ছাভুৰ-মোহিলা

ছাভুৰ-মোহিলা ( Savur-Mohyla), ৰাছিয়ান বানান অনুসৰি ছাউৰ-মোগিলা (Саур-Могила) নামেৰেও লিখা হয়। ই ইউক্ৰেইনৰ ডনেস্ক অঞ্চলৰ স্নিঝনে চহৰৰ ওচৰত থকা ডনেটছ পৰ্বতমালাৰ এটা কৌশলগত উচ্চভূমি।

২৭৭.৯ মিটাৰ ওখ এই পাহাৰটো ১৯৬৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ স্মাৰক সমষ্টিৰ বাবে অধিক পৰিচিত। ইউক্ৰেইনীয় স্থপতি আনাতোলি ইগ্নাশ্চেংকোই দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ছাভুৰ-মোহিলা মুক্ত হোৱাৰ ২০ বছৰ পূৰ্তি উপলক্ষে এই স্মাৰক সমষ্টিটো নিৰ্মাণ কৰিছিল।

ইতিহাস

ছাভুৰ-মোহিলা প্ৰথমে এটা সমাধি টিলা আছিল। ইউক্ৰেইনীয় ভাষাত মোহিলা শব্দৰ অৰ্থ "সমাধি টিলা"। এটা ব্যাখ্যা অনুসৰি ছাভুৰ শব্দটো তুৰ্কীয় ভাষাৰ ছাউয়িৰ শব্দৰ পৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ ঘোঁৰাৰ পশ্চাৎদেশৰ আকৃতিৰ দৰে মুকলি তৃণভূমিৰ টিলা। ৰ'জামণ্ড বাৰ্টলেটে লিখিছে যে এই বিশেষ সমাধি টিলাটোক লৈ বহুতো জনপ্ৰিয় কিংবদন্তি সৃষ্টি হৈছিল। মধ্যযুগত ই ৰুছ আৰু তুৰ্ক তথা তাতাৰসকলৰ মাজত এক সীমান্তৰ দৰে কাম কৰিছিল। এই কিংবদন্তিসমূহত ছাউৰক কেতিয়াবা এজন দুষ্ট তুৰ্কীয় খান আৰু কেতিয়াবা এজন কছাক বীৰ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।^১

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ছাভুৰ-মোহিলা তীব্ৰ যুদ্ধৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছিল। ১৯৪৩ চনৰ আগষ্ট মাহত ছোভিয়েট সৈন্যই জাৰ্মান বাহিনীৰ পৰা এই উচ্চভূমিটোৰ নিয়ন্ত্ৰণ পুনৰ লাভ কৰে। ১৯৬৩ চনত নিহত সৈনিকসকলৰ স্মৃতিত পাহাৰৰ শীৰ্ষত এটা স্মাৰক সমষ্টি মুকলি কৰা হয়।^২ ইয়াত ইস্পাত আৰু কংক্ৰিটেৰে নিৰ্মিত ছোভিয়েট সৈনিকৰ এটা মূৰ্তি থকা এটা স্তম্ভ স্মাৰক আছিল। স্তম্ভটোৰ ফালে উঠি যোৱা ঢালত আৰু চাৰিটা ইস্পাত আৰু কংক্ৰিটৰ মূৰ্তি আছিল। এই মূৰ্তিসমূহে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা পদাতিক সৈনিক, টেংক সৈনিক, কামান সৈনিক আৰু বায়ুসেনাৰ সৈনিকসকলক স্মৰণ কৰিছিল। যুদ্ধত নিহত সৈনিকসকলৰ নামো দেৱালত খোদিত কৰা হৈছিল।

২০১৪ চনৰ ডনবাস যুদ্ধ

২০১৪ চনত ডনবাসত ইউক্ৰেইনীয় সৈন্য আৰু ৰাছিয়াৰ সমৰ্থন লাভ কৰা ইউক্ৰেইনীয় "ডনেস্ক গণৰাজ্য"ৰ সশস্ত্ৰ সদস্যসকলৰ মাজত সামৰিক সংঘাত আৰম্ভ হয়। সংঘাতৰ প্ৰথম মাহকেইটাত ডনেস্ক গণৰাজ্যৰ যোদ্ধাসকলে ছাভুৰ-মোহিলা উচ্চভূমি দখল কৰে।

২০১৪ চনৰ ২৩ জুলাইত ৰাছিয়াৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীয়ে ছাভুৰ-মোহিলাৰ ওপৰেৰে ১৭,০০০ ফুট উচ্চতাত উৰি থকা ইউক্ৰেইনীয় বায়ুসেনাৰ দুখন ছুখয় এছ ইউ-২৫ আক্ৰমণকাৰী বিমান গুলীয়াই ভূপতিত কৰে। এই আক্ৰমণৰ বাবে ৰাছিয়াৰ ফেডাৰেচনৰ আনাস্তাছিয়েভকাৰ ওচৰত স্থাপন কৰা ৯কে৩৭ বুক নামৰ উন্নত বিমানবিৰোধী ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।^৩৪

২০১৪ চনৰ ২৮ জুলাইত তীব্ৰ যুদ্ধৰ পিছত ইউক্ৰেইনৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীয়ে ছাভুৰ-মোহিলাৰ নিয়ন্ত্ৰণ ৰাছিয়াৰ সৈন্যৰ পৰা পুনৰ লাভ কৰা বুলি ঘোষণা কৰে।^৫ ২০১৪ চনৰ ৯ আগষ্টত ইউক্ৰেইনৰ ২৫ নং আকাশীপথ ব্ৰিগেডে উচ্চভূমিটো দখল কৰাৰ পিছত^৬ ৰাছিয়াৰ সমৰ্থিত যোদ্ধাসকলে ২৬ আগষ্টত ইউক্ৰেইনৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ ৯৩ নং যান্ত্ৰিক ব্ৰিগেডৰ এটা বেটেলিয়নৰ পৰা পাহাৰটো পুনৰ দখল কৰে।^৭৮

২০১৪ চনৰ ২৪ আগষ্টত ৰাছিয়াৰ ইউনিটে সীমান্ত অতিক্ৰম কৰাৰ পিছত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়। যুদ্ধৰ সময়ত ইউক্ৰেইন আৰু ৰাছিয়াৰ মাজত পাহাৰটোৰ নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰায় আঠবাৰ সলনি হৈছিল। আক্ৰমণ আৰম্ভ হোৱাৰ তিনিদিন পিছত, ২৭ আগষ্টত, ৰাছিয়াৰ বাহিনীয়ে ইলোভাইস্কৰ যুদ্ধত ইউক্ৰেইনীয় সেনাক পৰাস্ত কৰে।

স্মাৰক ধ্বংস

২০১৪ চনৰ ২১ আগষ্টত কেইবা সপ্তাহ ধৰি চলা তীব্ৰ গোলাবৰ্ষণৰ ফলত স্মাৰকটোৰ স্তম্ভটো ভাঙি পৰে।^৭৯

পুনৰ নিৰ্মাণ

২০২২ চনৰ ৪ ছেপ্টেম্বৰত ৰাছিয়াই স্মাৰক সমষ্টিটোৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম সম্পূৰ্ণ হোৱা বুলি ঘোষণা কৰে। আনুষ্ঠানিকভাৱে ৮ ছেপ্টেম্বৰত পুনৰ মুকলি কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছিল।বৰ্তমান স্মাৰক সমষ্টিত ডনবাসৰ যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত কিছুমান নতুন স্মাৰকো আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আৰ্চেন পাভলভ, মিখাইল টলষ্টিখ আৰু ভ্লাদিমিৰ ঝোগাৰ নিম্ন-উত্থিত ভাস্কৰ্য্য আছে।