ছহীহ আল বুখাৰী

ছহীহ আল বুখাৰী صحيح البخاري, ( ইংৰাজী: Sahih Al Bukhari ) হৈছে ছুন্নী ইছলামৰ ছয় কিতাপৰ প্ৰথম হাদীছ সংকলন। ইছলামিক পণ্ডিত আল-বুখাৰীয়ে মুছান্নাফ ফৰ্মেটত সংকলন কৰা এই গ্ৰন্থখনক ছহীহ মুছলিমৰ সমান্তৰালভাৱে মুছলমানসকলে কোৰআনৰ পিছত আটাইতকৈ প্ৰামাণিক বুলি মূল্য দিয়ে।^{১ ২}

আব্বাছি খলিফা আল-ৱাথিক (ৰাজ্য ৮৪২–৮৪৭)ৰ ৰাজত্বকালত আল-বুখাৰীয়ে মক্কাৰ পবিত্ৰ মছজিদ আৰু মদিনাৰ নবীৰ মছজিদত হিজাজত বেছিভাগেই কিতাপখনৰ আয়োজন কৰিছিল আৰু বুখাৰাত কাম সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।^৩ এই কামটো তেওঁৰ গুৰু আহমদ ইবনে হানবাল, আলী ইবনে আল-মাদিনী, ইয়াহিয়া ইবনে মাইন আদিয়ে পৰীক্ষা কৰিছিল।^৪ ছহীহ আল-বুখাৰীৰ হাদীছৰ সঠিক সংখ্যাৰ ওপৰত উৎসসমূহৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে। হাদিছৰ সংজ্ঞা কোনো নবীগত পৰম্পৰা বা ছুন্নাহ, বা সেই পৰম্পৰাৰ ৰিৱায়ামৰ পৰা পৃথক। বিশেষজ্ঞসকলে ছহীহত পূৰ্ণ ইছনাদৰ ৰিৱায়াতৰ সংখ্যা ৭,৫৬৩ বুলি অনুমান কৰিছে। একেটা হাদীছৰ পুনৰাবৃত্তি বা বিভিন্ন সংস্কৰণৰ কথা বিবেচনা নকৰাকৈয়ে এই সংখ্যা প্ৰায় ২,৬০০ লৈ হ্ৰাস পাইছে। বুখাৰীয়ে ১৬ বছৰত সংগ্ৰহ কৰা ৬ লাখ ৰিৱায়াতৰ সংকলনৰ পৰা এই বর্ণনাসমূহ বাছি লৈছিল৷ প্ৰতিটো অধ্যায়ত কোৰআনৰ প্ৰাসংগিক আয়াতৰ উল্লেখ আছে। ইয়াত মুছলমান জীৱনৰ প্ৰায় সকলো দিশতে যেনে নামাজ আৰু অন্যান্য ইবাদত কাৰ্য্যৰ পদ্ধতিত পোনপটীয়াকৈ মুহাম্মাদৰ পৰা সঠিক ইছলামিক পথ প্ৰদৰ্সশক আছিল। আব্বাছি খিলাফতত বহুলভাৱে ভ্ৰমণ কৰিছিল বুলি কোৱা হৈছে।বুখাৰীয়ে পূৰ্বৰ হাদীছ সংকলনসমূহ ছহীহ (প্ৰামাণিক, শব্দ) আৰু হাছান দুয়োটা বর্ণনাকে ধৰি বিচাৰি পাইছিল। তেওঁ এইটোও দেখিলে যে ইয়াৰে বহুতৰে দৈফ (দুৰ্বল) ৰিৱায়ান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ হাদীছ সংকলন কৰাৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তুলিছিল যাৰ সত্যতা সন্দেহৰ বাহিৰত।তেওঁৰ সংকল্পক যিটোৱে আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছিল সেয়া আছিল তেওঁৰ গুৰু তথা সমসাময়িক হাদীছ পণ্ডিত ইছহাক ইবনে ৰাহৱাই তেওঁক কোৱা কথা। বুখাৰীয়ে বৰ্ণনা কৰিছে "আমি ইছহাক ইবনে ৰাহৱাইহৰ লগত আছিলো যিয়ে কৈছিল "যদিহে আপুনি নবীৰ কেৱল প্ৰামাণিক বর্ণনাৰে এখন কিতাপ সংকলন কৰিলেহেঁতেন।" এই পৰামৰ্শ মোৰ হৃদয়ত থাকি গ'ল গতিকে। মই ছহীহ সংকলন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলোঁ।" বুখাৰীয়ে লগতে কয়। মই সপোনত নবীক দেখিছিলো আৰু এনে লাগিছিল যেন মই তেওঁৰ সন্মুখত থিয় হৈ আছো। মোৰ হাতত এটা ফেন আছিল যাৰ সহায়ত মই তেওঁক ৰক্ষা কৰি আছিলো। মই কিছুমান সপোনৰ দোভাষীক সুধিলোঁ, যিয়ে মোক ক'লে। মিছাৰ পৰা আপুনি তেওঁক ৰক্ষা কৰিব এইটোৱেই মোক ছহীহ উৎপন্ন কৰিবলৈ বাধ্য কৰালে।