দুলীয়াজান

দুলীয়াজান ডিব্ৰুগড় জিলাৰ অন্তৰ্গত এখন ঔদ্যোগিক চহৰ। অসমত তেল আৰু গেছ উদ্যোগৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে এই চহৰৰ গুৰুত্ব বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য, কিয়নো দেশৰ বৃহৎ তেল-গেছ কোম্পানীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডৰ পঞ্জীকৃত কাৰ্যালয় আৰু ক্ষেত্ৰীয় মুখ্য কাৰ্যালয় দুলীয়াজানত অৱস্থিত। এই শিল্পভিত্তিক পৰিচয়ৰ বাবেই দুলীয়াজান “তৈল নগৰী” উপনামেৰে জনপ্ৰিয়।

অৱস্থান আৰু ভৌগোলিক পৰিচয়

দুলীয়াজান ডিব্ৰুগড় চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৪৫ কিঃমিঃ পূব দিশত অৱস্থিত। চহৰখনৰ উচ্চতা প্ৰায় ১২১ মিটাৰ বুলি ধৰা হয়। ই ডিব্ৰুগড় জিলাৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ লগতে অঞ্চলটো তেল-গেছ সম্বলিত শিল্প-ব্যৱস্থাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি পৰিচিত।

নামৰ উৎপত্তি আৰু ঐতিহাসিক পটভূমি

দুলীয়াজান নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে স্থানীয় ইতিহাসত এটা কাহিনী আৰু সামাজিক-বাস্তুগত পৰিবৰ্তনৰ ধাৰা উল্লেখ কৰা হয়।

এটা মতে, আহোমৰ দ্বাদশজন ৰজা স্বৰ্গদেউ চুহানফাৰ ৰাজত্বকালত লানতুৰবান নামেৰে এজন ব্যক্তিয়ে এঙ্গেতখাতৰ তত্ত্বাৱধায়ক দায়িত্ব পাইছিল। ধান চুৰিৰ অপৰাধত ধৰা পৰাৰ পাছত ৰজাই তেওঁক ৰূপ এশ টকাৰে দণ্ডিত কৰি ভৱিষ্যতে সেই কামৰ পৰা অব্যাহতি দিয়ে। অপমানবোধৰ ফলত লানতুৰবানে প্ৰতিশোধৰ মনোভাব পুহি ৰাখে। কাহিনী মতে, ৰজাঘৰৰ মিচাং নিৰ্মাণৰ সময়ত সুযোগ লৈ লানতুৰবানে ৰজাক যাঠী এপাতেৰে খুঁচি হত্যা কৰে। ১৪১৫ শকৰ ফাগুন মাহৰ এটা দিনত স্বৰ্গদেউ চুহানফাৰ মৃত্যু ঘটে বুলি উল্লেখ আছে। চুহানফাৰ মৃত্যুৰ পাছত বৰপুত্ৰ চুপিমফাই ৰাজ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পাছতেই লানতুৰবান আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয় আৰু এই দণ্ড উজনিত “দুৰৈৰ এটা জানৰ পাৰত” কাৰ্যকৰী হৈছিল বুলি কোৱা হয়। সেই জানটোক তেতিয়া “দুৰীয়াজান” বা “দুৰৈয়াজান” বুলি অভিহিত কৰিছিল বুলিও এই বিৱৰণত পোৱা যায়।

অন্য এক দিশে, ঊনৈশ শতিকাৰ সপ্তম দশকৰ শেষভাগত বাহিৰৰ পৰা আহোম সম্প্ৰদায়ৰ “দুলীয়া” খেলৰ কেইঘৰমান মানুহ আহি প্ৰথমে কছাৰীপথাৰ আৰু পাছত দুৰীয়াজানৰ পাৰত গাঁও পাতি বসবাস কৰে। এই নতুন বসতিৰ প্ৰভাৱত জনবসতি বৃদ্ধি পায় আৰু গাঁওখন “দুলীয়াগাঁও” বুলি পৰিচিত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁওৰ নাম অনুসৰি জানটোকো “দুৰীয়াজান”ৰ পৰিৱৰ্তে “দুলীয়াজান” বুলিবলৈ লোৱা হয়; পাছলৈ সেই নামেই কাষৰীয়া অঞ্চল আৰু চহৰ-প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ পৰিচয় ৰূপে স্থিৰ হয় বুলি ধাৰণা কৰা হয়।

জনসংখ্যা আৰু প্ৰশাসনিক তথ্য

২০০১ চনৰ জনগণনা অনুসৰি দুলীয়াজানৰ জনসংখ্যা ২৩,৭৬৩। চহৰখন ভাৰতীয় মান সময় মণ্ডল অনুসৰণ কৰে। ডাক-সেৱাৰ বাবে পিন ক’ড ৭৮৬৬০২ আৰু যান-পঞ্জীয়নৰ ক’ড AS-০৬ ব্যৱহৃত হয়। প্ৰশাসনিকভাৱে ই অসম ৰাজ্যৰ ডিব্ৰুগড় জিলাত অন্তৰ্ভুক্ত।

অৰ্থনীতি আৰু উদ্যোগ

দুলীয়াজানৰ মূল অৰ্থনৈতিক চালিকা শক্তি তেল আৰু গেছভিত্তিক উদ্যোগ। চহৰখন বিশেষকৈ অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডৰ বাবে দেশজুৰি পৰিচিত; কোম্পানীটোৰ পঞ্জীকৃত কাৰ্যালয় আৰু ক্ষেত্ৰীয় মুখ্য কাৰ্যালয় ইয়াত অৱস্থিত। এই প্ৰতিষ্ঠানিক উপস্থিতিয়ে দুলীয়াজানক কেৱল এখন বসতিপ্ৰধান চহৰ নহয়, একে সময়তে এক কেন্দ্ৰীয় কৰ্মস্থল, প্ৰশাসনিক সিদ্ধান্ত-গ্ৰহণ কেন্দ্ৰ আৰু শিল্প পৰিচালনাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলত পৰিণত কৰিছে।

ইয়াৰ উপৰিও কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ অন্তৰ্গত আৰু শক্তি-ৰাসায়নিক খণ্ডৰ সৈতে জড়িত কিছুমান প্ৰতিষ্ঠানৰ কাৰ্যালয় দুলীয়াজানত আছে বুলি উল্লেখযোগ্য—

• বিচিপিএল (BCPL) — গেছ ক্ৰেকাৰ আৰু পলিমাৰ উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত
• নেপকো (NEPCO) — বিদ্যুৎ উৎপাদন খণ্ডৰ সৈতে জড়িত
• বিএফচিএল (BFCL) — সাৰ আৰু গেছ খণ্ডৰ সৈতে জড়িত

ৰাজ্যিক স্তৰত, অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেডৰ কাৰ্যালয়ো দুলীয়াজানত অৱস্থিত। এই সমষ্টিগত উদ্যোগ-উপস্থিতিয়ে দুলীয়াজানক তেল-গেছ, শক্তি আৰু সংশ্লিষ্ট সহায়ক খণ্ডৰ এক সংহত ঔদ্যোগিক পৰিসৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছে।

চহৰ-পৰিচয় আৰু সামাজিক বৈশিষ্ট্য

দুলীয়াজানৰ “তৈল নগৰী” উপনামটো ইয়াৰ চহৰ-পৰিচয়ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু। তেল-গেছ উদ্যোগক ঘিৰি গঢ় লোৱা কৰ্মসংস্কৃতি, কাৰ্যালয়-ভিত্তিক জনজীৱন আৰু সংলগ্ন সেৱা-খণ্ড (যেনে যোগাযোগ, পৰিবহন, আৰু দৈনন্দিন বজাৰ-আধাৰিত বাণিজ্য) চহৰখনৰ সামগ্ৰিক ধাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰে। একে সময়তে, নামৰ উৎপত্তিৰ ক্ষেত্ৰত গাঁও-বসতিৰ ধাৰা আৰু জনবসতি বৃদ্ধি ঘটাৰ উল্লেখে দুলীয়াজানক কেৱল শিল্পকেন্দ্ৰ নহয়, ঐতিহাসিক-সামাজিক ৰূপান্তৰৰ এটা স্থান বুলিও চিহ্নিত কৰে।

তাৎপৰ্য

দুলীয়াজানৰ তাৎপৰ্য দুটা স্তৰত স্পষ্ট। প্ৰথম, ই ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ভিতৰত তেল-গেছ শিল্পৰ এক মুখ্য কেন্দ্ৰ; দ্বিতীয়, অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডকে ধৰি একাধিক কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্যিক প্ৰতিষ্ঠানৰ কাৰ্যালয় একে স্থানত স্থাপিত হোৱাত ই সিদ্ধান্ত-গ্ৰহণ, উদ্যোগ-পৰিচালনা আৰু কৰ্মসংস্থাপন-সংশ্লিষ্ট গতিশীলতাৰ বাবে উল্লেখযোগ্য। এই দিশসমূহে দুলীয়াজানক অসমৰ আধুনিক ঔদ্যোগিক চহৰসমূহৰ ভিতৰত এক স্বতন্ত্ৰ পৰিচিতি দান কৰিছে।

আৰু চাওক

• ডিব্ৰুগড়
• ডিব্ৰুগড় জিলা
• অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড
• অসম চৰকাৰ