জন্ম নিয়ন্ত্ৰণ

জন্ম নিয়ন্ত্ৰণ বা গৰ্ভনিৰোধক বা উৰ্বৰতা নিয়ন্ত্ৰণ (Birth control) হৈছে গৰ্ভধাৰণ প্ৰতিৰোধ কৰা পদ্ধতি বা সঁজুলি।^১ প্ৰাচীন কালৰ পৰা জন্ম নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰচলিত হৈ আহিছে, কিন্তু জন্ম নিয়ন্ত্ৰণৰ কাৰ্যকৰী আৰু সুৰক্ষিত পদ্ধতি কেৱল বিংশ শতিকাত হে উপলব্ধ হৈছিল।^২ সঠিক পৰিকল্পনাৰে উপলব্ধ জন্ম নিয়ন্ত্ৰণ কৰাক পৰিয়াল পৰিকল্পনা বুলি কোৱা হয়।^৩৪ কিছুমান সমাজত জন্ম নিয়ন্ত্ৰণৰ অনুশীলন সীমিত বা অনুমোদিত নহয় কিয়নো তেওঁলোকে ইয়াক নৈতিক, ধৰ্মীয় বা ৰাজনৈতিকভাৱে অবাঞ্ছিত বুলি বিবেচনা কৰে।^২ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু প্ৰতিৰোধ কেন্দ্ৰই নিৰ্দিষ্ট চিকিৎসা স্থিতি থকা মহিলাসকলৰ মাজত জন্ম নিয়ন্ত্ৰণ পদ্ধতিৰ সুৰক্ষাৰ ওপৰত নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।^৫৬ জন্ম নিয়ন্ত্ৰণৰ আটাইতকৈ কাৰ্যকৰী পদ্ধতিবোৰ হৈছে পুৰুষৰ ভেচেকটমীৰ জৰিয়তে বন্ধ্যাকৰণ আৰু মহিলাৰ টিউবেল লিগেচন (tubal ligation), অন্তঃজৰায়ু সঁজুলি (Intrautarine device, আই.ইউ.ডি.), আৰু ৰোপণযোগ্য জন্ম নিয়ন্ত্ৰণ। ইয়াৰ উপৰিও কেইবাটাও হৰমন-আধাৰিত পদ্ধতি আছে যাৰ ভিতৰত আছে খোৱা বড়ি, পেত্চ, যোনিৰ আঙঠি, আৰু বেজী।^৭ কম কাৰ্যকৰী পদ্ধতিৰ ভিতৰত আছে কণ্ডম, জন্ম নিয়ন্ত্ৰণ বড়ি, গৰ্ভনিৰোধক স্পঞ্জ আৰু প্ৰজনন সজাগতা পদ্ধতি। আটাইতকৈ কম কাৰ্যকৰী পদ্ধতি হৈছে পুৰুষৰ বীৰ্যস্খলনৰ আগতে অপসাৰন কৰা।^৭ বন্ধ্যাকৰণ যদিও অত্যন্ত কাৰ্যকৰী, সাধাৰণতে ই অপৰিৱৰ্তনীয়। অৰ্থাৎ পূৰ্ববৰ্তী অৱস্থালৈ পুনৰ পৰিবৰ্তন কৰিব নোৱাৰি; আন সকলো পদ্ধতি বন্ধ কৰাৰ লগে লগে পূৰ্ববৰ্তী অৱস্থালৈ পুনৰ ঘূৰি আহে।^৭

সুৰক্ষিত যৌন অভ্যাস, যেনে কণ্ডম ব্যৱহাৰে, যৌন সংক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে।^৮ জন্ম নিয়ন্ত্ৰণৰ অন্যান্য পদ্ধতিবোৰে যৌন সংক্ৰামক ৰোগৰ পৰা সুৰক্ষা নিদিয়ে।^৯ কিছুমান জৰুৰীকালীন জন্ম নিয়ন্ত্ৰণ পদ্ধতি আছে যি গৰ্ভধাৰণ প্ৰতিহত কৰিব পাৰে যদিহে অসুৰক্ষিত যৌন সম্ভোগৰ ৭২ ৰ পৰা ১২০ ঘণ্টাৰ ভিতৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^১০১১কিছুমানে যুক্তি দিয়ে যে যৌন সম্ভোগ নকৰাটোও জন্ম নিয়ন্ত্ৰণৰ এক প্ৰকাৰ, কিন্তু যৌন শিক্ষাৰ আৰু জন্ম নিয়ন্ত্ৰণৰ শিক্ষা প্ৰদান নকৰি কেৱল যৌন সম্ভোগ নকৰিবলৈ শিক্ষা দিয়াটো লাভজনক নহয়। যৌন শিক্ষাৰ অবিহনে কিশোৰী বয়সত গৰ্ভধাৰণ(কৈশোৰ গৰ্ভাৱস্থা)ৰ ঘটনা বৃদ্ধি হ'ব পাৰে বুলি গৱেষণাত পোৱা গৈছে।^১২১৩

পদ্ধতি

হৰমন সম্পৰ্কীয় গৰ্ভনিৰোধক

হৰ্মোণৰ দ্বাৰা ডিম্বস্ফোটন আৰু গৰ্ভধাৰণ দমন কৰিব পাৰি। এইবোৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ পোৱা যায়, যাৰ ভিতৰত আছে খোৱা ঔষধ, ছালৰ তলত স্থাপন কৰা ইম্প্লাণ্ট, বেজী, পেত্চ, আই.ইউ.ডি. আৰু যোনিৰ আঙুঠি। এইবোৰ বৰ্তমান কেৱল মহিলাসকলে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উপলব্ধ।^১৮

প্ৰতিবন্ধক

প্ৰতিবন্ধকতা বা বাধা সৃষ্টি কৰা গৰ্ভনিৰোধক পদ্ধতিয়ে শাৰীৰিকভাৱে শুক্ৰাণুক জৰায়ুত প্ৰৱেশ প্ৰতিৰোধ কৰি গৰ্ভধাৰণ বাধাৰ সৃষ্টি কৰে।^১৯ ইয়াৰ ভিতৰত আছে পুৰুষকণ্ডম, মহিলাৰ কণ্ডম, ছাৰ্ভিকেল টুপী, ডায়েফ্ৰাম, স্পাৰ্মিচাইড আৰু গৰ্ভনিৰোধক স্পঞ্জ ইত্যাদি।^১৯ বিশ্বব্যাপী, কণ্ডম হৈছে জন্ম নিয়ন্ত্ৰণৰ সবাতোকৈ প্ৰচলিত পদ্ধতি।^২০পুৰুষৰ কণ্ডম এজন পুৰুষে যৌন সম্ভোগৰ সময়ত ব্যৱহাৰ কৰিলে সঙ্গীৰ শৰীৰত শুক্ৰাণু প্ৰবেশত বাধাৰ সৃষ্টি হয়। মহিলাৰ কণ্ডমও বজাৰত উপলব্ধ, প্ৰায়ে নাইট্ৰিল, লেটেক্স বা পলিইউৰেথেনেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়।^২১ তথাপিও পুৰুষৰ কণ্ডম সস্তা, ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সহজ, আৰু ইয়াৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ কম।^২২