ডিমিট্ৰী মেণ্ডেলিভ

ডিমিট্ৰী ইভানোভিচ মেণ্ডেলিভ (Дми́трий Ива́нович Менделе́ев; ৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮৩৪ – ২ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯০৭) আছিল এজন ৰাছিয়ান ৰসায়নবিদ, যিজনে পৰ্যাবৃত্ত তালিকা বা মৌলসমূহৰ পৰ্যায়বদ্ধ সূচীৰ আধুনিক ৰূপ প্ৰস্তুত কৰিছিল।^১

জীৱন আৰু শিক্ষা

মেণ্ডেলিভৰ জন্ম ৰাছিয়াৰ টোবলস্ক চহৰত ১৮৩৪ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল এগৰাকী শিক্ষক, আৰু মাতৃৰ উৎসাহত তেওঁ উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ সেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰ প্ৰধান বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানত শিক্ষালাভ কৰিছিল।^২

পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ বিকাশ

১৮৬৯ চনত মেণ্ডেলিভে মৌলসমূহৰ গুণ আৰু পৰমাণু ভৰৰ ভিত্তিত এখন তালিকা বা সূচী তৈয়াৰ কৰে, যিটো ইংৰাজীত "পিৰিয়ডিক টেবুল" নামেৰে জনাজাত। তেওঁৰ ধাৰণা আছিল — মৌলসমূহৰ গুণৰ পুনৰাবৃত্তি পৰমাণু ভৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। তেওঁৰ সূচীত কিছুমান খালী ঠাই আছিল য'ত তেতিয়ালৈকে অনাৱিষ্কৃত মৌলসমূহ থাকিব পাৰে বুলি তেওঁ পূৰ্বানুমান কৰিছিল, আৰু তাৰপিছত সেয়া সত্য বুলি প্ৰমাণ হৈছিল।^১

তেওঁৰ এই অৱদানৰ ফলস্বৰূপে বিজ্ঞানত মৌলসমূহৰ গঠনৰ বিষয়ে অধ্যয়নত এক বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তন আহে। যদিও কিছু বিজ্ঞানীয়ে তেওঁৰ পদ্ধতিৰ সমালোচনা কৰিছিল, তথাপিও ই ২০শ শতিকাৰ বিজ্ঞানৰ ভিত্তিস্বৰূপ হৈ পৰে।^১

অন্য অৱদান

মেণ্ডেলিভে পেট্ৰলিয়াম, মিশ্ৰ ধাতু আৰু গঠনতত্ত্বৰ ক্ষেত্ৰতো কাম কৰিছিল। তেওঁ ৰাছিয়াত মাত্ৰিক প্ৰণালী (Metric system) প্ৰৱৰ্তনত সহায় কৰিছিল।^২

মৃত্যু

তেওঁ ১৯০৭ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰীত চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত মৃত্যুবৰণ কৰে। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৭২ বছৰ।

স্মৃতি

মেণ্ডেলিভৰ সন্মানত ১০১তম মৌলটো "Mendelevium" (Md) নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তদুপৰি তেওঁৰ নামত বহু বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান, বিদ্যালয় আৰু পৰিষদ স্থাপন কৰা হৈছে।^১