নন্দা দেৱী

নন্দা দেৱী কাঞ্চনজংঘাৰ পিছতেই ভাৰতৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ পৰ্বত, আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে দেশখনৰ ভিতৰত অৱস্থিত আটাইতকৈ ওখ পৰ্বত, কাৰণ কাঞ্চনজংঘা ভাৰত আৰু নেপালৰ সীমান্তত অৱস্থিত।^১ নন্দা দেৱী হৈছে বিশ্বৰ ২৩ নং সৰ্বোচ্চ শৃংগ আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ উত্তৰাখণ্ডৰ চামোলী গড়ৱাল জিলাৰ প্ৰাধান্যৰ ভিত্তিত ৭৪ নম্বৰ স্থানত থকা শৃংগ।

১৮০৮ চনৰ গণনাই ধৱলাগিৰিক তাতকৈ ওখ বুলি প্ৰমাণ কৰাৰ পূৰ্বে নন্দা দেৱীক বিশ্বৰ আটাইতকৈ ওখ পৰ্বত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। ১৯৭৫ চনত ১৯৪৮ চনলৈকে এক স্বাধীন ৰাজ্য আৰু তাৰ পিছত ভাৰতৰ সংৰক্ষিত ৰাজ্য হৈ থকা ছিকিম ভাৰতৰ এখন ৰাজ্য হোৱালৈকে এইটো ভাৰতৰ আটাইতকৈ ওখ পৰ্বত আছিল। এইটো উত্তৰাখণ্ডৰ চামোলী জিলাত, পশ্চিমে ঋষিগংগা উপত্যকা আৰু পূবে গোৰীগংগা উপত্যকাৰ মাজত অৱস্থিত।

এই শৃংগ, যাৰ নামৰ অৰ্থ হৈছে "আনন্দাাদায়ক দেৱী",^২ গড়ৱাল আৰু কুমাওন হিমালয়ৰ পৃষ্ঠপোষক দেৱী হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য স্বীকাৰ কৰি আৰু ইয়াৰ ভংগুৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে ১৯৮৩ চনত শৃংগটোৰ লগতে ইয়াক আগুৰি থকা ওখ পৰ্বতৰ বৃত্তটো—নন্দাা দেৱী অভয়াৰণ্য—স্থানীয় লোক আৰু পৰ্বতাৰোহী উভয়ৰে বাবে অফ-লিমিট ঘোষণা কৰিছিল। ইয়াৰ চাৰিওফালৰ নন্দাা দেৱী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ১৯৮৮ চনত ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।

বিৱৰণ আৰু উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ

নন্দা দেৱী হৈছে দুটা শৃংগযুক্ত এটা পৰ্বতমালা, যিয়ে পূব-পশ্চিম দিশত ২ কিলোমিটাৰ (১.২ মাইল) দীঘল এক ওখ টিলাৰ সৃষ্টি কৰিছে। পশ্চিমৰ শৃংগটো পূবৰ শৃংগটোতকৈ ওখ, যাক নন্দা দেৱী ইষ্ট (স্থানীয়ভাৱে সুনন্দা দেৱী বুলি জনাজাত) বুলি কোৱা হয়। মুখ্য শৃংগটো ভাৰতীয় হিমালয়ৰ কিছুমান সৰ্বোচ্চ পৰ্বতেৰে গঠিত এটা সুৰক্ষা বলয়েৰে আবৃত হৈ আছে, যাৰ ভিতৰত ১২টা শৃংগৰ উচ্চতা ৬,৪০০ মিটাৰ (২১,০০০ ফুট) তকৈও অধিক, যিয়ে ভাৰতীয় লোককথাত হিমালয়ৰ জীয়ৰী হিচাপে ইয়াৰ পৱিত্ৰ মৰ্যাদাক আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰিছে। এই প্ৰায় অগম্য বলয়টোৰ অভ্যন্তৰীণ অংশক নন্দা দেৱী অভয়াৰণ্য বুলি জনা যায়, আৰু ইয়াক নন্দা দেৱী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে সংৰক্ষিত কৰা হৈছে। নন্দা দেৱী ইষ্ট এই বলয়টোৰ (আৰু উদ্যানখনৰ) পূব সীমাত, ভাৰতৰ উত্তৰাখণ্ড ৰাজ্যৰ চামোলী, পিথোৰাগড় আৰু বাগেশ্বৰ জিলাৰ সীমান্তত অৱস্থিত।

বিশ্বৰ ২৩ নম্বৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বত হোৱাৰ উপৰি, নন্দা দেৱী স্থানীয় ভূ-খণ্ডৰ ওপৰত ইয়াৰ বিশাল, থিয় উচ্চতাৰ বাবেও উল্লেখযোগ্য। এইটো প্ৰায় ৪.২ কিলোমিটাৰ (২.৬ মাইল) দূৰত্বৰ ভিতৰত দক্ষিণ নন্দা দেৱী হিমবাহত ইয়াৰ ঠিক দক্ষিণ-পশ্চিমৰ পাদদেশৰপৰা ৩,৩০০ মিটাৰ (১০,৮০০ ফুট) তকৈও অধিক ওখ হৈ থিয় দিছে, আৰু উত্তৰ দিশৰ হিমবাহসমূহৰ ওপৰত ইয়াৰ উচ্চতাও একেই। ই ইয়াক এই স্কেলত বিশ্বৰ অন্যতম সৰ্বোচ্চ থিয় শৃংগসমূহৰ ভিতৰত এখন কৰি তোলে, যিটো উদাহৰণ স্বৰূপে, পাকিস্তানৰ কে-২ (K2) ৰ স্থানীয় প্ৰোফাইলৰ সৈতে পোনে পোনে তুলনাযোগ্য। অলপ দূৰত থকা ভূ-খণ্ডৰ কথা বিবেচনা কৰিলে নন্দা দেৱীও আকৰ্ষণীয়, কাৰণ ই তুলনামূলকভাৱে গভীৰ উপত্যকাৰে আগুৰি আছে। উদাহৰণ স্বৰূপে, এইটো মাত্ৰ ৫০ কিলোমিটাৰৰ (৩০ মাইল) ভিতৰত গোৰীগংগা উপত্যকাৰপৰা ৬,৫০০ মিটাৰ (২১,৩০০ ফুট) তকৈও অধিক ওখ হৈ উঠিছে।^৩

পৰ্বতমালাটোৰ উত্তৰ দিশত উত্তৰী নন্দা দেৱী হিমবাহ অৱস্থিত, যি উত্তৰী ঋষিগংগা হিমবাহলৈ প্ৰৱাহিত হৈছে। দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত, দক্ষিণ নন্দা দেৱী হিমবাহ পোৱা যায়, যি দক্ষিণ ঋষি হিমবাহলৈ প্ৰৱাহিত হৈছে। এই সকলোবোৰ হিমবাহ অভয়াৰণ্যখনৰ ভিতৰতে অৱস্থিত, আৰু পশ্চিমলৈ ঋষিগংগালৈ নিষ্কাষিত হৈছে। পূব দিশত পাচু হিমবাহ অৱস্থিত, আৰু দক্ষিণ-পূবে নন্দাঘুণ্টি আৰু লাৱান হিমবাহ অৱস্থিত, যিয়ে লাৱান গাডক পানী যোগান ধৰে; এই সকলোবোৰ মিলাম উপত্যকালৈ নিষ্কাষিত হয়। দক্ষিণ দিশত পিণ্ডাৰী হিমবাহ অৱস্থিত, যি পিণ্ডাৰ নদীলৈ প্ৰৱাহিত হৈছে। সুনন্দা দেৱীৰ ঠিক দক্ষিণে, লাৱান গাডৰ নিষ্কাষণ অঞ্চলক দক্ষিণ নন্দা দেৱী হিমবাহৰপৰা পৃথক কৰি লংষ্টাফ কল (৫,৯১০ মিটাৰ / ১৯,৩৯০ ফুট) অৱস্থিত, যি নন্দা দেৱী অভয়াৰণ্যত প্ৰৱেশাধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা উচ্চ গিৰিপথসমূহৰ অন্যতম। অভয়াৰণ্যখন আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলৰ উল্লেখযোগ্য শৃংগসমূহৰ তালিকাৰ বাবে, নন্দা দেৱী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান চাওক।^৪

অন্বেষণ আৰু আৰোহণৰ ইতিহাস

মূল প্ৰবন্ধ: শ্বিপটন–টিলমান নন্দ দেৱীৰ অভিযান

নন্দা দেৱী আৰোহণৰ বাবে অভয়াৰণ্যখনলৈ সোমাই যোৱাৰ এটা পথৰ সন্ধানত পঞ্চাশ বছৰৰ কষ্টকৰ অন্বেষণৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। ইয়াৰ বহিৰ্গমন পথটো হৈছে ঋষি গৰ্জ, যিটো এটা গভীৰ, সংকীৰ্ণ উপত্যকা যি সুৰক্ষিতভাৱে পাৰ হোৱাটো অতি কঠিন, আৰু অভয়াৰণ্যখনত প্ৰৱেশ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰতিবন্ধকতা; অন্য যিকোনো পথত দুৰ্গম গিৰিপথসমূহ অতিক্ৰম কৰিব লাগে, যাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ চাপৰটো ৫,১৮০ মিটাৰ (১৬,৯৯০ ফুট) ওখ। অভয়াৰণ্যখন অন্বেষণ কৰাৰ প্ৰথম লিপিৱদ্ধ প্ৰচেষ্টা ১৮৮৩ চনত ডব্লিউ. ডব্লিউ. গ্ৰাহামে কৰিছিল, যি কেৱল ঋষিগংগালৈকেহে আগবাঢ়িব পাৰিছিল।^৫ হিও ৰাটলেজে ১৯৩০ ৰ দশকত তিনিবাৰ এই শৃংগটোত আৰোহণ কৰাৰ চেষ্টা চলাইছিল আৰু প্ৰত্যেকবাৰেই ব্যৰ্থ হৈছিল। দ্য টাইম্‌ছলৈ লিখা এখন চিঠিত তেওঁ লিখিছিল যে 'নন্দা দেৱীয়ে তেওঁৰ ভক্তসকলৰ ওপৰত এনে এক প্ৰৱেশ পৰীক্ষা জাপি দিয়ে যিটো এতিয়ালৈকে তেওঁলোকৰ দক্ষতা আৰু সহ্যশক্তিৰ অগোচৰ', আৰু লগতে যোগ কৰে যে কেৱল নন্দা দেৱী অভয়াৰণ্যত প্ৰৱেশ কৰাটো উত্তৰ মেৰুত পোৱাতকৈও অধিক কঠিন আছিল। ১৯৩৪ চনত ব্ৰিটিছ অন্বেষণকাৰী এৰিক শ্বিপটন আৰু এইচ. ডব্লিউ. তিলমানে তিনিজন শ্বেৰপা সংগী — অংথাৰ্কে, পাছাং আৰু কুছাং — ৰ সৈতে অৱশেষত ঋষি গৰ্জৰ মাজেৰে অভয়াৰণ্যখনলৈ সোমাই যোৱাৰ এটা পথ আৱিষ্কাৰ কৰে। ১৯৩৯ চনত এই অঞ্চলটোক গেম চেংকচুৱাৰী ( চিকাৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল) হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।^৬

যেতিয়া ১৯৩৬ চনত এক ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান অভিযানে পৰৱৰ্তী সময়ত এই পৰ্বতটো আৰোহণ কৰিছিল, তেতিয়া ই ১৯৫০ চনত ৮,০৯১ মিটাৰ (২৬,৫৪৫ ফুট) উচ্চতাৰ অন্নপূৰ্ণা আৰোহণ নকৰালৈকে মানুহে আৰোহণ কৰা আটাইতকৈ ওখ শৃংগ হৈ পৰিছিল। (অৱশ্যে, ১৯২০ ৰ দশকত মাউণ্ট এভাৰেষ্টত ব্ৰিটিছসকলে ইতিমধ্যে উচ্চতৰ অ-শৃংগ স্থানসমূহ পাইছিলগৈ, আৰু ই সম্ভৱ যে জৰ্জ মেলোৰীয়ে ১৯২৪ চনতেই এভাৰেষ্টৰ শৃংগত উপনীত হৈছিল। ) ইয়াৰ উপৰি, এনে উচ্চতাত পূৰ্বে চেষ্টা কৰাতকৈ অধিক থিয় আৰু দুৰ্গম ভূ-খণ্ড ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।^২ অভিযানকাৰী দলটোৱে দক্ষিণ টিলা, যাক 'কক্সকম ৰিজ' বুলিও জনা যায়, সেইটোৰে আৰোহণ কৰিছিল, যিয়ে পোনপটীয়াকৈ মুখ্য শৃংগলৈ লৈ যায়।^৭ চূড়ান্ত পৰ্বতাৰোহী যোৰাটো আছিল এইচ. ডব্লিউ. তিলমান আৰু নোৱেল ওডেল; তিলমানৰ পৰিৱৰ্তে চাৰ্লছ হিউষ্টন থাকিব লাগিছিল, কিন্তু তেওঁ বিষাক্ত খাদ্য খাই গুৰুতৰভাৱে অসুস্থ (ফুড পইজনিং) হৈ পৰে। বিখ্যাত পৰ্বতাৰোহী আৰু পৰ্বত বিষয়ক লেখক এইচ. এডামছ কাৰ্টাৰো এই অভিযানত আছিল, যিটো ইয়াৰ সৰু পৰিসৰ আৰু পাতল ওজনৰ নীতিৰ বাবে উল্লেখযোগ্য আছিল: ইয়াত কেৱল সাতজন পৰ্বতাৰোহী আছিল, আৰু ৬,২০০ মিটাৰ (২০,৩০০ ফুট) ৰ ওপৰত কোনো স্থায়ী ৰচী (ফিক্সড ৰোপ) বা কোনো শ্বেৰপাৰ সহায় লোৱা হোৱা নাছিল। আৰোহণৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত নথকা এৰিক শ্বিপটনে ইয়াক "হিমালয়ত সংঘটিত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতাৰোহণ কৃতিত্ব" বুলি অভিহিত কৰিছিল।^২

১৯৫৭ আৰু ১৯৬১ চনত ভাৰতীয় অভিযানকাৰী দলৰ অসফল প্ৰচেষ্টাৰ পিছত, ১৯৬৪ চনত এন. কুমাৰৰ নেতৃত্বত এটা ভাৰতীয় দলে 'কক্সকম' পথ অনুসৰণ কৰি নন্দা দেৱীৰ দ্বিতীয় সফলতাৰে আৰোহণ সম্পন্ন কৰে।

চি.আই.এ. অভিযান

মূল প্ৰবন্ধ: নন্দ দেৱী প্লুটনিয়াম মিছন

১৯৬৫ চনৰপৰা ১৯৬৮ চনলৈ, ভাৰতীয় চোৱাংচোৱা সংস্থা (IB) ৰ সহযোগত আমেৰিকাৰ চেণ্ট্ৰেল ইণ্টেলিজেঞ্চ এজেন্সীয়ে (CIA) নন্দা দেৱীৰ শৃংগত এটা আণৱিক শক্তিচালিত (SNAP-19C RTG) টেলিমিত্ৰি ৰিলে শুনা যন্ত্ৰ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা চলাইছিল।^৮৯ এই যন্ত্ৰটো চীনৰ ক্ষেপণাস্ত্ৰ কাৰ্যসূচীৰ আপেক্ষিক শিশুকালৰ সময়ত জিনজিয়াং প্ৰদেশত চলোৱা ক্ষেপণাস্ত্ৰ পৰীক্ষাৰপৰা টেলিমেট্ৰি সংকেত আটক কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হৈছিল।^১০ বিপদজনক বতৰৰ বাবে অভিযানটো পিছুৱাই যোৱাৰ ফলত এই যন্ত্ৰটো নন্দ দেৱীৰ শিখৰৰ ওচৰতে ৰৈ যায়। পিছৰ বসন্তত তেওঁলোকে ডিভাইচটো বিচাৰি উভতি আহিল, যিটো সফলতা নোপোৱাকৈয়ে শেষ হ’ল।^৯ চিআইএৰ এই কাৰ্যকলাপৰ ফলত ১৯৬০ চনৰ বেছিভাগ সময় অভয়াৰণ্যখন বিদেশী অভিযানৰ বাবে বন্ধ হৈ পৰে। ১৯৭৪ চনত অভয়াৰণ্যখন পুনৰ মুকলি কৰা হয়।

পৰৱৰ্তী আৰোহণসমূহ

১৯৭৬ চনত ১৩ জনীয়া এটা দলে এটা কঠিন নতুন পথ উত্তৰ-পশ্চিম বাট্ৰেছত উঠিছিল। ১ ছেপ্টেম্বৰত তিনিজন আমেৰিকান জন ৰস্কেলি, জিম ষ্টেটছ আৰু লুই ৰাইচাৰ্ডে শিখৰত উপনীত হয়। এই অভিযানৰ সহ-নেতৃত্ব আছিল ৰাইচাৰ্ড, এইচ এডামছ কাৰ্টাৰ (যি ১৯৩৬ চনৰ আৰোহণত আছিল,) আৰু ১৯৬৩ চনত এভাৰেষ্টৰ পশ্চিম ৰিজ বগাই যোৱা উইলি আনছ’ল্ড।^১১১২ তেওঁ "পেটচলা (ডায়েৰিয়া) আৰু কুঁহকিলৰ হাৰ্নিয়াৰ তীব্ৰ বিষত ভুগি আছিল, যিটো মূলতঃ আৰোহণ যাত্ৰাৰ দ্বিতীয়দিনাই দেখা দিছিল", আৰু প্ৰায় পাঁচ দিন ধৰি ৭,২০০ মিটাৰ (২৩,৬০০ ফুট) উচ্চতাত আছিল।^১৩

১৯৮০ চনত ভাৰতীয় সেনাৰ কৰ্পছ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰে এক ব্যৰ্থ প্ৰচেষ্টা চলাইছিল।

ইয়াৰ পিছত ১৯৮১ চনত পেৰাচুট ৰেজিমেণ্টৰ আন এটা ভাৰতীয় সেনা অভিযানে মূল আৰু পূব দুয়োটা শৃংগ একেলগে প্ৰয়াস কৰে। অভিযানটোৱে এই প্ৰচেষ্টাৰ পূৰ্বে চাৰ্চন পাটালৰ উচ্চ উচ্চতাৰ ঘাঁহনিত নন্দাা দেৱী আনছ’ল্ডৰ স্মৃতিসৌধ স্থাপন কৰিছিল। সফল প্ৰচেষ্টাত ইয়াৰ সকলো শীৰ্ষ সন্মিলনীয়ে হেৰুৱাই পেলালে।

১৯৯৩ চনত, ভাৰতীয় সেনাৰ 'কৰ্প্‌ছ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ'ৰ এটা ৪০ জনীয়া দলক বিশেষ অনুমতি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই অভিযানৰ লক্ষ্য বহুমুখী আছিল: এক পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় সমীক্ষা চলোৱা, পূৰ্বৰ অভিযানসমূহে এৰি থৈ যোৱা আৱৰ্জনা চাফা কৰা, আৰু শৃংগটো আৰোহণ কৰা। লেফটেণেণ্ট কৰ্নেল ভি. কে. ভট্টৰ নেতৃত্বত যোৱা এই দলটোত ৱাইল্ডলাইফ ইনষ্টিটিউট অৱ ইণ্ডিয়া, ছালিম আলী চেণ্টাৰ ফৰ অৰ্নিথ’লজী এণ্ড নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী, ৱৰ্ল্ড ৱাইড ফাণ্ড ফৰ নেচাৰ আৰু গোবিন্দ বল্লভ পন্ত ইনষ্টিটিউট ফৰ হিমালয়ান এনভাৰনমেণ্ট এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট আদি প্ৰতিষ্ঠানৰ কেইবাজনো বন্যপ্ৰাণী বিজ্ঞানী আৰু পৰিস্থিতিবিজ্ঞানী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। অভিযানকাৰী দলটোৱে এক বিস্তৃত পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় সমীক্ষা চলায় আৰু কুলী আৰু হেলিকাপ্টাৰৰ জৰিয়তে উদ্যানখনৰপৰা ১,০০০ কিলোগ্ৰামৰো অধিক আৱৰ্জনা আঁতৰায়। ইয়াৰ উপৰি, পাঁচজন পৰ্বতাৰোহী শৃংগত উপনীত হয়: আমিন নাইক, আনন্দাা স্বৰূপ, জি. কে. শৰ্মা, দিদাৰ সিং আৰু এছ. পি. ভট্ট।^১৪

শেহতীয়া ইতিহাস আৰু সংৰক্ষণ

১৯৭৪ চনত বিদেশী পৰ্বতাৰোহী, পদব্ৰজ যাত্ৰী আৰু স্থানীয় লোকসকলৰ বাবে অভয়াৰণ্যখন পুনৰ মুকলি কৰাৰ পাছত, ইয়াৰ সংবেদনশীল পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ খৰি কাটা, আৱৰ্জনা পেলোৱা আৰু পশু চৰোৱাৰ ফলত সোনকালে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈ পৰে। ১৯৭৭ চনৰ আৰম্ভণিতেই গুৰুতৰ পৰিৱেশগত সমস্যাৰ সৃষ্টি হয়, আৰু ১৯৮৩ চনত অভয়াৰণ্যখন পুনৰ বন্ধ কৰি দিয়া হয়।^৭ বৰ্তমান, নন্দা দেৱী ১৯৮২ চনত ভাৰত চৰকাৰে ঘোষণা কৰা 'নন্দা দেৱী বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ'ৰ (যাত নন্দা দেৱী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানো অন্তৰ্ভুক্ত) মূল অংশ গঠন কৰিছে। ১৯৮৮ চনত, নন্দা দেৱী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক ইউনেস্কো (UNESCO) ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়, যি "মানৱজাতিৰ উমৈহতীয়া ঐতিহ্যৰ বাবে অসাধাৰণ সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক গুৰুত্বপূৰ্ণ।" ^১৫ সমগ্ৰ অভয়াৰণ্যখন, আৰু সেই অনুসৰি মূল শৃংগটো (আৰু ওচৰৰ শৃংগসমূহৰ অভ্যন্তৰীণ পথসমূহ), স্থানীয় লোক আৰু আৰোহণ অভিযানকাৰী দলসমূহৰ বাবে নিষিদ্ধ, অৱশ্যে ১৯৯৩ চনত ভাৰতীয় সেনাৰ 'কৰ্প্‌ছ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ'ৰ এটা ৪০ জনীয়া দলক পুনৰুদ্ধাৰৰ অৱস্থা পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰু পূৰ্বৰ অভিযানসমূহে এৰি থৈ যোৱা আৱৰ্জনা আঁতৰাবলৈ এবেলিৰ বাবে ব্যতিক্ৰম হিচাপে অনুমতি দিয়া হৈছিল।^১৪ ইষ্ট দিশৰপৰা সুনন্দা দেৱী এতিয়াও উন্মুক্ত হৈ আছে, যিটো মানক দক্ষিণ ৰিজৰ পথলৈ লৈ যায়। ২০০১ চনৰ 'নন্দা দেৱী ঘোষণা'ত ^১৬প্ৰতিফলিত হোৱাৰ দৰে স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ নিৰৱচ্ছিন্ন প্ৰচেষ্টাৰ পিছত, ২০০৩ চনত নন্দা দেৱীৰ মূল অঞ্চলটো সীমিত পৰিৱেশ-পৰ্যটন কাৰ্যসূচীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ২০০৬ চনত, এই অভিযানে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে আয়োজন কৰা পদব্ৰজ যাত্ৰাৰ সময়ত ৪খন দেশৰ মহিলা পৰ্বতাৰোহীক নিমন্ত্ৰণ জনায়। ইয়াৰ পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ হিচাপে, 'কেম্পেইন ফৰ কালচাৰেল ছাৰ্ভাইভেল এণ্ড ছাষ্টেইনেবুল লাইভলিহুডছ' এ এতিয়া নন্দা দেৱী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ এটা ব্যাখ্যামূলক পদব্ৰজ যাত্ৰাৰ পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰিছে।^১৭ নন্দা দেৱী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ লতা গাঁৱত উদ্যানখনৰ জৈৱ-সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্যৰ ওপৰত এটা ব্যাখ্যা কেন্দ্ৰ গঢ়ি তোলাৰ কাম চলি আছে। মে' আৰু অক্টোবৰ মাহৰ ভিতৰত ধৰাঁসীলৈকে মুখ্য অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ এতিয়া সৰ্বাধিক ৫০০ জন পদব্ৰজ যাত্ৰীক অনুমতি দিয়া হয়। নন্দা দেৱী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ পদব্ৰজ যাত্ৰা নীটি-মালাৰী হাইৱেৰ জোশীমঠ চহৰৰপৰা ২৫ কিলোমিটাৰ ওপৰৰ লতা গাঁৱৰপৰা আৰম্ভ হয়।

২০১৯ চনৰ জুন মাহত, নন্দা দেৱীৰ পূৰ্বে আৰোহণ নকৰা এটা উপ-শৃংগ আৰোহণৰ চেষ্টা কৰাৰ সময়ত হিমস্খলনৰ ফলত আঠজন পৰ্বতাৰোহীৰ এটা দল নিহত হয়।^১৮১৯

২০২১ ৰ বান

মূল প্ৰবন্ধ: ২০২১ উত্তৰাখণ্ডৰ বান

২০২১ চনৰ ৭ ফেব্ৰুৱাৰীত খবৰ ওলাইছিল যে নন্দা দেৱী হিমবাহৰ এটা অংশ ভাগি পৰে, যাৰ ফলত ধৌলীগাংগা আৰু ঋষিগংগা নদীত বানপানীৰ সৃষ্টি হয়। ৰেণী গাঁৱৰ ধৌলীগাংগা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ এটা বান্ধ ধ্বংস হয় আৰু আন এটা আংশিকভাৱে খহি পৰে। প্ৰাথমিক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি নজন লোকৰ মৃত্যু হয় আৰু ১৪০ জন নিৰুদ্দেশ হয়। অলকানন্দাৰ জলপৃষ্ঠও বৃদ্ধি পায়।^২০২১

লগতে চাওক

• ভাৰতৰ পৰ্বতসমূহ
• হিমালয়ৰ আল্ট্ৰা-প্ৰমুখ শৃংগসমূহৰ তালিকা

গ্ৰন্থসমূহ

• . (reprinted 1994). The Nanda Devi Affair, Penguin Books India. .
• (2003). Spies in the Himalayas: Secret Missions and Perilous Climbs, University Press of Kansas. .
• (2010). River Deep, Mountain High, The Caravan Magazine.
• (2011) Nude Besides the Lake, Createspace
• . (2000). Nanda Devi: The Tragic Expedition, The Mountaineers Books. .
• . (1995) Nandadevi – Restoring Glory – New Age International (Wiley Eastern Ltd), New Delhi. .
• (Reprinted 2000). Nanda Devi:Exploration and Ascent, The Mountaineers Books. .
• (1979) Himalayan Handbook, (private pub., Calcutta).
• . (2006) An Eye at the Top of the World: The Terrifying Legacy of the Cold War's Most Daring C.I.A. Operation, Thunder's Mouth Press. .
• (2004) Nanda Devi: A Journey to the Last Sanctuary, Weidenfeld & Nicolson
• Tilman, H. W., The Ascent of Nanda Devi, Cambridge University Press. 1937.

বাহ্যিক সংযোগ

• "Kargil war hero missing in Nanda Devi snowstorm" Indianexpress.com
• Nanda Devi Campaign – web site of the local inhabitants
• Unesco World Heritage Site on Nanda Devi
• GMVN – Uttarakhand Tourism page on Nanda Devi National Park
• 'High heaven: a trek to the top of the world' The Independent - article describing the Nanda Devi Sanctuary