চৈতান সিং

মেজৰ চৈতান সিং ভাটী, পিভিচি (১ ডিচেম্বৰ ১৯২৪ – ১৮ নৱেম্বৰ ১৯৬২) ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ এজন বিষয়া আৰু পৰম বীৰ চক্ৰ, ২০১৬ ৰ প্ৰাপক আছিল। ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ সামৰিক সজ্জা। সিঙৰ জন্ম ৰাজস্থানত। স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত সিঙে যোধপুৰ ৰাজ্য বাহিনীত যোগদান কৰে। ৰাজকীয় ৰাজ্য যোধপুৰ ভাৰতত একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত তেওঁক কুমাওন ৰেজিমেণ্টলৈ বদলি কৰা হয়। তেওঁ নগা পাহাৰত অভিযান আৰু লগতে ১৯৬১ চনত গোৱাক ভাৰতৰ লগত সংলগ্ন কৰাত অংশ লৈছিল।

১৯৬২ চনৰ চীন-ভাৰত যুদ্ধৰ সময়ত কুমাওন ৰেজিমেণ্টৰ ১৩ নং বেটেলিয়ন চুছুল খণ্ডত নিয়োজিত আছিল। সিঙৰ কমাণ্ডত চি কোম্পানীয়ে ৰেজাং লাত এটা পদত আছিল। ১৯৬২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত চীনে আক্ৰমণ কৰে। সন্মুখৰ পৰা কেইবাবাৰো বিফল আক্ৰমণৰ অন্তত চীনে পিছফালৰ পৰা আক্ৰমণ কৰে। ভাৰতীয়সকলে শেষ ৰাউণ্ডলৈকে যুঁজিছিল, তাৰ পিছত অৱশেষত চীনৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সিঙে প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা পুনৰ সংগঠিত কৰি আৰু নিজৰ লোকসকলৰ মনোবল বৃদ্ধি কৰি পদৰ পৰা পদলৈ অবিৰতভাৱে আগবাঢ়িছিল। কোনো আৱৰণ নোহোৱাকৈ পোষ্টবোৰৰ মাজত খোজ কাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে তেওঁ গুৰুতৰভাৱে আহত হয় আৰু পিছলৈ আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ মৃত্যুবৰণ কৰে। ১৯৬২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত কৰা এই কাৰ্য্যৰ বাবে সিঙক পৰম বীৰ চক্ৰৰে সন্মানিত কৰা হয়।

আৰম্ভণি জীৱন

চৈতান সিঙৰ জন্ম হৈছিল ১৯২৪ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত ৰাজপুত বংশৰ ভাটি বংশৰ যোধপুৰ জিলা, ৰাজস্থানৰ বানাসৰ গাঁৱত।^১ তেওঁৰ পিতৃ আছিল লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল হেম সিং। লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল সিঙে প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ভাৰতীয় সেনাৰ সৈতে ফ্ৰান্স ত সেৱা আগবঢ়াইছিল, আৰু Order of the... ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য (OBE) ব্ৰিটিছ চৰকাৰ দ্বাৰা।^২ সিঙে চোপাছনি ছিনিয়ৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল, যোধপুৰ মেট্ৰিক লৈকে অধ্যয়ন কৰিছিল। স্কুলত তেওঁ ফুটবল খেলুৱৈ হিচাপে নিজৰ দক্ষতাৰ বাবে পৰিচিত আছিল। ১৯৪৩ চনত স্কুলীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পিছত সিং জছৱন্ত কলেজলৈ যায়, আৰু ১৯৪৭ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৪৯ চনৰ ১ আগষ্টত^৩ তেওঁ যোধপুৰ ৰাজ্য বাহিনীত এজন... বিষয়া।^৪

সামৰিক কেৰিয়াৰ

ৰাজকীয় ৰাজ্য যোধপুৰ ভাৰতত একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত সিংহক কুমাওন ৰেজিমেণ্টলৈ বদলি কৰা হয়। ১৯৫৫ চনৰ ২৫ নৱেম্বৰত তেওঁক অধিনায়ক পদত পদোন্নতি দিয়া হয়,^৫ আৰু নাগালেণ্ডত জাতিগত সংঘাতত আৰু ১৯৬১ চনত গোৱাক ভাৰতৰ লগত সংলগ্ন কৰাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৬২ চনৰ ১১ জুনত তেওঁ মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হয়।^৬

১৯৬২ চনৰ চীন-ভাৰত যুদ্ধ

মূল প্ৰবন্ধ: ভাৰত-চীন যুদ্ধ

হিমালয় অঞ্চলৰ সীমান্তক লৈ ভাৰত আৰু চীনৰ মাজত দীৰ্ঘদিন ধৰি মতানৈক্য আছিল। বিতৰ্কিত ভূখণ্ডত চীনৰ ক্ৰমাৎ অনুপ্ৰৱেশ প্ৰতিহত কৰিবলৈ তেতিয়াৰ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৱে ইয়াৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ বাবে কৌশল বিচাৰিছিল। কিন্তু ভাৰতীয় সেনাই উত্থাপন কৰা প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা হয়। বৰঞ্চ তেওঁ এজন আমোলাৰ প্ৰস্তাৱিত "ফৰৱাৰ্ড পলিচি" নামৰ পৰিকল্পনাত অনুমোদন জনায়। ইয়াৰ বাবে চীনৰ সন্মুখত কেইবাটাও সৰু সৰু পোষ্ট স্থাপনৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। চীনৰ অনুপ্ৰৱেশৰ বিৰুদ্ধে ৰাজহুৱা সমালোচনাৰ তীব্ৰ বৃদ্ধিৰ বাবে নেহৰুৱে সেনাৰ পৰামৰ্শৰ বিৰুদ্ধে "ফৰৱাৰ্ড পলিচি" ৰূপায়ণ কৰে।^৭ সেনাৰ চিন্তা আছিল যে চীনৰ ভৌগোলিক সুবিধা আছে। ইয়াৰ উপৰিও চীনৰ উচ্চতম বাহিনীয়ে আক্ৰমণ কৰিলে অসংখ্য সৰু সৰু পোষ্ট ৰখাটো অসহনীয় হ’ব। চীনে আক্ৰমণ নকৰে বুলি বিশ্বাস কৰা নেহৰুৱে এই কথা নুই কৰিছিল। কিন্তু চীনে কৰিলে, চীন-ভাৰত যুদ্ধৰ সূচনা কৰিলে।^৮

ৰেজাং লাৰ যুদ্ধ

যুদ্ধৰ সময়ত কুমাওন ৰেজিমেণ্টৰ ১৩ নং বেটেলিয়ন, ১২৩জন আহিৰ গঠিত চাৰ্লি 'চি' কোম্পানী চুচুল খণ্ড ত, সাগৰৰ পৰা ৫০০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আছিল level,^৯ সিঙৰ কমাণ্ডত থকা বেটেলিয়নটোৱে ৰেজাং লাত এটা স্থান দখল কৰি আছিল, আৰু অঞ্চলটো পাঁচটা প্লাটুন পোষ্টেৰে ৰক্ষা কৰিছিল। ১৯৬২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত চীনে আক্ৰমণ কৰে। ভাৰতীয়সকলে চীনাসকলক Nullahs ৰ... ডিম ডন লাইটিং। ৰাতিপুৱা ৫:০০বজাত প্লাটুনবোৰে চীনাসকলক ভালকৈ দেখা পোৱাৰ লগে লগে Light machine guns, Rifles, [[Mortar (weapon)|mortar]ৰে গুলী চলাবলৈ ধৰিলে। ], আৰু গ্ৰেনেডৰ দ্বাৰা বহু চীনা সৈনিকৰ মৃত্যু হয়।^১০ পুৱা ৫:৪০বজাত ভাৰতীয়ৰ ওপৰত আৰ্টিলাৰী আৰু মৰ্টাৰেৰে গুলীচালনা কৰা হয়। আকৌ প্ৰায় তিনিশ পঞ্চাশজন চীনা সৈন্যই নুল্লাৰ মাজেৰে আগবাঢ়ি যাবলৈ ধৰিলে। ৯ নং প্লাটুনে চীনাসকল ৯০ মিটাৰ ৰ ওচৰত নোহোৱালৈকে জুই জ্বলাই ৰাখিছিল, আৰু গুৰুতৰ ক্ষতিসাধন কৰিছিল।^১১ vanguard সফল নহ’ল, প্ৰায় চাৰিশ চীনা সৈন্যই পিছফালৰ পৰা আক্ৰমণ কৰিলে। একে সময়তে, ৮ নং প্লাটুনক পোষ্টটোৰ তাঁৰৰ বেৰৰ পৰা মধ্যমীয়া মেচিনগানৰে গুলী চলোৱা হৈছিল, আৰু লগতে আৰ্টিলৰী আৰু মৰ্টাৰ গুলীও লাভ কৰা হৈছিল। ৭ নং প্লাটুনক পিছফালৰ পৰা এশ বিশজন চীনা সৈন্যই আক্ৰমণ কৰে। ভাৰতীয়সকলে 3 inch মৰ্টাৰ শ্বেলেৰে প্ৰতিহত কৰি বহু চীনা সৈনিকক হত্যা কৰে। শেষৰ বিশজন জীৱিত লোকে পোষ্টটোৰ ফালে আক্ৰমণ কৰাৰ লগে লগে ভাৰতীয়সকলে নিজৰ খাদৰ পৰা জঁপিয়াই ওলাই আহি চীনা সৈন্যৰ সৈতে হাতেৰে যুদ্ধ লিপ্ত হয়। কিন্তু অতি সোনকালেই চীনৰ শক্তিবৰ্ধক বাহিনী আহি পোৱাৰ লগে লগে প্লাটুনক ঘেৰি ধৰিলে। অৱশেষত ৭ আৰু ৮ নং প্লাটুনত কোনো জীৱিত লোক নাথাকিল।^১২

যুদ্ধৰ সময়ত সিঙে প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা পুনৰ সংগঠিত কৰি আৰু নিজৰ লোকসকলৰ মনোবল বৃদ্ধি কৰি পদৰ পৰা পদলৈ অবিৰতভাৱে আগবাঢ়িছিল। কোনো আৱৰণ নোহোৱাকৈ পোষ্টবোৰৰ মাজত খোজ কাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে তেওঁ গুৰুতৰভাৱে আহত হয়। তেওঁৰ সৈন্যই তেওঁক উচ্ছেদ কৰি থকাৰ সময়তে চীনে তেওঁলোকৰ ওপৰত প্ৰচণ্ড গুলীচালনা আৰম্ভ কৰে। বিপদ অনুভৱ কৰি সিঙে সৈন্যসকলক যাবলৈ নিৰ্দেশ দিলে। তেওঁলোকে তেওঁক এটা বোল্ডাৰৰ পিছফালে ৰাখিলে, য’ত তেওঁ আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ মৃত্যুবৰণ কৰে। এই যুদ্ধত ভাৰতীয় পক্ষই ১২৪ জনৰ ভিতৰত ১১৪জন লোকৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে চীনা পক্ষৰ ৩০০০ তকৈ অধিক জোৱানৰ মৃত্যু হয়। সিংহৰ মৃতদেহ একেটা বোল্ডাৰতে উদ্ধাৰ কৰা হয়। ইয়াক যোধপুৰ লৈ আনি সামৰিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হয়।^১৩ চীনাসকলে আঘাতপ্ৰাপ্ত পাঁচজন (যিসকল পিছত পলায়ন কৰে) আৰু শৈতন সিঙৰ মৃতদেহ লুকুৱাই ৰখা এজন ব্যক্তি কেপ্তেইন ৰামচন্দৰ যাদৱক বন্দী কৰে বোল্ডাৰৰ ভিতৰত কাহিনীটো ক'বলৈ উভতি আহিল।^১৪ বৰফ গলি যোৱাৰ তিনি মাহৰ পিছত ৰেড ক্ৰছে সেই স্থানতে হাতত বন্দুক লৈ থকা মৃতদেহটো উদ্ধাৰ কৰে।

পৰম বীৰ চক্ৰ

১৯৬২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত ৰেজাং লাৰ যুদ্ধত কৰা কাৰ্যৰ বাবে সিংহক পৰম বীৰ চক্ৰৰে সন্মানিত কৰা হয়। চৰকাৰী উদ্ধৃতিটোত লিখা আছিল: মেজৰ শৈতন সিঙে চুচুল ছেক্টৰৰ ৰেজাং লাত প্ৰায় ১৬,০০০ ফুট উচ্চতাত নিয়োজিত হৈৰ পদাতিক বেটেলিয়নৰ এটা কোম্পানী কমাণ্ডাৰ কৰি আছিল। স্থানীয়তাটো মূল প্ৰতিৰক্ষিত খণ্ডৰ পৰা পৃথক আছিল আৰু ইয়াত পাঁচটা প্লাটুন-ৰক্ষিত স্থান আছিল। ১৯৬২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত চীনা বাহিনীয়ে কোম্পানীটোৰ স্থানত গধুৰ আৰ্টিলাৰী, মৰ্টাৰ আৰু ক্ষুদ্ৰ অস্ত্ৰৰ গুলী চলায় আৰু একেৰাহে কেইবাটাও ঢৌত অতিশয় শক্তিৰে আক্ৰমণ কৰে। গধুৰ বিপদৰ বিপৰীতে আমাৰ সৈন্যই শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ একেৰাহে ঢৌক প্ৰতিহত কৰিলে। কাৰ্য্যৰ সময়ত মেজৰ শৈতন সিঙে অভিযানৰ দৃশ্যপটত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল আৰু নিজৰ কঠিন প্লাটুন পোষ্টৰ মনোবল বজাই ৰাখি এটা প্লাটুন পোষ্টৰ পৰা আন এটা প্লাটুন পোষ্টলৈ ব্যক্তিগত বিপদৰ সন্মুখীন হৈছিল। তেনে কৰাৰ সময়ত তেওঁ গুৰুতৰভাৱে আহত হয় যদিও তেওঁৰ লোকসকলক উৎসাহিত আৰু নেতৃত্ব দি থাকিল, যিসকলে তেওঁৰ সাহসী আদৰ্শ অনুসৰণ কৰি সাহসেৰে যুঁজি শত্ৰুৰ ওপৰত গধুৰ ক্ষতিসাধন কৰে। আমাৰ হাতত পৰাস্ত হোৱা প্ৰতিজন মানুহৰ বাবে শত্ৰুৱে চাৰি-পাঁচটা হেৰুৱাইছিল। যেতিয়া মেজৰ শৈতন সিং বাহু আৰু পেটৰ ঘাঁত অক্ষম হৈ পৰিল, তেতিয়া তেওঁৰ লোকসকলে তেওঁক উলিয়াই আনিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও তেওঁলোক প্ৰচণ্ড মেচিনগানৰ গুলীৰ সন্মুখীন হয়। তাৰ পিছত মেজৰ শৈতন সিঙে নিজৰ লোকসকলক নিজৰ জীৱন ৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত তেওঁক নিজৰ ভাগ্যৰ ওপৰত এৰি দিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। মেজৰ শৈতন সিঙৰ পৰম সাহস, নেতৃত্ব আৰু কৰ্তব্যৰ প্ৰতি আদৰ্শ নিষ্ঠাই তেওঁৰ কোম্পানীক প্ৰায় শেষ মানুহলৈকে যুঁজিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। |author=Gagette of India Notification No.68—Press/62|source=Cardozo ২০০৩, পৃ. ৮৩}}

লিগেচি

পৰম যোধা স্থানত সিংহৰ মূৰ্তি, ৰাষ্ট্ৰীয় যুদ্ধ স্মৃতিসৌধ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় যুদ্ধ স্মৃতিসৌধ, নতুন দিল্লী]] ১৯৮০ চনত ভাৰতীয় জাহাজ নিগম (SCI), ভাৰত চৰকাৰ উদ্যোগৰ তত্ত্বাৱধানত জাহাজ পৰিবহণ মন্ত্ৰালয়ৰ উদ্যোগত ইয়াৰ পোন্ধৰটা [ [খাৰুৱা তেলৰ টেংকাৰ]]সমূহ পিভিচি লাভকাৰীসকলৰ সন্মানত। টেংকাৰ এম টি মেজৰ শৈতন সিং, পিভিচি ১৯৮৫ চনত এছচিআইলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল, আৰু পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰাৰ পূৰ্বে ২৫ বছৰ ধৰি সেৱা আগবঢ়াইছিল।^১৫১৬

২০১৭ চনত পংকজ ছেহগালৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শৈতন সিঙৰ চৰিত্ৰত শ্বেহজাদ খান অভিনীত এখন চিনেমা মুক্তি পায়।^১৭

তেওঁক প্ৰদান কৰা পৰমবীৰ চক্ৰৰ উদ্ধৃতিত লিখা আছে- মেজৰ শৈতন সিঙে চুছুল খণ্ডৰ ৰেজাং লাত নিয়োজিত পদাতিক বেটেলিয়নৰ এটা কোম্পানীক নেতৃত্ব দি আছিল। কৰি প্ৰায় ১৭,০০০ ফুট উচ্চতাৰ এই ভূখণ্ড মূল প্ৰতিৰক্ষিত খণ্ডৰ পৰা পৃথক আৰু পাঁচটা প্লাটুনৰ দ্বাৰা ৰক্ষা কৰিব লাগিছিল। ১৯৬২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত চীনা বাহিনীয়ে কোম্পানীটোৰ স্থিতি দুৰ্বল কৰি তুলিছিল। আৰ্টিলাৰী, মৰ্টাৰ আৰু ক্ষুদ্ৰ অস্ত্ৰৰে গুলী চলাইছিল আৰু একেৰাহে কেইবাটাও ঢৌৱে ইয়াক তীব্ৰ শক্তিৰে আক্ৰমণ কৰিছিল। ভয়ংকৰ বিপদৰ বিপৰীতে আমাৰ সৈন্যই শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ একেৰাহে হোৱা কেইবাটাও ঢৌক প্ৰতিহত কৰিলে।

তথ্যসূত্ৰ

• Chakravorty, B.C. (1995). Stories of Heroism: PVC & MVC Winners. Allied Publishers. ISBN 978-81-70235-16-3
• Raj, Anthony S.; Shanmugam, Sudalaimuthu S. (2009). Logistics Management for International Business: Text and Cases. PHI Learning. ISBN 978-81-20337-92-3
• Reddy, Kittu. (2007). Bravest of the Brave: Heroes of the Indian Army. Prabhat Prakashan. ISBN 978-81-87100-00-3
• Cardozo, Major General Ian (retd.). (2003). Param Vir: Our Heroes in Battle. Roli Books. ISBN 978-81-74362-62-9