চেৰ্নিহিভ

{{Infobox settlement | name = Chernihiv | native_name = Чернігів | settlement_type = চহৰ | image_skyline = চেৰ্নিহিভ (ইংৰাজী ভাষা: Chernihiv) হৈছে উত্তৰ ইউক্ৰেইনৰ এখন চহৰ আৰু পৌৰসভা, যিখন চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট আৰু সেই অব্লাষ্টৰ অন্তৰ্গত চেৰ্নিহিভ ৰায়নৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।^১ ২০২২ চনৰ অনুমাণিক হিচাপ অনুসৰি চেৰ্নিহিভৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ২,৮২,৭৪৭ জন।

মূলত চিভেৰিয়ানসকলৰ এটা জনজাতীয় কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠা চেৰ্নিহিভ চহৰখন নৱম শতিকাত কিভান ৰাছ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু কিয়ভৰ পিছতে ইয়াৰ দ্বিতীয় আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰত পৰিণত হয়। একাদশ আৰু ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ ভিতৰত ই এখন একে নামৰ প্ৰিন্সিপালিটি আৰু বিছপৰ আসনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। কিভান ৰাছৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ হিচাপে চেৰ্নিহিভৰ ভূমিকা সেই যুগৰপৰা সংৰক্ষিত কেইবাটাও গীৰ্জাৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত হয়। মংগোলীয় আক্ৰমণৰ পিছত চহৰখনে চিভেৰিয়াত নিজৰ অগ্ৰণী ভূমিকা হেৰুৱায় আৰু অৱশেষত গ্ৰেণ্ড ডাচ্চি অৱ লিথুৱেনিয়াৰদ্বাৰা অন্তৰ্ভুক্ত হয়, কিন্তু তাতাৰ আৰু গ্ৰেণ্ড ডাচ্চি অৱ অবিভক্ত মস্কোৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ষোড়শ শতিকাৰ বেছিভাগ সময় চেৰ্নিহিভ মস্কোৰ জাৰ্চডমৰ অংশ আছিল, কিন্তু ১৬১৮ চনত ইয়াক পোলেণ্ডৰ ক্ৰাউন অৱ দ্য কিংডমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু ই এখন ভোইভোডশ্বিপৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰে। ১৬২৩ চনত চহৰখনক মেগডবাৰ্গ আইন প্ৰদান কৰা হয়।^২

কাছাক হেটমেনেটত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পিছত চেৰ্নিহিভৰ গুৰুত্ব পুনৰ বৃদ্ধি পায়। সপ্তদশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চহৰখনে ইউক্ৰেইনৰ এটা প্ৰধান সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু ইয়াৰ বহুতো গাঁথনি ইউক্ৰেনীয়ান বাৰোক শৈলীত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৭০০ চনত চহৰখনত এটা কলেজিয়াম প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। হেটমেনেট বিলুপ্ত হোৱাৰ পিছত, ১৭৮২ চনত চেৰ্নিহিভ এখন একে নামৰ ভাইচৰয়েলটিৰ অংশ হয়, যাৰ পিছলৈ চেৰ্নিগভ গভৰ্নৰেটলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যত ই প্ৰশাসন, বাণিজ্য আৰু শিল্পৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত চেৰ্নিহিভ সংস্কৃতি, বিজ্ঞান আৰু প্ৰকাশনৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাত চহৰখনত এটা ইউক্ৰেনীয়ান স্বায়ত্ত্ব শাসনবাদী চক্ৰ গঢ়ি উঠিছিল আৰু ইয়াত এটা উগ্ৰপন্থী হ্ৰোমাডা আন্দোলনৰ উত্থান ঘটিছিল। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য বাসিন্দাসকলৰ ভিতৰত আছিল ইউক্ৰেইনৰ লেখক মাইখাইলো ক''টছুবিনস্কি।^২

ফেব্ৰুৱাৰী বিপ্লৱৰ পিছত চেৰ্নিহিভত এটা ফ্ৰী কাছাক মিলিচিয়া গঠন কৰা হয় আৰু ই ইউক্ৰেইনৰ কেন্দ্ৰীয় ৰাডাৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে। ৰাছিয়াৰ গৃহ-যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ পাছত, চহৰখন ছোভিয়েট ইউক্ৰেইন (ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ অন্যতম প্ৰজাতন্ত্ৰ)ৰ অংশ হিচাপে এখন একে নামৰ অঞ্চলৰ কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। ছোভিয়েট শাসনৰ অধীনত চেৰ্নিহিভৰ দ্ৰুত ঔদ্যোগীকৰণ ঘটে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত গুৰুতৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা চহৰখন ইয়াৰ পৰিণতিত এটা নতুন পৰিকল্পনা অনুসৰি পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^২ ২০২২ চনত ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ সময়ত ইউক্ৰেইন চৰকাৰে চেৰ্নিহিভক ইউক্ৰেইনৰ এক বীৰ চহৰ হিচাপে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে।^৩

নাম আৰু ব্যুৎপত্তি

চেৰ্নিহিভ বা চেৰ্নিগভ এটা যৌগিক নাম, যাৰ আৰম্ভণি স্লাভিক মূল শব্দ চেৰ্নি বা চেৰ্নোৰে হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে কলা।^৪ নামটোৰ দ্বিতীয় অংশ (অৰ্থাৎ -হিভ বা -গভ)ক লৈ পণ্ডিতসকলৰ মাজত ভিন্ন মত থকা দেখা যায়। অৱশ্যে টৰেণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মধ্যযুগীয় ইতিহাসৰ অধ্যাপক ড° মাৰ্টিন ডিম্নিকৰ দৰে পণ্ডিতসকলে চেৰ্নিহিভ নামটোক কলা ভগৱান চেৰ্নোবোগৰ উপাসনাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰে।^৫

চেৰ্নিহিভ চহৰখন ঐতিহাসিকভাৱে অন্যান্য ভাষাতো বিভিন্ন নামেৰে জনাজাত আছিল, যেনে— পোলেণ্ডীয় ভাষাত চেৰ্নিহোৱ শআৰু য়িদ্দিচ ভাষাত টশ্বেৰ্নিগভ।

ইতিহাস

প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস

চেৰ্নিহিভ চহৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ৯০৭ চনৰ ৰাছ-বাইজেণ্টাইন চুক্তিত পোৱা যায়, কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ সঠিক সময় এতিয়াও অজ্ঞাত।^৬ প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননকাৰ্যত এই অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা খাজাৰ খাগানেটৰ ঐতিহাসিক সামগ্ৰীসমূহে প্ৰমাণ কৰে যে এই চহৰখন অতি কমেও নৱম শতিকাৰপৰাই বৰ্তি আছিল। দশম শতিকাৰ শেষৰফালে সম্ভৱতঃ এই চহৰৰ নিজা শাসক আছিল। এই চহৰতে ঊনবিংশ শতিকাত পূব ইউৰোপৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু প্ৰাচীন ৰাজকীয় সমাধি ক্ষেত্ৰ ব্লেক গ্ৰেভ খন্দা হৈছিল। একাদশ শতিকাৰ শেষৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চেৰ্নিহিভৰ ধৰ্মগুৰু ডেনিয়েল দ্যা ট্ৰেভেলাৰে পৱিত্ৰ ভূমিলৈ যাত্ৰা কৰিছিল আৰু নিজৰ ভ্ৰমণ-কাহিনী লিপিবদ্ধ কৰি থৈ গৈছিল। চহৰখনত ৰচিত হোৱা আৰু বৰ্তমান হেৰাই যোৱা এটা কালক্ৰমিক ইতিহাসৰ কিছু অংশ পৰৱৰ্তী সময়ৰ নথি-পত্ৰসমূহত সংৰক্ষিত হৈ ৰৈছে। একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰেপৰা ই শক্তিশালী চেৰ্নিহিভ প্ৰিন্সিপালিটিৰ আসন আছিল, যাৰ শাসকসকলে বিভিন্ন সময়ত কিয়ভৰ গ্ৰেণ্ড প্ৰিন্স</ref>^৭

২০২০ চনৰ ১৮ জুলাইলৈকে চেৰ্নিহিভক আঞ্চলিক গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল। সেই সময়ত চহৰখন চেৰ্নিহিভ ৰায়নৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱা সত্ত্বেও এই ৰায়নৰ অন্তৰ্ভুক্ত নাছিল। ইউক্ৰেইনৰ প্ৰশাসনিক সংস্কাৰৰ অংশ হিচাপে, যাৰ অধীনত চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্টৰ ৰায়নৰ সংখ্যা পাঁচখনলৈ হ্ৰাস কৰা হয়, চহৰখনক চেৰ্নিহিভ ৰায়নৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।^৮ ২০২২ চনৰ জুন মাহত চেৰ্নিহিভে পোলেণ্ডৰ ৰজেছ চহৰৰ সৈতে ভগ্নী চহৰ হবলৈ এক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে।^৯১০ ==== চেৰ্নিহিভ অৱৰোধ ==== ২০২২ চনত ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ সময়ত, ২০২২ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ৰাছিয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ তথ্য অনুসৰি চহৰখন ৰাছিয়াৰ সসস্ত্ৰ বাহিনীৰ অৱৰোধৰ অধীনত আছিল। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত এইখন এই চহৰৰ প্ৰথম যুদ্ধ আছিল। ২০২২ চনৰ ১০ মাৰ্চত মেয়ৰ ভ্লাদিছ্লাভ অত্ৰ'শ্বেনকোৱে ঘোষণা কৰে যে চহৰখন ৰাছিয়াৰ সৈন্যই সম্পূৰ্ণৰূপে ঘেৰি ধৰিছে। ২০২২ চনৰ ৫ এপ্ৰিলত চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্টৰ গভৰ্নৰ ভিয়াচেছ্লাভ চাউছে উল্লেখ কৰে যে ৰাছিয়াৰ সামৰিক</ref>^১১

২০২৩ চনৰ ১৯ আগষ্টত ৰাছিয়াৰ এক মিছাইল আক্ৰমণত চহৰখনত সাতজন লোকৰ মৃত্যু হয়। ২০২৪ চনৰ ১৭ এপ্ৰিলত ৰাছিয়াৰ আন এক মিছাইল আক্ৰমণত চহৰখনত প্ৰায় ১৮ জন লোক নিহত হয়।^১২ == জনগাঁথনি == === জনগোষ্ঠী === ২০০১ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ জাতীয় বা জনগোষ্ঠীগত বিভাজন তলত দিয়া ধৰণৰ: === ভাষা === ২০০১ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মাতৃভাষা অনুসৰি জনসংখ্যাৰ বিভাজন তলত দিয়া ধৰণৰ:^১৩

ইউক্ৰেনীয়ান ভাষাক মাতৃভাষা হিচাপে গণ্য কৰা সত্ত্বেও বহু লোকে এতিয়াও ইয়াক দৈনন্দিন জীৱনত ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল, কিয়নো চেৰ্নিহিভত যোগাযোগৰ বাবে ৰাছিয়ান ভাষা প্ৰধান ভাষা হৈ আছিল।^১৪ ২০১৭ চনৰ এক জৰীপত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে ঘৰত কোনটো ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে বুলি সোধা প্ৰশ্নৰ উত্তৰত প্ৰকাশ পাইছিল যে চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ কেৱল ১৮% লোকেহে কেৱল ইউক্ৰেনীয়ান ভাষা কৈছিল, ইউক্ৰেনীয়ান আৰু ৰাছিয়ান দুয়োটা ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা লোকৰ সংখ্যা আছিল ২৮%, আনহাতে ৰাছিয়ান ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা লোকৰ সংখ্যা আছিল আটাইতকৈ বেছি অৰ্থাৎ ৫৩%।^১৫

২০২২ চনৰ ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত চেৰ্নিহিভত ইউক্ৰেনীয়ান কৰণৰ এক নতুন জোৱাৰ আহে, যাৰ ফলত ক্ৰমান্বয়ে অধিকসংখ্যক লোকে তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত জীৱনত ইউক্ৰেনীয়ান ভাষালৈ সলনি হ'বলৈ ধৰে।^১৬ ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল আৰু মে' মাহৰ ভিতৰত ইণ্টাৰনেচনেল ৰিপাব্লিকান ইনষ্টিটিউটৰদ্বাৰা চলোৱা এক জৰীপ অনুসৰি, চহৰখনৰ ৫৩% জনসংখ্যায় ঘৰত ইউক্ৰেনীয়ান ভাষা কৈছিল আৰু ৪১% লোকে ৰাছিয়ান ভাষা কৈছিল।^১৭

ভূগোল

চেৰ্নিহিভ চহৰখন কিয়ভৰপৰা উত্তৰ-উত্তৰ-পূব দিশত প্ৰায় ১৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ডেছনা নদীৰ ওপৰৰ সোঁপাৰত অৱস্থিত। চহৰখনৰ ভূ-খণ্ড দ্নিপ্ৰ' নিম্নভূমিৰ এটা অংশ গঠন কৰে।^২

২০০২ চনৰ পূৰ্বে এই অঞ্চলটাত চেৰ্নিহিভ শ্বেষ্ট'ভিৎসিয়া বিমানবন্দৰে সেৱা আগবঢ়াইছিল আৰু শীতল যুদ্ধৰ সময়ত ইয়াত চেৰ্নিহিভ বিমান ঘাটি আছিল।

নদ-নদী

ডেছনা নদী

চেৰ্নিহিভ চহৰৰ মাজেৰে দ্নিপ্ৰ' নদীৰ এটা প্ৰধান বাঁওফালৰ উপনৈ ডেছনা নদী বৈ গৈছে। প্ৰাচীন পূব স্লাভিক ভাষাত ডেছনা শব্দৰ অৰ্থ হৈছে সোঁহাত। এই নদীখন ১,১৩০ কিলোমিটাৰ দীঘল আৰু ইয়াৰ জলনিৰ্গমন অৱবাহিকাই ৮৮,৯০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা আৱৰি আছে।

ইউক্ৰেইনত এই নদীৰ প্ৰস্থ ৬০ ৰপৰা ২৫০ মিটাৰ পৰ্যন্ত আৰু ইয়াৰ গড় গভীৰতা ৩ মিটাৰ। নদীৰ মোহনাত গড় বাৰ্ষিক পানীৰ নিৰ্গমনৰ পৰিমাণ হৈছে ৩৬০ ঘনমিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড। ডিচেম্বৰ মাহৰ আৰম্ভণিৰপৰা এপ্ৰিলৰ আৰম্ভণিলৈকে এই নদীখন বৰফেৰে গোট মাৰি থাকে আৰু ন'ভহৰ'ড-চিভেৰস্কিৰপৰা ইয়াৰ মোহনালৈকে প্ৰায় ৫৩৫ কিলোমিটাৰ পৰ্যন্ত এই নদীখনত জলপৰিবহণ কৰিব পাৰি।

ষ্ট্ৰীঝেন নদী

এইখন ডেছনা নদীৰ এখন সোঁফালৰ উপনৈ। এই নদীখন ৩২.৫ কিলোমিটাৰ দীঘল আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকাৰ কালি ১৬৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। এই নদীখন চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰবিন্দুৰ ঠিক পিছফালে ডেছনা নদীৰ সৈতে মিলি পৰিছে।

স্ন'ভ নদী

ডেছনা নদীৰ (দ্নিপ্ৰ' অৱবাহিকা) সোঁফালৰ উপনৈ স্ন'ভ নদীৰ মোহনা চেৰ্নিহিভৰপৰা ১২ কিলোমিটাৰ পূবত অৱস্থিত। এই নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ২৫৩ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰ জলনিৰ্গমন অৱবাহিকাৰ কালি ৮,৭০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। স্ন'ভ নদী নৱেম্বৰৰপৰা জানুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালৰ ভিতৰত গোট মাৰে আৰু মাৰ্চৰপৰা এপ্ৰিলৰ আৰম্ভণিলৈকে বৰফাবৃত হৈ থাকে। এই নদীখনৰ এটা অংশই ৰাছিয়া–ইউক্ৰেইন সীমান্ত গঠন কৰিছে।

ৰুথেনিয়ান কালক্ৰমিক ইতিহাস অনুসৰি, ১০৬৮ চনত চেৰ্নিহিভৰ ডিউক ভিয়াটোস্লাভ ২য় ইয়াৰোস্লাভিচ আৰু ডিউক শাৰুকানৰ নেতৃত্বত অহা কুমানসকলৰ মাজত স্ন'ভ নদীৰ পাৰত এখন যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল।^১৮

জলবায়ু

চেৰ্নিহিভৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ মহাদ্বীপীয় প্ৰকৃতিৰ, য'ত ঠাণ্ডা, ডাৱৰীয়া আৰু বৰফযুক্ত শীতকাল আৰু গৰম তথা ৰৌদ্ৰোজ্জ্বল গ্ৰীষ্মকাল দেখা যায়। চেৰ্নিহিভৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা ৭.০ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ, যাৰ পৰিসৰ জানুৱাৰী মাহত সৰ্বনিম্ন ৫.৬ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছৰপৰা জুলাই মাহত সৰ্বোচ্চ ১৯.৫ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছলৈকে বিস্তৃত হয়। বছৰটোৰ আটাইকেইটা সময়তে অধঃক্ষেপণ সুষমভাৱে বিতৰণ হৈ থাকে, যদিও শীতকালৰ মাহবোৰৰ তুলনাত গ্ৰীষ্মকালৰ মাহবোৰত ইয়াৰ পৰিমাণ বেছি হয়। চহৰখনৰ সৰ্বোচ্চ অভিলেখ উষ্ণতা আছিল ৪১.১ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ আৰু সৰ্বনিম্ন অভিলেখ উষ্ণতা আছিল ৩৬.০ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ।

স্থাপত্য

চেৰ্নিহিভৰ স্থাপত্য কীৰ্তিচিহ্নসমূহে চহৰখনৰ ইতিহাসৰ দুটা আটাইতকৈ সমৃদ্ধিশালী সময়ৰ আভাস দিয়ে— কিভান ৰাছ যুগ (একাদশ আৰু দ্বাদশ শতিকা) আৰু কাছাক হেটমেনেট যুগ (সপ্তদশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণি)।

চহৰখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি গীৰ্জা আৰু ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম পুৰণি ধৰ্মীয় উপাসনাগৃহ হৈছে ৫টা গম্বুজবিশিষ্ট ট্ৰান্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল। ১০৩০ চনৰ আৰম্ভণিতে চেৰ্নিহিভৰ শাসক মষ্টিস্লাভ দ্যা বোল্ডৰ নিৰ্দেশত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ হৈছিল আৰু কেইটামান দশকৰ পিছত তেওঁৰ ভাতৃ ইয়াৰোস্লাভ দ্যা ৱাইজে ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰে। দ্বাদশ শতিকাৰ মাজভাগৰ ছেইণ্ট বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেলটো পৰৱৰ্তী সময়ত বহু পৰিমাণে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অৱশ্যে বিংশ শতিকাত ইয়াক পুনৰ ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক মূল ৰূপলৈ ঘূৰাই অনা হয়। ইটাৰে সজা এই কেথেড্ৰেলটোত এটা গম্বুজ আৰু ছয়টা স্তম্ভ আছে।

চেৰ্নিহিভৰ স্থপতিসকলৰ এক শ্ৰেষ্ঠ কীৰ্তি আছিল দৃষ্টিনন্দন পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জাটো। দ্বাদশ আৰু ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সন্ধিক্ষণত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই সুন্দৰ ভৱনটো দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত গুৰুতৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত পেত্ৰ' বাৰানোভস্কিৰ এক পৰিকল্পনা অনুসৰি ইয়াৰ মূল মধ্যযুগীয় ৰূপটো পুনৰ সজাই তোলা হয়।

১৯৮৯ চনৰপৰাই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰবিন্দুটো ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ সাময়িক তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। কিন্তু বৰ্তমান ইয়াৰ এক নৱীকৃত আবেদন প্ৰক্ৰিয়া চলি আছে।^{১৯২০২১}

চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত থকা আটাইতকৈ পুৰণি আৱাসিক ভৱনসমূহ সপ্তদশ শতিকাৰ শেষৰফালৰ। সেই সময়ত তাত এটা কাছাক ৰেজিমেণ্ট নিয়োজিত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য দুটা আৱাসগৃহ হৈছে কৰ্ণেল লিজোহুব (১৬৯০ৰ দশক) আৰু কৰ্ণেল পাভলো পলুবোটোকৰ (অষ্টাদশ শতিকা) বাসভৱন। লিজোহুবৰ প্ৰাক্তন অট্টালিকাটোক সাধাৰণতে মাজেপা হাউচ বুলি জনা যায় আৰু ইয়াত ৰেজিমেণ্টৰ চেঞ্চেলৰী কাৰ্যালয় আছিল। কাছাক স্থাপত্যৰ আটাইতকেই সুন্দৰ তথা অলংকৃত গাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে ইয়াৰ ধৰ্মীয় কলেজিয়ামটো, যাৰ শীৰ্ষত এটা ঘণ্টাগম্বুজ (১৭০২) আছে। ইয়াৰ ওচৰতে ১৭৮০ৰ দশকত আৰ্চবিছপৰ আৱাসগৃহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইউক্ৰেনীয়ান স্থাপত্যৰ পৰম্পৰাগত ৫টা সোণালী নাচপতি আকৃতিৰ গম্বুজযুক্ত ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জাটো (১৭১৫) ১৬৯৬ চনত আজোভ অৱৰোধৰ সময়ত ৰেজিমেণ্টৰ বীৰত্বপূৰ্ণ কাৰ্যৰ স্মাৰক হিচাপে সজা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়।

মঠসমূহ

ইতিহাসৰ আটাইতকৈ কঠিন সময়ছোৱাৰ মাজতো চেৰ্নিহিভে এখন বিছপ বা আৰ্চবিছপৰ আসন হিচাপে নিজৰ ধৰ্মীয় গুৰুত্ব অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল। আধুনিক চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত দুটা প্ৰাচীন গুহা মঠ অৱস্থিত, যিবোৰ পূৰ্বতে বিছপসকলৰ আৱাসগৃহ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

য়েলেটস্কি মঠৰ গুহাসমূহ কিয়ভ পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰাৰ (কিয়ভ গুহা মঠ) গুহাতকৈও পুৰণি বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ ভব্য ছয়টা স্তম্ভযুক্ত কেথেড্ৰেলখন একাদশ শতিকাৰ শেষৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰভাগত এতিয়াও ইয়াৰ ৭৫০ বছৰ পুৰণি দেৱালচিত্ৰৰ (Murals) কিছু চিহ্ন দেখিবলৈ পোৱা যায়। ১৬১১ চনত ইয়াৰ গম্বুজসমূহ খহি পৰাৰ পাছত, সেইবোৰক ইউক্ৰেনীয়ান বাৰোক শৈলীত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰাচীৰ, সন্ন্যাসীৰ কোঠালিসমূহ আৰু ঘণ্টাগম্বুজ— এই আটাইবোৰ সপ্তদশ শতিকাৰ হয়।

ইয়াৰ ওচৰতে থকা মঠাধিকাৰিণী (Mother Superior)ৰ ঘৰখন বাওঁপাৰৰ ইউক্ৰেইনৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৱাসিক ভৱਨ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। এই মঠৰ আটাইতকৈ পৱিত্ৰ আইকণখন আছিল থিয়েট'কছৰ (Theotokos/ঈশ্বৰ মাতৃ), যিয়ে ১০৬০ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত চেৰ্নিহিভৰ শাসক ভিয়াটোস্লাভ ২য়-ৰ সন্মুখত ধৰ্মীয় প্ৰকাশ ঘটাইছিল। দেৱদাৰু (Fir) কাঠৰ ওপৰত অংকন কৰা বাবে এই আইকণখনক য়েলেট্স্কায়া বুলি কোৱা হৈছিল। ১৫৭৯ চনত ভিয়াটোস্লাভৰ বংশধৰ বাৰিয়াতিনস্কি পৰিয়ালে ইয়াক মস্কোলৈ লৈ যায়।

ওচৰতে থকা চেৰ্নিহিভ গ্ল'ৰী মেমৰিয়েলে ছেইণ্ট এলিজা মঠৰ প্ৰাচীন ছেইণ্ট এন্থনী গুহাৰ অৱস্থানক চিহ্নিত কৰে। এইটো একাদশ শতিকাৰ মাজভাগত ছেইণ্ট এন্থনী অব্ দ্যা কেভছে কিয়ভ পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰাৰ সমসাময়িকভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক আধ্যাত্মিক কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। এই গুহাসমূহে আদিম সন্ন্যাসী আৰু বিছপসকলৰ বাবে কোঠালি আৰু ধৰ্মীয় সাধনাৰ স্থান হিচাপে কাম কৰিছিল। এই স্থানত গুহাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওপৰত নিৰ্মিত ছেইণ্ট এলিজাৰ এটা সৰল গীৰ্জা অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে, যাৰ স্থাপত্যৰ উপাদানসমূহ দ্বাদশ শতিকাৰ হয়।^২২

কাছাক বাৰোক স্থাপত্যৰ অন্যতম আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন ট্ৰিনিটি কেথেড্ৰেলখন ১৬৭৯ আৰু ১৬৮৯ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভোজনালয় (Refectory) আৰু ইয়াৰ সৈতে সংলগ্ন চাৰ্চ অব্ দ্য প্ৰেজেণ্টেশ্যন টু দ্য টেম্পল ১৬৭৯ চਨৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল। মঠটোৰ চাৰিওফালে সপ্তদশ শতিকাৰ দুৰ্গসদৃশ প্ৰাচীৰ, সংৰক্ষিত সন্ন্যাসীৰ কোঠালি আৰু ১৭৮০ৰ দশকৰ এটা পাঁচ মহলীয়া ঘণ্টাগম্বুজ আছে।

চেৰ্নিহিভৰ ওচৰ-পাজৰে থকা অন্যান্য ঐতিহাসিক মঠসমূহৰ ভিতৰত কোজেলেট্স আৰু হুষ্টিনিয়া মঠ উল্লেখযোগ্য, যিবোৰত ইউক্ৰেনীয়ান বাৰোক মঠ স্থাপত্য আৰু আইকণ'গ্ৰাফীৰ সুন্দৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়।^২৩

ওচৰৰ চেৰ্নিহিভ গ্ল'ৰী মেমৰিয়েলৰ ওচৰত ছেইণ্ট এলিজা আৰু পৱিত্ৰ ত্ৰিমূৰ্তি (Holy Trinity)ৰ ছেইণ্ট এন্থনী গুহা পোৱা যায়, য'ত ৮০০ বছৰ আগতে নিৰ্মিত এটা একে নামৰ সৰ সৰু গীৰ্জা আছে। কাছাক বাৰোক স্থাপত্যৰ অন্যতম আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন এই বিশাল ট্ৰিনিটি কেথেড্ৰেলখন ১৬৭৯ আৰু ১৬৮৯ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভোজনালয় আৰু ইয়াৰ সৈতে সংলগ্ন চাৰ্চ অব্ দ্য প্ৰেজেণ্টেশ্যন টু দ্য টেম্পল ১৬৭৯ চনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত সপ্তদশ শতিকাৰ দুৰ্গসদৃশ প্ৰাচীৰ, সন্ন্যাসীৰ কোঠালি আৰু ১৭৮০ৰ দশকৰ পাঁচ মহলীয়া ঘণ্টাগম্বুজ দেখিবলৈ পোৱা যায়।

অৰ্থনীতি

উদ্যোগ

ইউক্ৰেইনৰ বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ অন্যতম বৃহৎ প্ৰতিষ্ঠান চেক্সিল চেৰ্নিহিভত অৱস্থিত। এই কাৰখানাটোৰ প্ৰথম পৰ্যায় ১৯৬৩ চনত কাৰ্যক্ষম কৰা হৈছিল।^২৪ ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত ১৯৩৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা চেৰ্নিহিভ বাদ্যযন্ত্ৰ কাৰখানাও আছে। ১৯৯৫ চনত ইউৰী সিনিচাই পোহনীয়া জন্তুৰ সামগ্ৰী প্ৰস্তুত কৰা ক'লাৰ (COLLAR) কোম্পানী প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।^২৫২৬

শিক্ষা

চেৰ্নিহিভত চেৰ্নিহিভ পলিটেকনিক ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰু তাৰাস শ্বেভচেংক' ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় "চেৰ্নিহিভ কলেজ" অৱস্থিত।

পৰিবহণ

ৰেলপথ

thumb|চেৰ্নিহিভ অ''ভ্ৰুচ ৰেলপথ চেৰ্নিহিভত এটা ৰেল ষ্টেচনৰ লগতে এখন বাছ আস্থান আছে। মস্কো কিয়েভ-ভৰ'নেজ ৰেলপথৰ ত্ৰুটি ষ্টেচনৰপৰা চেৰ্নিহিভলৈ ৭৬টা ভেৰষ্টৰ এক সংকীৰ্ণ পথৰ ৰেলপথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৮৯৩ চনত ডেছনা নদীৰ বাওঁপাৰে আজিকালিৰ মটৰ গাড়ী চলাচল কৰা দলংখনৰ ওচৰত কিয়েভ হাইৱে'ৰ কাষত এটা ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ঘোঁৰাগাড়ীৰে চহৰখনৰপৰা যাত্ৰীসকলক ইয়ালৈ অনা হৈছিল।

১৯২৫ চনত দক্ষিণ-পশ্চিম ৰেলৱে'ৰ নিজিনৰপৰা চেৰ্নিহিভ সংযোগী পথত চলাচল আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু চেৰ্নিহিভত ৰেল পৰিবহণ ১৯২৮ চনলৈ স্থগিত কৰা হৈছিল। ডেছনা নদীৰ ওপৰত দলংখন তেতিয়াও সম্পূৰ্ণ হোৱা নাছিল আৰু ৰেলগাড়ীসমূহ বাওঁপাৰে থকা পুৰণি সংকীৰ্ণ পথৰ ৰেল ষ্টেচনত উপস্থিত হৈছিল, য'ৰপৰা যাত্ৰীসকলে পথ দলঙেৰে চেৰ্নিহিভলৈ গৈছিল। ২০০৬ চনৰ তথ্য অনুসৰি, মালবাহী ৰেলৰ বছৰেকীয়া পৰিবহণৰ পৰিমাণ ৮৪,৭৩৭টা মালবাহী ৰেলৰ বগী। বছৰি প্ৰায় ৪৫ লাখ যাত্ৰীক এই পথেৰে নিয়া হয়।

কিন্তু চলাচলকাৰী ৰেলসমূহৰ অৱস্থা আৰু প্ৰদান কৰা সেৱাসমূহৰ মান আধুনিক প্ৰয়োজনীয়তাবোৰ পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। নতুন উচ্চ-গতিৰ ৰেলৰ সময়সূচী আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত ৯৩/৯৪ চেৰ্নিহিভ – ওডেছা ৰেলৰ সংযোগ বিচ্ছিন্ন কৰা হৈছিল। ২০১৫ চনৰ তথ্য অনুসৰি, মিনস্কৰপৰা ওডেছালৈ আৰু ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰপৰা কিয়েভ হৈ খাৰকিভলৈ নিয়মীয়া ৰেল চলাচল কৰিছিল, লগতে মস্কোৰ সৈতে পোনপটীয়া সংযোগ আছিল। ২০১৪ চনৰ ২৭ ডিচেম্বৰত ক্ৰিমিয়াক ৰাছিয়াই নিজৰ অধীনলৈ অনাৰ পিছত ক্ৰিমিয়ালৈ (ছিমফেৰ'প'ল, ফেড'চিয়া) ৰেল চলাচল বন্ধ কৰা হয়।

বিমান পৰিবহণ

এই অঞ্চলটাত পূৰ্বে চেৰ্নিহিভ শ্বেষ্ট'ভিৎসিয়া বিমানবন্দৰে সেৱা আগবঢ়াইছিল আৰু শীতল যুদ্ধৰ সময়ত ইয়াত চেৰ্নিহিভ বিমান ঘাটি আছিল। ইয়াৰ আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমানবন্দৰটো কিয়ভত থকা বৰীছপিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ, যিটো চহৰখনৰপৰা ১৪৩ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। আনহাতে কিয়ভ চহৰৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত অৱস্থিত পৌৰসভাৰ মালিকানাধীন সৰু ঝুলিয়ানি বিমানবন্দৰটো (কিয়ভ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ) ইয়াৰপৰা ১৫৮.৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত।

বাছ আৰু ট্ৰলীবাছ

কিয়ভৰপৰা চেৰ্নিহিভলৈ অহা-যোৱা কৰাৰ বাবে এটা জনপ্ৰিয় পৰিবহণ মাধ্যম হৈছে মাৰ্শ্ৰুটকা (মিনিবাছ)। এই বাছসমূহ কিয়ভৰ চেৰ্নিহিভস্কা আৰু লিছুভা মেট্ৰ' ষ্টেচনৰপৰা এৰে আৰু চেৰ্নিহিভ চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত থকা পেৰেমোহী এভিনিউলৈকে যায়। ন'ভহৰ'ড-চিভেৰস্কিলৈ যোৱা বাছসমূহ চেৰ্নিহিভ ৰেল ষ্টেচনৰ ওচৰতে অৱস্থিত চেৰ্নিহিভ কেন্দ্ৰীয় বাছ আস্থানৰপৰা প্ৰতি ঘণ্টাত এৰে।

চহৰখনৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাত বাছ আৰু ট্ৰলীবাছ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ৰেল ষ্টেচন আৰু চেৰ্নিহিভ-১ বাছ আস্থানৰপৰা চহৰৰ আটাইতকৈ কেন্দ্ৰীয় ঐতিহাসিক অঞ্চল ভাললৈ কোনো পোনপটীয়া সংযোগ নাই। ট্ৰলীবাছ ১ আৰু বাছ ৩৮ নম্বৰখন পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জাটোৰ ওচৰত থকা ড্ৰামা থিয়েটাৰ আস্থানলৈ যায়। বিভিন্ন দিশৰপৰা কেইবাটাও বাছ পথ হোটেল ইউক্ৰেইনলৈ আহে।

ক্ৰীড়া আৰু ক্ৰীড়াংগন

এফ চি ডেছনা চেৰ্নিহিভ

চেৰ্নিহিভৰ প্ৰধান ফুটবল ক্লাবটো হৈছে এফ চি ডেছনা চেৰ্নিহিভ। ক্লাবটোৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম বৰ্ষত ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক নাম আছিল আভানহাৰ্ড চেৰ্নিহিভ। ১৯৬১ চনৰপৰা ১৯৭০ চনৰ ভিতৰত এই ক্লাবটোক ডেছনা নামেৰে জনা গৈছিল। ১৯৭২ চনত ইয়াৰ স্থান এছ চি চেৰ্নিহিভে (এছ কে এ কিয়েভৰ দল) লয় আৰু পৰৱৰ্তী কেইবছৰমানৰ বাবে তেওঁলোকে চেৰ্নিহিভত খেলিছিল। ১৯৭৭ চনত আঞ্চলিক প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হোৱা খিমিক চেৰ্নিহিভ নামৰ এটা অপেছাদাৰী ক্লাবৰ স্থানত ডেছনা ক্লাবটোক পুনৰ সজীৱ কৰি তোলা হয়। ২০১৮ চনৰ ২৭ মে'ত দলটোৱে তেওঁলোকৰ ইতিহাসত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে ইউক্ৰেনীয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগলৈ উন্নীত হ'বলৈ সক্ষম হয়।

দলটোৰ পৰম্পৰাগত পোছাকৰ ৰং আছিল নীলা চোলা, নীলা হাফপেণ্ট আৰু নীলা মোজা। ২০১৭-১৮ বৰ্ষৰ চিজনত ডায়নামো কিয়েভৰ বিৰুদ্ধে খেলি দলটোৱে ইউক্ৰেনীয়ান কাপৰ কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ২০১৯-২০ বৰ্ষৰ চিজনতো ক্লাবটোৱে ইতিহাসত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে ইউক্ৰেনীয়ান কাপৰ কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত স্থান লাভ কৰে। ২০১৯-২০ বৰ্ষৰ ইউক্ৰেনীয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগত ডেছনা দলটোৱে চেম্পিয়নশ্বিপ ৰাউণ্ডৰ প্লে'-অফ পৰ্যায়লৈ অগ্ৰসৰ হয় আৰু ১৯৬০ চনত ক্লাবটো গঠন হোৱাৰ পিছত ইতিহাসত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে ইউৰোপা লীগৰ তৃতীয় কোৱালিফাইং ৰাউণ্ডৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।^২৭

এফ চি চেৰ্নিহিভ

এফ চি চেৰ্নিহিভ হৈছে চেৰ্নিহিভ চহৰৰ আন এটা ক্লাব। ২০০৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই ক্লাবটোৱে চেৰ্নিহিভ এৰেনাত খেলি আহিছে আৰু তেওঁলোকে চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট ফুটবল চেম্পিয়নশ্বিপ জয় কৰিছে। ২০২০ চনত ক্লাবটোৱে ২০২০–২১ বৰ্ষৰ ইউক্ৰেনীয়ান চেকণ্ড লীগত খেলাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে। সমগ্ৰ ইতিহাসত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে এই চহৰখনক পেছাদাৰী ফুটবলত দুটা দলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, যাৰ ভিতৰত আনটো দল হৈছে এফ চি ডেছনা চেৰ্নিহিভ।^২৮ ২০২২ চনত ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত চহৰখনৰ নাম উজলাই ৰাখি এই ক্লাবটোক ২০২২–২৩ বৰ্ষৰ চিজনৰ বাবে ইউক্ৰেনীয়ান ফাৰ্ষ্ট লীগত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।^২৯৩০

ডব্লিউ এফ চি লেহেণ্ডা-এছ এইচ ভি এছ এম চেৰ্নিহিভ

ডব্লিউ এফ চি লেহেণ্ডা-এছ এইচ ভি এছ এম চেৰ্নিহিভ হৈছে চেৰ্নিহিভ চহৰৰ ইউক্ৰেইনৰ এখন পেছাদাৰী মহিলা ফুটবল ক্লাব। এই দলটোৱে ৬ বাৰ ইউক্ৰেইনৰ সৰ্বোচ্চ ডিভিজন (টপ ডিভিজন) আৰু চাৰিবাৰ মহিলা কাপ জয় কৰিছে। দুয়োখন প্ৰতিযোগিতাতে তেওঁলোকে কেৱਲ ঝিতলোবুড-১ খাৰকিভৰ পিছতে দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰিছে। ক্লাবটোৱে ২০০৭ চনত ইটালী মহিলা কাপো জয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০০১-০২, ২০০৩-০৪ আৰু ২০০৬-০৭ বৰ্ষৰ চিজনত তেওঁলোকে ইউইএফএ মহিলা কাপত খেলিছিল।

ক্ৰীড়া প্ৰকল্প

চেৰ্নিহিভ ষ্টেডিয়াম

এফ চি ডেছনা চেৰ্নিহিভ ক্লাবটোৱে অলিম্পিক ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ "চেৰ্নিহিভ" (পূৰ্বৰ ষ্টেডিয়ন য়ুৰিয়া গাগাৰিনা)-ত খেলিছিল। ১৮০৪ চনৰপৰাই বৰ্তি থকা আৰু পূৰ্বে চেৰ্নিহিভৰ আৰ্চবিছপসকলৰ আৱাসগৃহ থকা চহৰৰ উদ্যানখনৰ পূব অংশত ১৯৩৬ চনত ৩,০০০ দৰ্শকৰ বাবে চেৰ্নিহিভ ষ্টেডিয়াম নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।

চেৰ্নিহিভ এৰেনা

চেৰ্নিহিভ চহৰত চেৰ্নিহিভ এৰেনা নামৰ আন এটা ক্ৰীড়া প্ৰকল্প আছে, যিটো ইউক্ৰেইনৰ চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্টৰ কিলত্চেভা ৰাস্তা, ২এ-ত অৱস্থিত। এই খেলপথাৰখন এফ চি চেৰ্নিহিভ ক্লাব, চহৰখনৰ ইউক্ৰেনীয়ান পেছাদাৰী মহিলা ফুটবল ক্লাব ডব্লিউ এফ চি লেহেণ্ডা-এছ এইচ ভি এছ এম চেৰ্নিহিভ আৰু কেতিয়াবা ডেছনা-২ চেৰ্নিহিভ তথা ডেছনা-৩ চেৰ্নিহিভৰদ্বাৰা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

শ্মশান আৰু কবৰস্থানসমূহ

• পুৰণি ইহুদী কবৰস্থান^{৩১৩২৩৩}
• পুৰণি কবৰস্থান
• য়াৎচেভো কবৰস্থান
• য়েল'ভশ্বিনা কবৰস্থান
• কোট'ভস্কে কবৰস্থান
• ষ্টাৰা বাছান কবৰস্থান
• ৰাডোমকা কবৰস্থান
• পালচিকি চেলো কবৰস্থান
• খলমি ইউক্ৰেইন কবৰস্থান

উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি

• লিউবভ আন্দ্ৰেয়েভা-দেলমাছ (১৮৮৪–১৯৬৯), অপেৰা গায়িকা
• ভ্লাদিমিৰ এণ্টনোভ-অভচেনকো (১৮৮৩–১৯৩৮), ছোভিয়েট বলচেভিক নেতা আৰু ৰাজনৈতিক কূটনীতিবিদ
• ভ্লাদিছ্লাভ অত্ৰ'শ্বেনকো (জন্ম ১৯৬৮), ইউক্ৰেইনৰ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ আৰু চেৰ্নিহিভৰ মেয়ৰ
• এঞ্জেলিকা বালবানফ (১৮৭৮–১৯৬৫), এগৰাকী ইহুদীー ৰাছিয়ান-ইটালীৰ সামাজিক গণতান্ত্ৰিক কৰ্মী
• জেনিয়া বেলমাছ (১৮৯০–১৯৮১), ইউক্ৰেইনৰ এগৰাকী চপ্ৰানো গায়িকা, পেৰিছ অপেৰাৰ প্ৰধান ব্যক্তিত্ব
• ওলেক্সাণ্ডাৰ চেমেৰোভ (জন্ম ১৯৮১), ৰক সংগীতজ্ঞ আৰু ডিম্না চুমিছ নামৰ ৰক বেণ্ডৰ মুখ্য গায়ক
• ষ্টেপান ডাৱিডোভ (১৭৭৭–১৮২৫), এগৰাকী ৰাছিয়ান সম্ৰাজ্যৰ সুৰকাৰ আৰু গায়ক
• ওলগা ডেলা-ভ'চ-কাৰ্ড'ভ্স্কায়া (১৮৭৫–১৯৫২), এগৰাকী ৰাছিয়ান চিত্ৰশিল্পী আৰু গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ
• নিকোলাই ফেড'ৰ'ভিচ দ্ৰ'জ্যোভ (১৮৬২–১৯৫৩), বিজ্ঞানী আৰু ৰেড আৰ্মীৰ জেনেৰেল
• অল্টাৰ এচেলিন (১৮৮৯–১৯৭৪), এগৰাকী ইহুদী-আমেৰিকান কবি যিয়ে য়িদ্দিচ ভাষাত কবিতা লিখিছিল
• হাইম গামজু (১৯১০–১৯৮২), এগৰাকী ইজৰাইলী কলা আৰু নাটক সমালোচক
• মৰ্দেচাই হাৰ্শমান (১৮৮৮–১৯৪০), এগৰাকী আমেৰিকান ইহুদী ধৰ্মীয় গায়ক (হাচ্ছান) আৰু সংগীতজ্ঞ
• চেৰ্নিহিভৰ আইজাক (দ্বাদশ শতিকা), বাইবেলৰ ব্যাখ্যাৰ সৈতে জড়িত এগৰাকী ইহুদী পণ্ডিত
• গিয়েনাডিজ জাৰ্শ্বভ (জন্ম ১৯৬৭), পোলেণ্ডীয় আৰু ইউক্ৰেনীয়ান ভাস্কৰ তথা অলংকাৰ ডিজাইনাৰ
• য়াহুদা এল কাটচেনেলচন (১৮৪৬–১৯১৭), এগৰাকী সামৰিক চিকিৎসক, লেখক আৰু হিব্ৰু সাহিত্যৰ প্ৰচাৰক
• আন্না লেপ'ৰ্স্কায়া (১৯০০–১৯৮২), ছোভিয়েট আৱন্ত-গাৰ্ড শিল্পী
• ওলেহ লিয়াছকো (জন্ম ১৯৭২), ইউক্ৰেইনৰ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ আৰু সাংবাদিক, ৰেডিকেল পাৰ্টীৰ নেতা
• মাইকোলা মাৰ্চেঙ্কো (জন্ম ১৯৪৩), ভাস্কৰ
• আন্না মেক্সিম'ভিচ (১৯০১–১৯৪৩), এগৰাকী ৰাষ্ট্ৰীয় অভিজাত মহিলা আৰু নিউৰ'চাইকিয়াট্ৰিষ্ট
• বাচিল মেক্সিম'ভিচ (১৯০২–১৯৪৪), ৰাছিয়ান অভিজাত শ্ৰেণীৰ ব্যক্তি, খনি অভিযন্তা আৰু ছোভিয়েট চোৰাংচোৱা
• জেল্ডা মিশ্ক'ভস্কি (১৯১৪–১৯৮৪), জেল্ডা নামেৰে পৰিচিত এগৰাকী ইজৰাইলী কবি
• চলোমন নিক্ৰিটিন (১৮৮৮–১৯৬৫), এগৰাকী চিত্ৰশিল্পী, আৱন্ত-গাৰ্ড শিল্পী, দাৰ্শনিক আৰু লেখক
• আলেকজেণ্ডাৰ ওজেৰস্কি (১৮১৩–১৮৮০), এগৰাকী ৰাছিয়ান সামৰিক ভূ-তত্ত্ববিদ আৰু টমস্কৰ গভৰ্নৰ
• এনাটলি ৰিবাকোভ (১৯১১–১৯৯৮), ছোভিয়েট আৰু ইউক্ৰেইনৰ ঔপন্যাসিক তথা শিশু সাহিত্যিক
• ভেলেৰিয়া শ্বাছেনোক (জন্ম ২০০১), ইউক্ৰেইনৰ ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু ২০২২ চনৰ যুদ্ধৰ শৰণাৰ্থী
• কিয়ভৰ ভিয়াটোস্লাভ ৩য় (১১২৬–১১৯৪), ৰুৰিক ৰষ্টিস্লাভিচৰ সৈতে কিয়ভ শাসন কৰিছিল
• য়ুলিয়া স্ৱিৰিডেঙ্কো (জন্ম ১৯৮৫), ইউক্ৰেইনৰ প্ৰাক্তন উপ-প্ৰধানমন্ত্ৰী
• জেকব টামাৰ্কিন (১৮৮৮–১৯৪৫), ৰাছিয়ান-আমেৰিকান গণিতজ্ঞ
• ড'ৰা ৱাছাৰমেন (১৯১৯–২০০৩), এগৰাকী ইহুদী-কানাডিয়ান অভিনেত্ৰী, নাট্যকাৰ আৰু নাট্য পৰিচালক

ক্ৰীড়া

• ওলেক্সাণ্ডাৰ বাটিউক (জন্ম ১৯৬০), ক্ৰছ-কণ্ট্ৰী স্কী খেলুৱৈ, ১৯৮৪ চনৰ শীতকালীন অলিম্পিকত দলীয় ৰূপৰ পদক বিজয়ী
• ডেনিছ বেজবোৰোডকো (জন্ম ১৯৯৪), ইউক্ৰেইনৰ ফুটবল খেলুৱৈ, ২০০খন ক্লাব মেচ খেলাৰ অভিজ্ঞতা আছে
• ইয়ানা ড'ৰ'শ্বেনকো (জন্ম ১৯৯৪), ইউক্ৰেইনত জন্মগ্ৰহণ কৰা আজাৰবাইজানৰ ভলীবল খেলুৱৈ
• ভিটালী হাভ্ৰিশ্ব (জন্ম ১৯৮৬), অৱসৰপ্ৰাপ্ত ইউক্ৰেনীয়ান ফুটবল খেলুৱৈ, ৪০০খন ক্লাব মেচ খেলাৰ অভিজ্ঞতা আছে
• য়ুৰী হ্ৰুজনোভ (জন্ম ১৯৪৭), গ'লৰক্ষক আৰু প্ৰশিক্ষক, এফ চি ডেছনা চেৰ্নিহিভ ক্লাবৰ হৈ ১১৬খন মেচ খেলিছে
• তাতিয়ানা কষ্ট্যুক (জন্ম ১৯৮২), ফ্ৰান্সৰ দবা খেলুৱৈ আৰু ওমেন চেচ গ্ৰেণ্ডমাষ্টৰ
• আলেকজেণ্ডাৰ কোভচান (জন্ম ১৯৮৩), ইউক্ৰেইনৰ দবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টৰ
• তাতিয়ানা মেলামেড (জন্ম ১৯৭৪), জাৰ্মানীৰ ওমেন চেচ গ্ৰেণ্ডমাষ্টৰ
• দ্মিত্ৰ' মিত্ৰ'ফানভ (জন্ম ১৯৮৯), ইউক্ৰেইনৰ মিডলৱেইট পেছাদাৰী বক্সাৰ
• আন্দ্ৰী প্ৰ'টস্কো (জন্ম ১৯৪৭), ইউক্ৰেনীয়ান ফুটবল খেলুৱৈ, এফ চি ডেছনা চেৰ্নিহিভ ক্লাবৰ হৈ ৩০০তকৈও অধিক মেচ খেলিছে
• ভ্লাদিমিৰ চাভন (১৯৪০–২০০৫), ইউক্ৰেইনৰ দবা খেলুৱৈ আৰু গ্ৰেণ্ডমাষ্টৰ
• য়ুখিম শ্বক'লনিকভ (১৯৩৯–২০০৯), ইউক্ৰেনীয়ান প্ৰশিক্ষক আৰু ছোভিয়েট ফুটবল খেলুৱৈ
• এডুয়াৰ্ড ৱেইটজ (জন্ম ১৯৪৬), ইজৰাইলৰ অলিম্পিক ভাৰোত্তোলক
• আন্দ্ৰী ইয়াৰ্মোলেঙ্কো (জন্ম ১৯৮৯), ইউক্ৰেইনৰ ফুটবল খেলুৱৈ, এফ চি ডায়নামো কিয়েভৰ হৈ খেলিবলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে ৩৯৮খন ক্লাব মেচ আৰু ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দলৰ হৈ ১৫২খন মেচ খেলিছে

ভগ্নী চহৰ

চেৰ্নিহিভ চহৰখন তলত উল্লেখ কৰা চহৰসমূহৰ সৈতে ভগ্নী চহৰ (চিষ্টাৰ চিটিজ) হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হৈছে:^৩৪

• গাব্ৰোভো, বুলগেৰিয়া
• গোমেল, বেলাৰুছ
• হ্ৰাডেক ক্ৰাল'ভে, চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ
• লাপ্পেনৰান্তা, ফিনলেণ্ড
• মেমিংগেন, জাৰ্মানী
• ওগ্ৰে, লাটভিয়া
• পেটা টিকভা, ইজৰাইল
• প্ৰিলেপ, উত্তৰ মেছিডোনিয়া
• ৰজেছ' (Rzeszów), পোলেণ্ড
• টাৰ্ন'ব্ৰজেগ, পোলেণ্ড

বাহ্যিক সংযোগ

• Chernihiv City Portal
• chernigiv-rada.gov.ua — Official webportal of the Chernihiv City Rada
• Chernihiv guide
• Chernihiv in the Encyclopedia of Ukraine
• "Chernigov-Gethsemane" Icon of the Mother of God. Russian Orthodox Cathedral of St. John the Baptist, Washington DC. (ROCOR).
• Chernihiv Sketch Map — Sketch Map of Chernihiv
• Chernihiv souvenirs — Chernihiv Gifts and Souvenirs
• History of Jewish Community in Chernigov
• The murder of the Jews of Chernihiv during দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ, at Yad Vashem website.
• An English-language city guide to Chernihiv