প্ৰতিভা লক্ষণ গাই

'ডেমে প্ৰতিভা লক্ষ্মণ গাই-বইছ'DBE FRS HonFRMS FRSC FREng}^১ এগৰাকী ব্ৰিটিছ মাইক্ৰস্কোপিষ্ট আৰু ইলেক্ট্ৰন মাইক্ৰস্কোপিৰ অধ্যাপক আৰু অধ্যক্ষ আৰু ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৰসায়ন আৰু পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগৰ ইয়ৰ্ক জে অ' এল নেন'চেণ্টাৰৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক।^২ তেওঁ এটমিক-ৰিজ’লিউচন পৰিৱেশ সংবহন ইলেক্ট্ৰন মাইক্ৰস্কোপ (ETEM) সৃষ্টি কৰিছিল আৰু বিজ্ঞানত কেৰিয়াৰ থকা মহিলাসকলৰ বাবে এগৰাকী স্পষ্ট সমৰ্থক।

শিক্ষা আৰু প্ৰাথমিক জীৱন

গাই ভাৰতত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল, আৰু সৰুতে বিজ্ঞানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। মেৰী ক্যুৰী, তেওঁৰ শিক্ষা আৰু পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ ৰসায়ন বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰে। কিন্তু সেই সময়ত মহিলাসকলে ভৌতিক বিজ্ঞানত কেৰিয়াৰ গঢ়ি তোলাটো সামাজিকভাৱে গ্ৰহণযোগ্যতা নাছিল। কিশোৰী অৱস্থাত তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান প্ৰতিভা অনুসন্ধান পণ্ডিত হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।^৩

“বৃত্তিৰ অবিহনে ই অতি কঠিন হ’লহেঁতেন কাৰণ সেই সময়ত মহিলাৰ প্ৰতি সমাজৰ আশাত বিজ্ঞান বা ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ কেৰিয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত নাছিল। মই ক’ম যে, যুক্তৰাষ্ট্ৰকে ধৰি মহিলাৰ বাবে কি ভাল সেই সম্পৰ্কে আজিও সমাজৰ আশাত সদায় বৈজ্ঞানিক অধ্যয়ন অন্তৰ্ভুক্ত নহয়।"^৩

গাই কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ১৯৭৪ চনত কেভেণ্ডিছ লেবৰেটৰীত কৰা দুৰ্বল ৰশ্মি ইলেক্ট্ৰন মাইক্ৰস্কোপিৰ ওপৰত গৱেষণাৰ বাবে পি এইচ ডি লাভ কৰিছিল।^৪৫

অধ্যয়ন আৰু কৰ্মজীৱন

গাই ৰাসায়নিক বিজ্ঞানত উন্নত ইন-চিটু ইলেক্ট্ৰন মাইক্ৰস্কোপি প্ৰয়োগৰ পথ প্ৰদৰ্শক। এডৱাৰ্ড ডি. তেওঁৰ গৱেষণাই অনুঘটকসমূহে কেনেদৰে কাম কৰে সেই বিষয়ে ভালদৰে বুজিবলৈ সহায় কৰিছে, যাৰ ফলত মূল্যৱান নতুন বিজ্ঞানৰ সৃষ্টি হৈছে। এই উদ্ভাৱনে বহু বিজ্ঞানীক সহায় কৰিছে। তেওঁৰ মাইক্ৰস্কোপ আৰু প্ৰক্ৰিয়াৰ উদ্ভাৱনসমূহ বিশ্বজুৰি মাইক্ৰস্কোপ নিৰ্মাতা, ৰাসায়নিক কোম্পানী আৰু গৱেষকসকলে শোষণ কৰি আছে।^৬৭

২০০৯ চনত বছৰ বছৰ ধৰি বিকাশৰ অন্তত ইলেক্ট্ৰন মাইক্ৰস্কোপিৰ অধ্যক্ষ আৰু ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইয়ৰ্ক জেঅ'এল নেন'চেণ্টাৰৰ সহ-পৰিচালক গাইয়ে পাৰমাণৱিক স্কেলত ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া অনুভৱ কৰিব পৰাকৈ মাইক্ৰস্কোপ নিৰ্মাণ কৰাত সফল হয়।^৮

এই স্কেলত প্ৰচলিত মাইক্ৰস্কোপৰ ক্ষেত্ৰত এইটো এটা অগ্ৰগতি, যিয়ে কোঠাৰ উষ্ণতাত শূন্যৰ "মৃত" অৱস্থাতহে জন্মগত পদাৰ্থ চাব পাৰে। ইয়াক এটমিক ৰিজ'লিউচন পৰিৱেশ সংবহন ইলেক্ট্ৰন মাইক্ৰস্কোপ (ETEM) বুলি জনা যায়।^৯

সহকৰ্মীসকলৰ সহায়ত তেওঁ দুটা দশকত মেচিনটো নিৰ্মাণ আৰু পৰিশোধন কৰিছিল, অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পোষ্ট ডক্টৰেট গৱেষক হৈ থকাৰ সময়তে কম ৰিজ’লিউচনৰ প্ৰ’ট’টাইপৰ পৰা আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ১৮ বছৰ আমেৰিকাত ৰাসায়নিক প্ৰতিষ্ঠান ডুপণ্ট আৰু ডেলাৱেৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত কটায়।^৮১০

যদিও তেওঁৰ মাইক্ৰস্কোপটো বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰখনৰ বাবে অতি মূল্যৱান, তথাপিও তেওঁ ইয়াক পেটেণ্ট নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল আৰু কৈছিল, "মই ভাবিছিলো যে যদি মই ইয়াৰ পেটেণ্ট লওঁ তেন্তে ইয়াৰ সহায়ত আন কোনোৱে কাম কৰিব নোৱাৰিব। মই হয়তো কিছু টকা উপাৰ্জন কৰিব পাৰোঁ, কিন্তু সেইটোৰ প্ৰতি মোৰ আগ্ৰহ নাছিল। মই বহু গৱেষকৰ বাবে আবেদনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী আছিলোঁ, যাৰ ফলত অধিক মৌলিক বিজ্ঞানৰ সৃষ্টি হৈছিল। গতিকে মই ইয়াৰ পেটেণ্ট নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিলোঁ।"^১১

তেওঁ প্ৰায়ে বিজ্ঞানত মহিলাৰ ভূমিকাৰ পোষকতা কৰে, আৰু এগৰাকী মহিলা বিজ্ঞানী হিচাপে সন্তান জন্ম দিয়াৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ বিষয়েও কয়। তেওঁ কয়, "মহিলাসকলক বিজ্ঞানত ৰখাটো কিহৰ প্ৰয়োজন; ই এক অতি প্ৰতিযোগিতামূলক ক্ষেত্ৰ আৰু তেওঁলোকে [অন্যথা] কাম কৰক বা নকৰক, পিছ পৰি থাকে। গতিকে মই মোৰ মহিলা ছাত্ৰীসকলক উচ্চ লক্ষ্য ৰাখিবলৈ কৈয়েই থাকোঁ।"^১১