নাৰী মনোবিজ্ঞান

নাৰী মনোবিজ্ঞান (ইংৰাজী ভাষা: Feminine psychology) বা মহিলাৰ মনোবিজ্ঞান হ’ল এক দৃষ্টিভংগী যিয়ে মহিলাসকলে তেওঁলোকৰ সমগ্ৰ জীৱনত সন্মুখীন হোৱা সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। ই চিগ্‌মণ্ড ফ্ৰয়েডৰ মহিলাৰ যৌনতা সম্পৰ্কীয় দৃষ্টিভংগীৰ দৰে পুৰুষ-প্ৰধান বিকাশমূলক তত্ত্বসমূহৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে উদ্ভৱ হৈছিল। কাৰেন হৰ্ণিৰ মৌলিক কৰ্মত তৰ্ক কৰা হৈছিল যে পুৰুষৰ বাস্তৱতাই নাৰী মনোবিজ্ঞানক বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰে বা তেওঁলোকৰ লিংগক সংজ্ঞায়িত কৰিব নোৱাৰে কাৰণ সেইবোৰ ছোৱালী বা নাৰীৰ অভিজ্ঞতাৰ দ্বাৰা অৱগত নহয়।^১ হৰ্ণিৰ দৰে তত্ত্ববিদসকলে দাবী কৰিছিল যে পুৰুষতকৈ পৃথক হোৱা মহিলাৰ অভিজ্ঞতাৰ এই নতুন নাৰীবাদী দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰয়োজন আছিল আৰু তেওঁলোকৰ মনোবিজ্ঞান বুজি পোৱাৰ ক্ষেত্ৰত মহিলাৰ সামাজিক অস্তিত্ব অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।^২ ড° কেৰল গিলিগানৰ গৱেষণাত পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে যে নাৰী মনোবিজ্ঞানৰ কিছুমান বৈশিষ্ট্য পুৰুষৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত সামাজিক শৃংখলা মানি চলিবলৈহে গঢ় লৈ উঠে আৰু ইয়াৰ কাৰণ অগত্যা তেওঁলোকৰ লিংগ বা মনোবিজ্ঞানৰ প্ৰকৃতি নহয়।^৩

হৰ্ণিৰ তত্ত্ব

"নাৰী মনোবিজ্ঞান"ৰ দৃষ্টিভংগী প্ৰায়ে উনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালৰ এগৰাকী মনোবিজ্ঞানী হৰ্ণিৰ অগ্ৰণী কৰ্মৰ ওপৰত আৰোপ কৰা হয়।^৪ তেও ফ্ৰয়েডৰ মনোবিশ্লেষণাত্মক তত্ত্বৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু যুক্তি দিছিল যে এই তত্ত্ব পুৰুষ-প্ৰধান আৰু সেয়েহে ই পক্ষপাতিত্বমূলক তথা লিংগ (জৈৱিক)কেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰে পৰিপূৰ্ণ।^৫ হৰ্ণিয়ে দাবী কৰিছিল যে এই কাৰণেই ফ্ৰয়েডৰ তত্ত্বই নাৰীত্বক বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰে কাৰণ ই পুৰুষৰ বাস্তৱতাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত আৰু প্ৰকৃত নাৰী অভিজ্ঞতাৰ দ্বাৰা নহয়।^৫ ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হ’ল ফ্ৰয়েডৰ এইটো প্ৰস্তাৱ যে নাৰী ব্যক্তিত্বই পেনিচ এনভি প্ৰদৰ্শন কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যাৰ দ্বাৰা এগৰাকী ছোৱালীয়ে লিংগ নথকাটো ভুল কামৰ শাস্তি হিচাপে গণ্য কৰে আৰু পিছলৈ মাকক দোষাৰোপ কৰে।^৬ ফ্ৰয়েডে কোৱাৰ দৰে, "তাই ইয়াক দেখিছে আৰু জানে যে তাইৰ ই নাই আৰু তাই ইয়াক পাব বিচাৰে।"^৭ হৰ্ণিয়ে যুক্তি দিছিল যে এয়া লিংগৰ প্ৰতি ঈৰ্ষা নহয় বৰঞ্চ বিপৰীত লিংগৰ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা মৌলিক দুশ্চিন্তা, শত্ৰুতা আৰু খংহে, যাক তেওঁ সমলিংগৰ পিতৃ-মাতৃৰ মৰমৰ বাবে প্ৰতিযোগিতা হিচাপে দেখে আৰু এনেদৰে তেওঁক নিজৰ নিৰাপত্তাৰ প্ৰতি এক প্ৰত্যক্ষ ভাবুকি হিচাপে গণ্য কৰে।^৮ তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে তেওঁৰ নাৰী মনোবিজ্ঞান তত্ত্বৰ অংশ হিচাপে এই দিশটো যৌন গতিশীলতাৰ পৰিৱৰ্তে পাৰস্পৰিক গতিশীলতাৰ (যেনে সামাজিক ক্ষমতাৰ পাৰ্থক্য) ওপৰত ভিত্তি কৰি সমাধান কৰা উচিত।^৯

হৰ্ণিয়ে ফ্ৰয়েডীয় ধাৰণাটোৰ বিৰোধিতা কৰিছিল: তেওঁ পেনিচ এনভিৰ ধাৰণাটোক বিশ্লেষণ কৰি ইয়াক মহিলাসকলে তেওঁলোকৰ নিজৰ স্বাভাৱিক সফলতাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু নিৰাপত্তাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰাৰ বাহিৰে আন একো নহয় বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল যিটো উভয় লিংগৰে বৈশিষ্ট্য।^১০ এটা তুলনা আছে যিয়ে হৰ্ণিৰ নাৰী মনোবিজ্ঞানক বিশ্ব আৰু জীৱনৰ প্ৰতি ইতিবাচক হিচাপে বৰ্ণনা কৰে, যাৰ বিপৰীতে ফ্ৰয়েডৰ নেতিবাচক দৃষ্টিভংগী বিশ্ব আৰু জীৱনক অস্বীকাৰ কৰাৰ প্ৰতি পৰিচালিত।^১১ পেনিচ এনভিৰ ফ্ৰয়েডীয় ধাৰণাটোক খণ্ডন কৰি হৰ্ণিয়ে ইয়াৰ বিপৰীতে উম্ব এনভি বা জৰায়ু ঈৰ্ষাৰ ধাৰণাটো আগবঢ়াইছিল। এয়া হ’ল সন্তান ধাৰণ কৰাৰ মহিলাৰ ক্ষমতাৰ প্ৰতি পুৰুষে অনুভৱ কৰা ঈৰ্ষা। ফলস্বৰূপে, পুৰুষে এই অক্ষমতা পূৰণ কৰিবলৈ জীৱনৰ অন্যান্য ক্ষেত্ৰত সফলতা বিচাৰে। হৰ্ণিয়ে লগতে যুক্তি দিছিল যে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক ব্যাখ্যা আছে, যিটো ফ্ৰয়েডৰ এই বিশ্বাসৰ সৈতে অমিল আছিল যে জৈৱিক কাৰণতহে পুৰুষ আৰু মহিলা পৃথক হয়।^১২

মাতৃত্ব বনাম পেচা

নাৰী মনোবিজ্ঞানীসকলে উল্লেখ কৰা এক গতিশীলতা হ’ল মাতৃত্বৰ অধিক পৰম্পৰাগত ভূমিকা আৰু এগৰাকী কৰ্মৰত মহিলাৰ অধিক আধুনিক ভূমিকাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। এই ভূমিকাসমূহ অগত্যা ইটোৱে সিটোৰ বিৰোধী নহয়: অতিৰিক্ত উপাৰ্জনে পৰিয়াল পোহপাল দিয়াত সহায় কৰে আৰু কৰ্মৰত মাতৃসকলে অনুভৱ কৰিব পাৰে যে তেওঁলোকে পৰিয়ালৰ বাহিৰেও সমাজলৈ অৱদান আগবঢ়াইছে।

মাতৃ আৰু পিতৃ দুয়োৱে কাম আৰু পাৰিবাৰিক জীৱন — এই দুয়োৰে মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ চাপ অনুভৱ কৰে। পিতৃসকলে এশ বছৰ আগৰ তুলনাত বৰ্তমান ঘৰত অধিক সময় অতিবাহিত কৰে আৰু শিশুৰ যত্ন তথা ঘৰুৱা কামত অধিক নিয়োজিত হয়। পিউ ৰিচাৰ্ছ চেন্টাৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৪২% উত্তৰদাতাই বিশ্বাস কৰে যে এগৰাকী মাতৃয়ে অংশকালীন কাম কৰাটো এটা আদৰ্শ পৰিস্থিতি, আনহাতে ১৬% লোকে ভাবে যে মাতৃসকলৰ বাবে পূৰ্ণকালীন কাম কৰাটো আদৰ্শ, আৰু বাকীসকলে ভাবে যে মাতৃসকলে ঘৰতে থকা উচিত। ৪৬% পিতৃয়েও জনাইছে যে তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে তেওঁলোকে সন্তানৰ সৈতে পৰ্যাপ্ত সময় কটোৱা নাই: এই পিউ ৰিচাৰ্ছ সমীক্ষাত উত্তৰ দিয়া পিতৃসকলে মাতৃসকলৰ তুলনাত প্ৰায় আধাহে সময় সন্তানৰ যত্নত ব্যয় কৰিছিল। ১৫% কৰ্মৰত পিতৃয়ে উল্লেখ কৰিছে যে কাম আৰু সন্তানৰ যত্নৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাটো অতি কঠিন।^১৩ একেটা অধ্যয়নতে দেখা গৈছে যে ৫০% কৰ্মৰত পিতৃয়ে কয় যে কাম আৰু শিশুৰ যত্নৰ দায়িত্বৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাটো অন্ততঃ কিছু পৰিমাণে কঠিন। অৱশ্যে, যিসকল পিতৃয়ে শিশুৰ যত্নত সহায় কৰিবলৈ সক্ষম হয়, তেওঁলোকে তেনে কৰি ভাল পায় বুলি জনায়, প্ৰায়ে মাতৃসকলতকৈও অধিক।^১৪ পিউ ৰিচাৰ্ছ চেন্টাৰে পিতৃ-মাতৃসকলক তেওঁলোকে পিতৃ-মাতৃ হিচাপে কিমান ভাল কাম কৰিছে তাৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈও কৈছিল। দেখা গৈছে যে বেছিভাগ মাতৃ আৰু মহিলাই নিজকে উৎকৃষ্ট বা অতি ভাল বুলি মূল্যায়ন কৰিছে, কিন্তু কৰ্মৰত মাতৃসকলে অ-কৰ্মৰত মাতৃসকলতকৈ নিজকে বহু ওপৰত স্থান দিছে। এইটো সেইসকল পিতৃ-মাতৃৰ ক্ষেত্ৰতো দেখা গৈছে যিসকলে অনুভৱ কৰিছিল যে তেওঁলোকে সন্তানৰ সৈতে অতি কম সময় অতিবাহিত কৰে।^১৩ পিউ ৰিচাৰ্ছ চেন্টাৰে নাৰী মনোবিজ্ঞান^১৫ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰত মহিলাৰ অগ্ৰগতি^১৬ তথা ঘৰত তেওঁলোকৰ স্থান সম্পৰ্কে মানুহৰ দৃষ্টিভংগীৰ সৈতে জড়িত পাৰ্থক্যসমূহ^১৭ অনুসন্ধান কৰিবলৈ কেইবাটাও অধ্যয়ন আৰু সমীক্ষা চলাইছে।

জেনিফাৰ ষ্টুৱাৰ্টে চলোৱা এক অধ্যয়ন অনুসৰি,^১৮ এগৰাকী মহিলাৰ অতীতে তেওঁ কেনেকৈ কাম আৰু ঘৰুৱা জীৱনৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব সেয়া প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে। বিশেষকৈ, ষ্টুৱাৰ্টে দাবী কৰে যে ইয়াৰ প্ৰাথমিক নিৰ্ধাৰক হ’ল এগৰাকী মহিলাৰ "মাকৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ গুণাগুণ। যিসকল মাতৃয়ে উষ্ম আসক্তি আৰু আত্মবিশ্বাসী স্বতন্ত্ৰতা — এই উভয়ৰে ভাৱনা গঢ়ি তুলিছিল, তেনে মহিলাসকলে তেওঁলোকৰ সন্তান আৰু/বা কামত আনন্দ লাভ কৰাৰ উপায় বিচাৰি পাব পাৰে, প্ৰায়ে কাম আৰু পাৰিবাৰিক পৰিৱেশক উভয়ৰে অনুকূল হোৱাকৈ সংশোধন কৰি লয়"।^১৮

কৰ্মৰত মহিলাসকলে কেতিয়াবা নিজৰ কেৰিয়াৰত আপোচ কৰে যাতে তেওঁলোকে দৰমহা থকা কাম আৰু মাতৃত্বৰ দায়িত্বৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব পাৰে। এই আপোচসমূহৰ ভিতৰত কামৰ ঘণ্টা কম কৰা আৰু কম দৰমহা বা নিম্ন পৰ্যায়ৰ চাকৰি গ্ৰহণ কৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত, যিয়ে মহিলাসকলক কৰ্মক্ষেত্ৰত শীৰ্ষ পৰ্যায়ৰ কৰ্মী হোৱাত বাধা দিব পাৰে।^১৯

ড° ৰামন ৰেছাৰ মতে, মাতৃসকলে মনত ৰখা উচিত যে "শিশুসকল যথেষ্ট স্থিতিস্থাপক আৰু যিকোনো প্ৰয়োজনীয় পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে খাপ খাই পৰিব। তেওঁলোকে অসন্তুষ্টি, নিৰাশা আৰু উদাসীনতা অনুভৱ কৰাতো অতি পাকৈত"।^২০

আৰু চাওক

• বিশ্লেষণাত্মক মনোবিজ্ঞান
• নাৰীকৰণ (সমাজতত্ত্ব)

উৎস

• Brinjikji, Hiam. (1999). Property Rights of Women in Nineteenth Century England. Unpublished manuscript, Department of English, University of Maryland, College Park, M.D. Retrieved from: www.umd.umich.edu/casl/hum/eng/classes/434/geweb link|date=August 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
• Engler, Barbara. (2009). Personality Theories. 8th Ed. Houghton Mifflin Harcourt, Print.
• Horney & Humanistic Psychoanalysis: Major Concepts. International Karen Horney Society. N.p., 18JUN2002. Web. 21 October 2010. Retrieved from: web.archive.org/web/20110523100527/http://plaza.
• Perron, Roger. Inferiority, Feeling of. Encyclopedia.com. N.p., 2005. Web. 21 October 2010. Retrieved from: www.encyclopedia.com/doc/1G2-3435300700.html.
• Lambert, Tim. (n.d.). 16th Century Women. Retrieved from www.localhistories.org/women.html
• Lowe, Maggie. (1989). Early College Women: Determined to be Educated. Unpublished manuscript, Department of History, State University of New York, Potsdam, NY. Retrieved from: web.archive.org/web/20101207145451/http://www.no
• The Woman Suffrage Timeline. (2007). Retrieved from: www.thelizlibrary.org/suffrage/
• Women in the Senate. (n.d.). Retrieved from: www.senate.gov/artandhistory/history/common/brie
• Horney, K. (1967). The Flight from Womanhood: The masculinity-complex in women as viewed by men and by women. In H. Kelman (Ed.) Feminine psychology. New York: Norton
• Schultz, D., Schultz, S. (2009). Theories of Personality (9th Ed.) New York: Wadsworth, Cengage Learning
• Hansen, R., Hansen, J., Pollycove, R. (2002). Mother nurture: a mother’s guide to health in body, mind and intimate relationships. New York: Viking Penguin.
• Kapur, M. (5 August 2005). Balancing motherhood and a career. CNN.com International. Retrieved from: edition.cnn.com/2004/BUSINESS/08/04/maternity.le
• Resa, R. (8 December 2009). Give up a career or give up motherhood. The Huffington Post. Retrieved from: www.huffingtonpost.com/ramon-resa-md/give-up-a-c
• Parker, Kim. "Modern Parenthood." Pew Research Center's Social Demographic Trends Project RSS. Social and Demographic Trends, 13 March 2013. Web. 15 February 2016. Retrieved from: www.pewsocialtrends.org/2013/03/14/modern-parent
• Livingston, Gretchen. “For most highly educated women, motherhood doesn’t start until the 30s.” Pew Research Center’s Social Demographic Trends Project RSS. Social and Demographic Trends, 15 January 2015. Web. 15 February 2016. Retrieved from: www.pewresearch.org/fact-tank/2015/01/15/for-mos
• Jorge M. Agüero and Mindy S. Marks, “Motherhood and Female Labor Force Participation: Evidence from Infertility Shocks,” The American Economic Review 98, no. 2 (2008): 500–504.

বাহ্যিক সংযোগ

• Family and career path characteristics as predictors of women’s objective and subjective career success: Integrating traditional and protean career explanations
• Spots of Light: Women in the Holocaust an online exhibition by Yad Vashem