প্ৰতিষ্ঠান আৰু গাঁথনি আজিৰ দৰে, একেবাৰে মহিলা-অনুকূল নহয়।" তেওঁ লগতে কয়, "মই নিজৰ হিচাপে থাকি ভাল পাইছিলোঁ; মই কাৰো বাবে মোৰ আত্মা, মোৰ সত্তা, মোৰ স্বাধীনতা আৰু পৰিচয় হেৰুৱাব নিবিচাৰিছিলোঁ।" ^{১০ ১১} কিন্তু তেওঁৰ জীৱনৰ পছন্দবোৰ নিজৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ অবিহনে আছিল। তেওঁ অবিবাহিত হিচাপে থাকিবলৈ বাছনি কৰাৰ বাবে অপমান আৰু সন্দেহৰ অভিজ্ঞতা বিষয়েও তেওঁ উল্লেখ কৰে।^১২

বিষয়বস্তু

বামাৰ উপন্যাসসমূহে জাতি আৰু লিংগ বৈষম্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। তেওঁ লিখনিৰ জৰিয়তে খ্ৰীষ্টান আৰু হিন্দু ধৰ্মত প্ৰচলিত জাতি-বৈষম্যৰ চিত্ৰায়ন কৰে। বামাৰ ৰচনাত দলিত নাৰীবাদক মূৰ্ত কৰা হিচাপে দেখা যায় আৰু চাবলটাৰ্ণ মহিলাগৰাকীৰ অভ্যন্তৰীণ শক্তি উদযাপন কৰাৰ বাবে বিখ্যাত। এক সাক্ষাৎকাৰত বামাই কৈছে যে তেওঁ লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ মূল কাৰণ হ'ল তেওঁ তেওঁৰ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলৰ অভিজ্ঞতা ভাগ বতৰা কৰাটো তেওঁৰ কৰ্তব্য আৰু দায়িত্ব বুলি বিবেচনা কৰে। তেওঁৰ বাবে, "লিখাটো এক ৰাজনৈতিক কাৰ্য্য", আৰু এক "অস্ত্ৰ" যাক তেওঁ নিৰন্তৰভাৱে অমানৱীয় জাতি প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰে।^১৩

প্ৰকাশিত গ্ৰন্থৰাজি

• 'কাৰুক্কু' (১৯৯২; পোষ্টস্ক্ৰিপ্টৰ সৈতে দ্বিতীয় সম্পাদনা, ২০১২)
• 'সংগতি' (১৯৯৪)
• 'কুচুম্বুক্কৰণ' (১৯৯৬)
• 'ভানমাম' (২০০২)
• 'অৰু টাট্টাভুম এৰুমাইয়ুম' (২০০৩)
• মালিনী শেষাদ্ৰিৰ দ্বাৰা অনুবাদ কৰা জাষ্ট ৱান ৱৰ্ড (২০১৮)

উৎস

• সত্যনাৰায়ণ, কে আৰু থাৰু, চুচি (২০১১) কোনো বৰ্ণমালা দৃষ্টিগোচৰ নহয়: দক্ষিণ এছিয়াৰ পৰা নতুন দলিত লিখনি, ডচিয়েৰ ১: তামিল আৰু মালায়ালম, নতুন দিল্লী: পেংগুইন বুকচ।
• ক্লাৰিণ্ডা ষ্টিল (২০১৪) দলিত মহিলা: দক্ষিণ ভাৰতত সন্মান আৰু পিতৃতান্ত্ৰিকতা

বাহ্যিক সংযোগ

• Maheshwari, Uma. (13 May 2003). Women and words: forging new bonds. The Hindu
• Behal, Suchitra. (6 March 2003). Labouring for the cause of Dalits. The Hindu
• বামাৰ সাক্ষাৎকাৰ, মিউজ ইণ্ডিয়া