চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল, কিয়েভ

চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল (Saint Sophia Cathedral, Kyiv, Sofiiskyi sobor বা Софія Київська, Sofiia Kyivska) হৈছে ইউক্ৰেইনৰ কিয়েভত অৱস্থিত কিয়েভান ৰুছৰ এক স্থাপত্য স্মাৰক। এই প্ৰাক্তন কেথেড্ৰেলখন চহৰখনৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত কৃতিচিহ্নসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ই কিয়েভ কেভ মনেষ্ট্ৰী কমপ্লেক্সৰ সৈতে বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথমটো ঐতিহ্যবাহী স্থান আছিল। ২০১৩ চনৰ জুন মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সমিতিয়ে কিয়েভ পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা, চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত মঠৰ ভৱনসমূহ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত বাহাল ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ইয়াৰ মূল ভৱনটোৰ উপৰি এই কেথেড্ৰেল কমপ্লেক্সত এটা ঘণ্টা স্তম্ভ আৰু মেট্ৰ’পলিটানৰ বাসগৃহৰ দৰে সহযোগী গাঁথনি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।

২০১১ চনত এই ঐতিহাসিক স্থানটোক ইউক্ৰেইনৰ আঞ্চলিক উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ এক্তিয়াৰৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতি আৰু তথ্য নীতি মন্ত্ৰ্যালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়। এই সিদ্ধান্তৰ এটা প্ৰধান কাৰণ আছিল যে চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু কিয়েভ পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা দুয়োটাকে ইউনেস্ক’ই এক গোট হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল, কিন্তু ইউক্ৰেইনত এই দুয়োটা স্থান বেলেগ বেলেগ চৰকাৰী বিভাগৰ অধীনত আছিল। বৰ্তমান এই কেথেড্ৰেলখন এখন সংগ্ৰহালয় হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

এই কেথেড্ৰেল কমপ্লেক্সটো হৈছে "ছফিয়া অব কিয়েভ" নামৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ মূল অংশ তথা সংগ্ৰহালয়। এই চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানটোৱে কেথেড্ৰেল কমপ্লেক্সৰ লগতে দেশৰ আন চাৰিটা ঐতিহাসিক কৃতিচিহ্নৰ সংৰক্ষণৰ দায়িত্ব পালন কৰে।

ইতিহাস

প্ৰাৰম্ভিক কাল

চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল (সাধাৰণতে ছেইণ্ট ছফিয়াৰ কেথেড্ৰেল বুলিও কোৱা হয়) ইয়াৰ'ছ্লাভ দ্য ৱাইজৰ শাসনকালত কিয়েভৰ বাবে এটা মহানগৰীয় কেথেড্ৰেল হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^১ একে নামৰ এখন পুৰণি কাঠৰ গীৰ্জা হয়তো ইয়াৰ আগতে অস্তিত্বত আছিল।^২ ইতিহাসবিদ ভলোদিমিৰ বেৰেজিনস্কিৰ মতে, কেথেড্ৰেলটো সেই যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ ঠাইত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল য'ত ইয়াৰ'ছ্লাভৰ কিয়েভান ৰুচ সেনাই ১০৩৬ চনত যাযাবৰী পেচেংগসকলক পৰাস্ত কৰিছিল; সেই বছৰতে কিয়েভ অৱৰোধ কৰা হৈছিল।^৩

প্ৰতিষ্ঠাৰ তাৰিখ

কেথেড্ৰেলটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে উপলব্ধ প্ৰমাণ সীমিত আৰু পৰস্পৰবিৰোধী হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু নিৰ্মাণৰ তাৰিখক লৈ মতভেদ দেখা গৈছে।^৪ গৱেষকসকলে বহু বছৰ ধৰি অনুমান কৰা সঠিক তাৰিখসমূহ মূলতঃ চাৰিটা উৎসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি আহিছে— প্ৰাইমেৰী ক্ৰনিকল (দ্য টেল অৱ বাইগন য়েৰ্ছ নামেৰেও জনাজাত), দ্য ফাৰ্ষ্ট ক্ৰনিকল অৱ নভগৰড, থিয়েটমাৰ অৱ মেৰ্ছেবাৰ্গ-ৰ ক্ৰনিকল অৱ থিয়েটমাৰ, আৰু ছাৰমন অন ল এণ্ড গ্ৰেচ। এই উৎসসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য দ্য টেল অৱ বাইগন য়েৰ্ছ-ত কোৱা হৈছে যে কেথেড্ৰেলটো ১০৩৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল, কিন্তু কিছুমান গৱেষকে এই তাৰিখটো নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা বছৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।^১ বৃত্তান্তত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ১০৩৭ চনত, “...ইয়াৰ'ছ্লাভলে এখন মহান নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে . . . [তেওঁ] ছেইণ্ট ছফিয়াৰ গীৰ্জাখনো প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে, যিখন এখন মহানগৰীয় [গীৰ্জা]।” দ্য ফাৰ্ষ্ট ক্ৰনিকল অৱ নভগৰড-ত ১০১৭ চনক কেথেড্ৰেলটোৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বছৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে: “১০১৭ চনত ইয়াৰ'ছ্লাভলে এখন মহান নগৰ কিয়েভ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে, সোণালী দুৱাৰ নিৰ্মাণ কৰিলে আৰু ছেইণ্ট ছফিয়াৰ গীৰ্জা প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।” ইয়াৰ বিপৰীতে প্ৰাইমেৰী ক্ৰনিকল-ৰ ১০১৭ চনৰ উল্লেখত কোৱা হৈছে: “ইয়াৰ'ছ্লাভলে কিয়েভত প্ৰৱেশ কৰিলে আৰু গীৰ্জাসমূহ জ্বলি গ'ল।” তৃতীয় এটা তাৰিখ থিয়েটমাৰ অৱ মেৰ্ছেবাৰ্গে উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ লিখিছিল যে ৰাজকুমাৰ বোলেচল’ ১০১৮ চনত কেথেড্ৰেলটোত উপস্থিত আছিল।^৫

প্ৰতিষ্ঠাৰ তাৰিখৰ বিষয়ে ইউক্ৰেইনৰ ইতিহাসবিদ নাদিয়া নিকিতেংকোৱে এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে। নিকিতেংকোৰ মতে, ইয়াৰ'ছ্লাভৰ পিতৃ, ভ্লাদিমিৰ দ্য গ্ৰেট, কিয়েভৰ গ্ৰেণ্ড প্ৰিন্সৰ শাসনকালত ১০১১ চনত কেথেড্ৰেলটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। তেওঁৰ মত অনুসৰি কেথেড্ৰেলটো ৪ নৱেম্বৰ ১০১১ চনত প্ৰতিষ্ঠা আৰু ১১ মে' ১০১৮ চনত পৱিত্ৰীকৰণ কৰা হৈছিল। এই মতটো কেথেড্ৰেলৰ দেৱালত থকা অংকিত ছবি আৰু গ্ৰাফিটিৰ নতুন ব্যাখ্যাৰ ওপৰত আধাৰিত। নিকিতেংকোৱে এইসমূহক ১০১৮ৰপৰা ১০৩৬ চনৰ ভিতৰতৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।^৬

১০১১ চনৰ তাৰিখটো ইউনেস্ক’ আৰু ইউক্ৰেইনৰ চৰকাৰ দুয়োটাই গ্ৰহণ কৰিছে। ইউক্ৰেইনৰ চৰকাৰে ২০১১ চনত কেথেড্ৰেলটোৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ ১০০০বছৰীয়া জয়ন্তী চৰকাৰীভাৱে উদ্‌যাপন কৰিছিল।^৭৮

মধ্যযুগীয় কাল

কেথেড্ৰেলটো ইয়াৰ'ছ্লাভ দ্য ৱাইজ আৰু তেওঁৰ বংশধৰসকলৰ সমাধিস্থল হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। তেওঁক, যিটো বৰ্তমান উত্তৰ দিশৰ ভিতৰৰ -ত অৱস্থিত। কিয়েভৰ মহানগৰীয় বিচপসকলকো কেথেড্ৰেলটোত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয় (কিয়েভান ৰুছৰ ভূমিসমূহ মংগোল সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে)। ইয়াৰ আটাইতকৈ পুৰণি জনাজাত উদাহৰণ হৈছে ১২৮০-ৰ দশকত কিৰিল দ্বিতীয়ৰ সমাধি।^১ কেথেড্ৰেলটোত সমাধিস্থ কৰা বুলি জনা কিন্তু বৰ্তমান কোনো অস্তিত্ব নথকা আন কিয়েভৰ গ্ৰেণ্ড প্ৰিন্সসকলৰ সমাধিসমূহ হ’ল ভ্‌চেভোলোদ প্ৰথম (১০৭৮ – ১০৯৩ চনলৈ শাসন), ভ্লাদিমিৰ দ্বিতীয় মোনোমাখ (১১১৩ – ১১২৫ চনলৈ শাসন) আৰু ভিয়াচেছ্লাভ প্ৰথম (১১৫৪ চনত শাসন)।^৯১০

১১৬৯ চনত কিয়েভ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। ভ্লাদিমিৰ-ছুজদালৰ আন্দ্ৰেই বগোলিউবস্কিৰ সৈন্যই কিয়েভ দখল কৰাৰ পাছত কেথেড্ৰেলটোৰ পৱিত্ৰ অৱশেষ আৰু অন্যান্য মূল্যৱান সামগ্ৰী লুণ্ঠন কৰিছিল। বিশেষকৈ ঈশ্বৰৰ মাতৃৰ প্ৰতিমূৰ্তি লুণ্ঠন কৰা হৈছিল।^১১১২ ১২৪০ চনৰ নৱেম্বৰত মংগোলসকলে কিয়েভ অৱৰোধ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ নেতৃত্বত আছিল বাতু খান। ছেইণ্ট ছফিয়া মংগোলসকলৰ আক্ৰমণত ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল, কিন্তু সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস হোৱা নাছিল। নগৰৰ আন গীৰ্জাসমূহৰ দৰে ইয়াকো বিজয়ীসকলে কিয়েভ লুণ্ঠন কৰাৰ সময়ত লুণ্ঠন কৰিছিল। কিয়েভান ৰুছৰ ওপৰত মংগোল আক্ৰমণৰ পিছত বহু শতিকা ধৰি নগৰখনে ইয়াৰ পূৰ্বৰ গুৰুত্ব আৰু সমৃদ্ধি পুনৰ লাভ কৰিব পৰা নাছিল।^১৩১৪ ১২০৩ চনত নগৰখন ৰোমান দ্য গ্ৰেটে দখল কৰিছিল আৰু কেথেড্ৰেলটো আন্না দ্বিতীয় ( ৰুৰিক ৰষ্টিছ্লাভিচৰ পত্নী) আৰু তেওঁলোকৰ মিত্ৰসকলে লুণ্ঠন কৰিছিল।^১৫

কিয়েভৰ অৱনতিৰ সময়তো কেথেড্ৰেলটো এখন মহানগৰীয় গীৰ্জা হিচাপে চলি আছিল। কিন্তু ভৱনটো ক্ৰমান্বয়ে জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰিছিল আৰু বিশেষকৈ পশ্চিম অংশটোৱে বহু বছৰৰ অৱহেলাৰ ফলত যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল।^১

আধুনিক যুগৰ অধিকাংশ পণ্ডিতে বিশ্বাস কৰে যে কিয়েভান ৰুছৰ প্ৰথম বৃত্তান্ত ১০৩০-ৰ দশকত ৰচনা কৰা হৈছিল আৰু সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উৎপত্তি ছেইণ্ট ছফিয়াত হৈছিল। পিছতহে ইউক্ৰেইনত বৃত্তান্ত ৰচনাৰ কাম কিয়েভ পেচেৰস্ক লাভ্ৰালৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।^১৬ ইয়াৰ'ছ্লাভ দ্য ৱাইজে ১০৩৭ চনত কেথেড্ৰেলটোত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। জনা যায় যে এই পুথিভঁৰালৰ সংগ্ৰহত ১০০০-ৰো অধিক গ্ৰন্থ আছিল আৰু কেথেড্ৰেলটোৰ সন্ন্যাসীসকলে ইয়াৰ যত্ন লৈছিল। এটা কাহিনী অনুসৰি, নগৰখন আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হোৱাৰ সময়ত সন্ন্যাসীসকলে পুথিভঁৰালটোৰ আটাইতকৈ মূল্যৱান সম্পদসমূহ এটা গোপন ভূ-গৰ্ভস্থ পথত লুকুৱাই ৰাখিছিল। বহু চেষ্টা কৰা সত্ত্বেও সেই লুকাই থকা স্থানটো কেতিয়াও বিচাৰি উলিওৱা হোৱা নাই।^১৭

১৬শ – ১৯শ শতিকা

১৪৯৭ চনৰপৰা ১৫৭৭ চনলৈ কেথেড্ৰেলটো পৰিত্যক্ত অৱস্থাত আছিল। ১৫৭৭ চনত বোগুশ গুলকেভিচ-গ্লিবভস্কিয়ে নিজৰ খৰচত কেথেড্ৰেলটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।^১৮ ১৫৯৬ চনত ব্ৰেষ্টৰ সংঘৰ পিছত কেথেড্ৰেলটোৰ মালিকীস্বত্ব ৰুথেনিয়ান ইউনিয়েট গীৰ্জালৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।^১৯ ১৫৯৬ চনত ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা গঠনৰপৰা ১৬৩২ চনত অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান ধৰ্মক চৰকাৰীভাৱে পুনৰ গ্ৰহণ কৰালৈকে ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল গ্ৰীক কেথলিকসকলৰ উপাসনাস্থলী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; ^২০ মহানগৰীয় মাইকেল ৰোজোহাই এই সংঘ গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত ছেইণ্ট ছফিয়া সংঘীয় গীৰ্জাৰ অধীনলৈ গৈছিল।^১

১৬৩৩ চনৰ ২ জুলাইত মহিলাই কেথেড্ৰেলটোৰ ওপৰত পুনৰ কৰ্তৃত্ব লাভ কৰি এটা মঠ প্ৰতিষ্ঠা কৰে,^১ আৰু তাৰ পিছত কেথেড্ৰেলটো কনষ্টাণ্টিনোপলৰ সৰ্বজনীন পিতৃপুৰুষত্বৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠিত অৰ্থডক্স কিয়েভ মহানগৰৰ সম্পত্তি হৈ পৰে।^২১ ১৭৮৬ চনত মঠটো বিলুপ্ত কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ভূমিসমূহ বাজেয়াপ্ত কৰা হয়।^২২ ১৬৯৭ চনত অগ্নিকাণ্ডত কাঠৰ সকলো ভৱন ধ্বংস হয়।^১৭

প্ৰাৰম্ভিক পুনৰ্নিৰ্মাণ আৰু সংৰক্ষণৰ কাম

পেত্ৰ' মহিলাৰ শাসনকালত (১৬৩৩ – ১৬৪৭),^২৩ কেথেড্ৰেলটোত সংৰক্ষণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৭শ শতিকাৰ মাজভাগত কেথেড্ৰেলটোৰ ৰূপ আব্ৰাহাম ভান ৱেষ্টাৰভেল্ডৰ অংকন আৰু পল অৱ আলেপ্পোৰ বৰ্ণনাৰপৰা জনা যায়।^১ তেওঁলোকৰ সমসাময়িক বিৱৰণ অনুসৰি, গীৰ্জাখনত ৭০টা বেদী আছিল আৰু ইয়াৰ গম্বুজসমূহত ৩৬টা ক্ৰছ স্থাপন কৰা হৈছিল।^২৪ মহিলাই এটা নতুন প্ৰতিমা-প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰাইছিল আৰু বাহিৰৰ গেলাৰীবোৰত দুটা কাষৰ বেদী স্থাপন কৰাইছিল।^১ মহিলাই কেথেড্ৰেলটোৰ সংৰক্ষণৰ কামত ইটালীয় স্থপতি অক্টাভিয়ানো মানচিনিক জড়িত কৰিছিল,^২০ আৰু তেওঁ ইউক্ৰেইনীয় ভাতৃ তিমিশ আৰু ইভান জিনোভিয়েভ, সোণৰ কাম কৰা ইয়াকিম এভটিখিয়েভ, প্ৰতিমা-চিত্ৰকৰ যোয়াকিম, আৰু মস্কোৰ খোদাইকাৰ, কাঠমিস্ত্ৰী আৰু ৰাজমিস্ত্ৰীসকলৰ সৈতে মিলি এই কাম সম্পন্ন কৰিছিল।^২৫ কেথেড্ৰেলটোৰ বাহিৰভাগত বাইজেণ্টাইন স্থাপত্যশৈলী বজাই ৰখাৰ পৰিৱৰ্তে মহিলা আৰু তেওঁৰ স্থপতিসকল পশ্চিম ইউৰোপীয় ধাৰণাৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। তেওঁলোকে ছেইণ্ট ছফিয়াৰ বাহ্যিক ৰূপ সলনি কৰি ইয়াক বাৰোক গীৰ্জাৰ দৰে ৰূপ দিছিল।^২৬ ১৬৪৭ চনত মহিলাৰ মৃত্যুৰ পাছতো পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম চলি থাকিল। মহানগৰীয় ছিলভেষ্টাৰ কোছিভে ১৬৫৭ চনত তেওঁৰ মৃত্যুলৈকে এই কাম অব্যাহত ৰাখিছিল।^২৭

১৬৯০ চনৰপৰা ১৭০৭ চনলৈ মহানগৰীয় ৰ তত্ত্বাৱধানত ছেইণ্ট ছফিয়াৰ এক বৃহৎ সংস্কাৰ কৰা হৈছিল। এই কামত হেটমেন ইভান মাজেপাই আৰ্থিক সহায় আগবঢ়াইছিল। কেথেড্ৰেলটোৰ গেলাৰীবোৰ ওখ কৰা হৈছিল, চাৰিটা নতুন গম্বুজ সংযোজন কৰা হৈছিল আৰু মিনাৰসমূহৰ শীৰ্ষভাগ ইউক্ৰেইনীয় বাৰোক শৈলীত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^২৮ ১৬৯৯ চনত এটা নতুন গম্বুজযুক্ত ঘণ্টা স্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মাজেপাৰ খৰচত ইয়াৰ গম্বুজটো সোণেৰে মেৰিয়াই দিয়া হৈছিল।^২৯ এই সমষ্টিৰ আন নতুন ভৱনসমূহৰ নিৰ্মাণ ১৭৬৭ চনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল।^৩০১৭ পশ্চিম গেলাৰীৰ অৱশিষ্ট অংশ, খিলানযুক্ত পথ আৰু গীৰ্জাৰ গায়কসকলৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত অংশৰ এটা অংশ ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। ১৬৯৫ চনৰ ভিতৰত ছয়টা নতুন গম্বুজৰ সৈতে এটা বাহিৰৰ গেলাৰী সংযোজন কৰা হৈছিল। ১৬৯৭ চনৰ অগ্নিকাণ্ডত শেহতীয়াকৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা পশ্চিম অংশ ধ্বংস হৈছিল আৰু তাৰ ফলত হোৱা ক্ষতি মেৰামতি কৰিবলৈ নতুনকৈ কাম কৰিবলগীয়া হৈছিল।^১

কেথেড্ৰেলটোৰ পৰৱৰ্তী বৃহৎ সংৰক্ষণৰ কাম ১৮৪৩ চনৰপৰা ১৮৫৩ চনৰ ভিতৰত কৰা হৈছিল।^১ ১৮৮২ চনৰপৰা ১৮৮৯ চনৰ ভিতৰত বাৰোক শৈলীৰ কেইবাটাও গেবল আঁতৰোৱা হৈছিল আৰু পশ্চিম গেলাৰীৰ ঠাইত এটা প্ৰৱেশ-মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^১

২০ শতিকাৰপৰা বৰ্তমানলৈ

১৯১৭ চনত ইউক্ৰেইনৰ প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৰু শিল্পৰ স্মৃতিচিহ্ন সুৰক্ষা সমিতিৰ কেন্দ্ৰীয় সমিতিয়ে কেথেড্ৰেলখনৰ বিষয়ে গৱেষণা আৰম্ভ কৰিলে।^৩১৩২ ১৯২০ৰ দশকৰ ছোভিয়েট ধৰ্মবিৰোধী অভিযানৰ সময়ত চৰকাৰে কেথেড্ৰেলখন ভাঙি পেলাবলৈ ক'লে। চৰকাৰে ক'লে যে ইয়াৰ চৌহদটো পেৰেকপৰ যুদ্ধৰ বীৰসকলৰ নামত এটা উদ্যানলৈ সলনি কৰিব লাগে। কেথেড্ৰেলখন ভঙাৰপৰা বচাই ৰখা হ'ল। চেইণ্ট ছফিয়া ইউক্ৰেইনীয় স্বায়ত্তশাসিত অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ কেথেড্ৰেল আছিল। ১৯২১ চনৰপৰা ১৯৩০ চনলৈ ই এই পদত আছিল।^১ ১৯২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ভাচিল লিপকিভস্কিক ইউক্ৰেইনীয় এপষ্টলিক গীৰ্জাৰ কিয়েভ আৰু সমগ্ৰ ইউক্ৰেইনৰ মহানগৰপতি হিচাপে অভিষিক্ত কৰা হ'ল।^৩৩ ১৯২১ চনত ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীয়ে ছফিয়া আয়োগ গঠন কৰিলে। এই আয়োগখনে কেথেড্ৰেলখন ভঙাৰপৰা ৰক্ষা কৰিলে।^৩৪৩৫

১৯৩৪ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে "কিয়েভৰ ছফিয়া”ক ৰাজ্যিক স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল প্ৰতিষ্ঠা কৰা হ'ল। ইয়াত কেথেড্ৰেল আৰু আন আন ঐতিহাসিক অট্টালিকাসমূহ আছিল। ইয়াৰদ্বাৰা কেথেড্ৰেল আৰু চৌহদৰ আন অট্টালিকাসমূহত গৱেষণা আৰু মেৰামতিৰ কাম কৰাটো সম্ভৱ হ'ল।^৩৬ চেণ্ট ছফিয়াৰ শেষৰজন কাৰ্যবাহী পুৰোহিত আছিল ইউৰি মিখনোভস্কি। তেওঁ ১৯৩১ চনৰপৰা ১৯৩৪ চনলৈ এই পদত আছিল। তাৰ পিছত তেওঁক খেদি দিয়া হ'ল। তাৰ পিছত কৰ্তৃপক্ষই কেথেড্ৰেলত সেৱা কাৰ্য বন্ধ কৰি দিলে। সোণ আৰু ৰূপৰ বস্তুবোৰ (ৰাজকীয় দুৱাৰ, প্ৰতিমূৰ্তি, মমবাতিৰ ডাঁৰি, পোছাক আৰু কিতাপ আদি) কাঢ়ি লোৱা হ'ল। আইকনষ্টেচসমূহ ভাঙি পেলালে আৰু সিহঁতৰ সোণবোৰ গুচাই পেলালে।^৩৭৩৮ সংৰক্ষিত অঞ্চলটো ১৯৩৫ চনৰ বসন্তকালত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হ'ল।^১৭

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত, ১৯৪১ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ১৯৪৩ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত মুকলি নোহোৱালৈকে কিয়েভ জাৰ্মান ৱেৰমাখটৰ দখলত আছিল।^৩৯ ছফিয়া সংগ্ৰহালয়ৰ পূৰ্বৰ এজন সঞ্চালক অলক্সি পভষ্টেনকোৰ মতে, জাৰ্মান মাইন বিশেষজ্ঞসকলে এনকেভিডিক কেথেড্ৰেলখন ধ্বংস কৰাত বাধা দিছিল। এনকেভিসিয়ে ১৯৪১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত অট্টালিকাটোত লেণ্ড মাইন পুতি থৈছিল। গীৰ্জাৰ সেৱা কাৰ্য ১৯৪১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত পুনৰ আৰম্ভ হ'ল।^৪০৪১ ১৯৪২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দখলকাৰী কৰ্তৃপক্ষই এটা সৰু সংগ্ৰহালয় বনালে (১৯৪৩ চনৰ অক্টোবৰত জাৰ্মানসকল কিয়েভৰপৰা গুচি যোৱাৰ সময়ত ই বন্ধ হৈ গ'ল)। ৰাইখচলেইটাৰ ৰ'জেনবাৰ্গ টাস্কফৰ্চ নামৰ সংস্থখনে কেথেড্ৰেলৰ বাকী থকা মূল্যৱান বস্তুবোৰ তালিকাভুক্ত কৰিলে। নাজীসকলে বাকী থকা ঐতিহাসিক বস্তুবোৰ কাঢ়ি ল'লে আৰু যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ পিছত তাৰে মাত্ৰ কেইটামানহে ঘূৰি আহিল।^৪১

১৯৮০ৰ দশকৰপৰা ৰাজনীতিবিদসকলে চেণ্ট ছফিয়াক অৰ্থডক্স গীৰ্জাক ঘূৰাই দিম বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে, কিন্তু সিদ্ধান্ত লোৱা নাই। ইষ্টাৰ্ণ অৰ্থডক্স গীৰ্জা আৰু গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জা দুয়োটাই কেথেড্ৰেলখন উপাসনাৰ বাবে নিজৰ বুলি কৈছে। কেথলিক উপাসকসকলক কেথেড্ৰেলখন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাই। অৰ্থডক্স গীৰ্জাসমূহক কেতিয়াবা বেলেগ বেলেগ তাৰিখত প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ দিয়া হয়, আৰু কেতিয়াবা মানা কৰা হয়। ১৯৯৫ চনত ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ পেত্ৰিয়াৰ্ক ভলোডিমিৰ ৰোমানিউকৰ কবৰস্থানত দাঙ্গা পুলিচে শোকাকুল মানুহক মাৰপিট কৰিলে। পৰিস্থিতি শান্ত হোৱাৰ পিছত পেত্ৰিয়াৰ্কজনক এটা খৰ-খেদাকৈ বনোৱা কবৰত পুতি পেলোৱা হ'ল।^৪২৪৩ পাঁচখন অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ প্ৰতিনিধিসকলে ২০০৬ চনত কেথেড্ৰেলখনত ইউক্ৰেইনৰ বাবে প্ৰথম যুটীয়া প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।^৪৪

২০২৫ চনৰ ১০ জুনত ৰাছিয়া-ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ সময়ত ৰাছিয়াই কিয়েভত বোমা বৰ্ষণ কৰিলে। ইয়াৰ ফলত হোৱা বিস্ফোৰণৰ ঢৌৱে পূব দিশৰ দেৱালৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো নষ্ট কৰি দিলে।^৪৫

পৰৱৰ্তী সংৰক্ষণৰ কাম

জাৰ্মানসকলে কিয়েভ দখল কৰি ৰখাৰ সময়ত সংৰক্ষিত এলেকাটোৰ ভৱনসমূহৰ অৱস্থা নথিভুক্ত কৰা হৈছিল আৰু সংস্কাৰৰ কাম আৰম্ভ কৰা হৈছিল।^৪১

২১শ শতিকাত সংৰক্ষিত এলেকাটোৱে ভৱনসমূহ সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে গৱেষণাত অংশগ্ৰহণ কৰি আহিছে। ভৱনসমূহৰ গতি, ওচৰৰ ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ স্তৰ, ভেটিৰ প্ৰকৃতি আৰু মাটিৰ সংকোচন অঞ্চল, দেৱালৰ চিত্ৰসমূহৰ অৱস্থা, কেথেড্ৰেল আৰু ঘণ্টা-মিনাৰৰ ওপৰত ক্ৰিয়া কৰা চাপৰ বলৰ শক্তি আৰু কেথেড্ৰেলটোৰ ক্ষুদ্ৰ জলবায়ু অনুসন্ধান, মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত আৰু নিৰীক্ষণ কৰা হৈছে।^৪৬ ২০২৩ চনত ছেইণ্ট ছফিয়াৰ ছাদ, গম্বুজ আৰু অন্যান্য গাঁথনিগত উপাদান সংৰক্ষণৰ বাবে ৫বছৰীয়া প্ৰকল্পৰ দৰপত্ৰ আহ্বান আৰম্ভ কৰা হৈছিল।^৪৭

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি

১৯৯০ চনত ছেইণ্ট ছফিয়া মঠৰ সমষ্টিটো ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।^৪৮ ২০০৭ চনত ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেলক ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্যৰ অন্যতম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।^১৭ ২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ বাবে কিয়েভক বিশ্ব ঐতিহ্যৰ "বিপদগ্ৰস্ত" তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এই পদক্ষেপৰ উদ্দেশ্য আছিল এই স্থানৰ বাবে সাহায্য আৰু সুৰক্ষা আগবঢ়োৱা।^৪৯

স্থাপত্য

মূল কেথেড্ৰেল

ছেইণ্ট ছফিয়া ১১শ শতিকাত ইউৰোপত নিৰ্মাণ কৰা বৃহত্তম গীৰ্জাসমূহৰ অন্যতম আৰু কিয়েভান ৰুছৰ স্থাপত্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সৰ্বোত্তমভাৱে সংৰক্ষিত নিদৰ্শনসমূহৰ অন্যতম। স্থপতিসকলক আগতে কেতিয়াও সন্মুখীন নোহোৱা এটা কাম দিয়া হৈছিল—বহল গায়কদলৰ বাবে স্থান থকা এখন বিশাল গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰা। সেয়েহে তেওঁলোকে বাইজেণ্টাইন গীৰ্জাৰ প্ৰচলিত আৰ্হিৰপৰা আঁতৰি গৈছিল। খৰচ কমাবলৈ তেওঁলোকে স্থানীয় সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। নক্সাত মাৰ্বলৰ স্তম্ভৰ পৰিৱৰ্তে ক্ৰছ আকৃতিৰ ইটাৰ স্তম্ভ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু মাৰ্বলৰ ফলকৰ পৰিৱৰ্তে গোলাপী ৰঙৰ অভ্ৰুচ পাইৰ'ফাইলাইট শিলৰ ফলক আৰু মাটিৰ টাইল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণত ব্যৱহৃত সামগ্ৰী ইটা, শিল আৰু চূণৰ গাঁথনিৰ মিশ্ৰণ আছিল।^১ অতীতত ৰাছিয়াৰ পণ্ডিতসকলে ছেইণ্ট ছফিয়া আৰু আন বাইজেণ্টাইন গীৰ্জাসমূহৰ মাজৰ পাৰ্থক্যসমূহৰ বাবে ৰাছিয়ান গীৰ্জাৰ স্থাপত্যৰ প্ৰভাৱক দায়ী কৰিছিল।^৫০ ছেইণ্ট ছফিয়া আৰু ইয়াৰ পূৰ্বৰ এখন গীৰ্জা, চাৰ্চ অৱ দ্য টাইথছৰ ভেটিৰ পৰিকল্পনা একে ধৰণৰ।^৫১

কেথেড্ৰেলটোৰ মুখ্য মাত্ৰাসমূহ ১২ সংখ্যাৰ গুণিতক। অধিকাংশ স্থানত ১২ x ১২ ফুটৰ এটা মানক ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় অ’পছৰ ভিতৰৰ ব্যাসাৰ্ধ ১২ ফুট আৰু সৰু গম্বুজসমূহৰ ড্ৰামৰ ব্যাসো এই মানৰ ওচৰ-পাজৰ। দেৱালৰ ডাঠতা হিচাপত ল'লে কেথেড্ৰেলটোৰ দৈৰ্ঘ্য, প্ৰস্থ আৰু উচ্চতা তিনিওটা ১০০ ফুট, যি মাপ ধ্ৰুপদী প্ৰাচীন কালৰপৰাই ব্যৱহৃত হৈ আহিছে।^৫২

বাহ্যিক অংশ

১১শ শতিকাৰ কেথেড্ৰেলটো এটা বৃহৎ পাঁচটা-নেভযুক্ত গীৰ্জা আছিল। নেভসমূহৰ পূব প্ৰান্ত অৰ্ধবৃত্তাকাৰ অপ্সৰে সমাপ্ত হৈছিল (মূল ভৱনটোৰ পূব প্ৰান্তত থকা অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গহ্বৰ)।^১

কেথেড্ৰেলটোৰ মূল অংশ (গেলাৰীসমূহ বাদ দি) ১০০ ফুট দৈৰ্ঘ্যৰ বাহু থকা এটা বৰ্গ আছিল। এইটো হেজিয়া ছফিয়াৰ গম্বুজযুক্ত বৰ্গৰ সমান আকাৰৰ আছিল।^১ মূল ভৱনটোৰ ওপৰত গম্বুজ আছিল। ইয়াৰ সংখ্যা আছিল ১৩টা। গম্বুজসমূহ সীহৰ পাতৰে আবৃত আছিল। ১২টা সৰু গম্বুজ আটাইতকৈ ডাঙৰ গম্বুজটোৰ চাৰিওফালে গোট খাই আছিল আৰু ইয়াৰ ফলত খটখটীয়া পিৰামিডৰ দৰে আকৃতি সৃষ্টি হৈছিল। কেথেড্ৰেলটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশৰ উত্তৰ, পশ্চিম আৰু দক্ষিণ ফালে দুটা স্তৰৰ ভিতৰুৱা গেলাৰীৰ এটা শাৰী আৰু তাৰ বাহিৰত এটা স্তৰৰ বাহিৰা গেলাৰীৰ এটা শাৰী আছিল। বাহিৰা গেলাৰীৰ ওপৰত এটা বাৰাণ্ডা বা gulbyshche আছিল।^৫৩

কেথেড্ৰেলটোৰ বাহিৰভাগ মূলতঃ প্লাষ্টাৰ কৰা হোৱা নাছিল। সন্মুখভাগবোৰ খাঁজযুক্ত কোঠালিৰে সজোৱা হৈছিল আৰু খিৰিকীবোৰত খোদিত কাঠৰ ফ্ৰেম আছিল। দেৱালসমূহ বৃহৎ প্ৰাকৃতিক গ্ৰেনাইট আৰু গোলাপী কোৱাৰ্টজাইট শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই শিলবোৰ সমতল ইটাৰ শাৰীৰ সৈতে পৰ্যায়ক্ৰমে সজোৱা হৈছিল। গোলাপী ৰঙৰ চূণ-চিমেণ্টৰ গাঁথনিৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ শিলৰ টুকুৰা মিশ্ৰণৰ ডাঠ স্তৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।^৫৪

অভ্যন্তৰীণ অংশ

কেথেড্ৰেলটোৰ ভিতৰৰ অংশ ১১শ শতিকাৰপৰা প্ৰায় অপৰিৱৰ্তিতভাৱে সংৰক্ষিত হৈ আছে।^৫৫ মূল কেথেড্ৰেলটোৰ আয়তাকাৰ ভিতৰুৱা স্থানটো ১২টা স্তম্ভৰে পাঁচটা সমান্তৰাল নেভত বিভক্ত কৰা হৈছিল। এই নেভসমূহক অনুপ্ৰস্থ নেভে ছেদ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত নিকিতেংকোৱে বৰ্ণনা কৰা "শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে সজ্জিত ব্ৰহ্মাণ্ড"ৰ সৃষ্টি হৈছিল। কেন্দ্ৰীয় নেভ আৰু অনুপ্ৰস্থ নেভৰ সংযোগস্থলত মূল গম্বুজটো উঠি আছিল আৰু ইয়াৰ তলৰ আকৃতিয়ে এটা সমবাহু ক্ৰছ গঠন কৰিছিল।^৫৬ পূব প্ৰান্তৰ অপ্সসমূহত পাঁচটা বেদী আছিল।^৫৭ কেন্দ্ৰীয় ক্ৰছটো পূবফালে মূল বেদীৰ দেৱালেৰে আৰু উত্তৰ, পশ্চিম আৰু দক্ষিণফালে দুটা স্তৰৰ তিনিটা খিলানযুক্ত পথৰে বন্ধ আছিল। পশ্চিমফালৰটো বৰ্তমান সংৰক্ষিত হোৱা নাই।^৫৮

পশ্চিমফালৰ দুয়োটা কোণত দুটা চিৰি-মিনাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইবোৰে গায়কদললৈ যাবলৈ সহায় কৰিছিল।^৫৯ প্ৰাচীন মোজাইক মজিয়াখন, যাৰ কেৱল কেইটামান অংশহে বৰ্তমান দেখা যায়, বাইজেণ্টাইন স্থাপত্যৰ ৰূপ প্ৰতিফলিত কৰা নক্সাৰে সজোৱা আছিল। মূল গম্বুজৰ তলত এটা বৃত্তৰ সৈতে এটা বৃহৎ বৰ্গ সজোৱা হৈছিল। ইয়াৰদ্বাৰা পৃথিৱী আৰু স্বৰ্গৰ মিলনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছিল।^৬০

অভ্যন্তৰীণ সজ্জা

ছেইণ্ট ছফিয়া এই কাৰণে অনন্য যে ইয়াৰ ভিতৰৰ দেৱালত ১১শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ মোজাইক আৰু ভিত্তিচিত্ৰৰ সংগ্ৰহ সংৰক্ষিত হৈ আছে। উল্লেখযোগ্য শিল্পকৰ্মসমূহৰ ভিতৰত আছে পেণ্টক্ৰেটৰ, ভাৰ্জিন অৰান্স, প্ৰেৰণদূতসকলৰ পৱিত্ৰ ভোজ, দেইছিছ আৰু ঘোষণাৰ দৃশ্য।^৩৬ -এ মুঠ 260 m2 দেৱাল আৱৰি আছে; আৰু 3000 m2 জুৰি ভিত্তিচিত্ৰ আছে।^৬১ মোজাইকে অভ্যন্তৰৰ মুখ্য অংশসমূহ, যেনে কেন্দ্ৰীয় গম্বুজযুক্ত বেদী, উজ্জ্বল কৰি তোলে। মূল পাঁচটা নেভৰ দেৱাল, ওপৰৰ মহলাৰ গায়কদলৰ স্থান, দুটা মিনাৰ আৰু কেথেড্ৰেলটোক আগুৰি থকা বৰ্তমান নথকা গেলাৰীসমূহ ভিত্তিচিত্ৰৰে সজোৱা হৈছিল।^৬২ মোজাইক আৰু ভিত্তিচিত্ৰসমূহ ১৭০১ চনৰ ভিতৰত চূণৰ প্ৰলেপেৰে ঢাকি দিয়া হৈছিল। ১৮৮৪ চনত ৰাছিয়াৰ শিল্প-ইতিহাসবিদ আৰু প্ৰত্নতত্ত্ববিদ এড্ৰিয়ান প্ৰাখভে মোজাইকসমূহ পুনৰ আৱিষ্কাৰ আৰু অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সংৰক্ষণবিদসকলে সেইবোৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম আৰম্ভ কৰে।^১

মোজাইক

যদিও পৃথক পৃথক শিল্পীৰ নাম জনা নাযায়, ছবিসমূহৰ শিল্পগত বৈশিষ্ট্য আৰু স্মাল্ট স্থাপনৰ পদ্ধতিৰপৰা অনুমান কৰা হয় যে কেথেড্ৰেলটোৰ দেৱালৰ মোজাইক নিৰ্মাণত আঠজন শিল্পীৰ এটা দলে কাম কৰিছিল। প্ৰতিটো মোজাইকত মধ্যযুগীয় গ্ৰীক ভাষাত এটা ব্যাখ্যামূলক লিখনি আছে।^৬৩

মোজাইকসমূহ উজ্জ্বল সোণালী পটভূমিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অগ্ৰভূমিৰ প্ৰধান ৰং আছিল বেঙুনীয়াৰ সৈতে নীলা আৰু ধূসৰ-বগা। ব্যৱহৃত ৰঙৰ বিপুল বৈচিত্ৰ্যই সেই সময়ৰ কাঁচ নিৰ্মাতা আৰু স্মাল্ট প্ৰস্তুতকৰ্তাসকলৰ উচ্চ দক্ষতাৰ পৰিচয় দিয়ে। ব্যৱহৃত ৰংসমূহ আধুনিক বিশেষজ্ঞসকলেও পুনৰ সৃষ্টি কৰিব পৰা নাই।^৬৩

কেন্দ্ৰীয় অপ্সৰ গম্বুজ আৰু প্ৰকৃততে সমগ্ৰ কেথেড্ৰেলটোৰ অভ্যন্তৰীণ অংশ 6 মিটাৰ ভাৰ্জিন অৰান্সৰ ছবিৰে প্ৰধানকৈ আৱৰি আছে।^{৬৩৬৪৬৫}

কেন্দ্ৰীয় গম্বুজ আৰু পৱিত্ৰস্থানৰ মোজাইকসমূহত শাস্ত্ৰৰ মানুহ আৰু বিভিন্ন দৃশ্য চিত্ৰিত কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় গম্বুজৰ শীৰ্ষত থকা এটা পদকাকৃতিৰ চিত্ৰত খ্ৰীষ্ট পেণ্টক্ৰেটৰৰ অৰ্ধদৈৰ্ঘ্যৰ বিশাল ছবি আছে। তেওঁৰ চাৰিওফালে চাৰিজন প্ৰধান স্বৰ্গদূত সজোৱা হৈছে। ইয়াৰে এজনৰ ছবি অক্ষত আছে; আন তিনিজনক ১৮৮৪ চনত ৰাছিয়াৰ শিল্পী মিখাইল ভ্ৰুবেলে তেলৰঙেৰে পুনৰ আঁকিছিল। গম্বুজৰ ড্ৰামৰ ভিতৰত অংকিত প্ৰেৰণদূতসকলৰ বাৰটা মোজাইক প্ৰতিকৃতিৰ ভিতৰত কেৱল চেইণ্ট পলৰ ছবিৰ ওপৰৰ অংশটোহে সংৰক্ষিত হৈ আছে। ওচৰতে চাৰিজন ধৰ্মপ্ৰচাৰক]] আছিল, যাৰ ভিতৰত কেৱল চেইণ্ট মাৰ্কৰ ছবিহে বৰ্তমান আছে। দেৱালৰ খিলানসমূহৰ মোজাইক পদকাকৃতিৰ ছবিসমূহৰ ভিতৰত ১৫টা সংৰক্ষিত হৈ আছে। পূব দেৱালৰ খিলানৰ দুটা স্তম্ভত ঘোষণাৰ দৃশ্য আছে আৰু অপ্সৰ তলৰ স্তৰত গীৰ্জাৰ পিতৃসকলৰ ছবি চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, যাৰ ওপৰৰ অংশসমূহ বৰ্তমান সংৰক্ষিত হৈ আছে। অপ্সৰ মধ্যৱৰ্তী স্তৰৰ এটা বৃহৎ অংশত বহু চৰিত্ৰযুক্ত শেষ ভোজৰ দৃশ্য চিত্ৰিত কৰা হৈছে।^৬৬

ভিত্তিচিত্ৰ

১৮৪৩ চনৰপৰা ১৮৫৩ চনৰ ভিতৰত কেথেড্ৰেলটোত সংৰক্ষণৰ কাম চলি থকাৰ সময়ত ৰাছিয়াৰ শিল্প-ইতিহাসবিদ ফিয়দৰ ছলণ্টছেভে কেথেড্ৰেলটোৰ ১১শ শতিকাৰ ভিত্তিচিত্ৰসমূহ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰে। চৰকাৰী অনুমোদন লাভ কৰাৰ পাছত সেই ভিত্তিচিত্ৰসমূহৰ ওপৰত তেলৰঙৰ ছবি আঁকা হৈছিল।^১ পাঁচটা নেভৰ দেৱাল, গায়কদলৰ স্থান আৰু দুটা মিনাৰ ভিত্তিচিত্ৰৰে আবৃত। এইবোৰ বিভিন্ন ৰঙত, মূলতঃ গাঢ় ৰঙা, হালধীয়া, জলফাই ৰঙ আৰু বগা ৰঙৰ সৈতে নীলা পটভূমিত অংকন কৰা হৈছিল। বহুতো ভিত্তিচিত্ৰ প্লাষ্টাৰৰ এটা স্তৰৰ তলত সংৰক্ষিত হৈ আছিল আৰু ২০শ শতিকাত সেইবোৰ পুনৰ উন্মোচিত হৈছিল। কেথেড্ৰেলটো ১১শ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰাৰ সময়তে এইবোৰ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল সদ্য গ্ৰহণ কৰা খ্ৰীষ্টান ধৰ্মমতৰ প্ৰচাৰ কৰা আৰু সামন্তীয় ক্ষমতাৰ ধাৰণাসমূহ অধিক শক্তিশালী কৰা।^৬৭

১৯৫০-ৰ দশকত আৰু অধিক ভিত্তিচিত্ৰ উন্মোচিত কৰা হৈছিল আৰু ১৮শ শতিকাৰ আন কিছুমান ভিত্তিচিত্ৰ মেৰামতি কৰা হৈছিল।^৬৮

অনুপ্ৰস্থ নেভৰ ভিত্তিচিত্ৰসমূহত খ্ৰীষ্টৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন দৃশ্য চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বোত্তমভাৱে সংৰক্ষিত চাৰিটা হৈছে যীশুৰ ক্ৰুচবিদ্ধকৰণ, খ্ৰীষ্টৰ নৰকলৈ অৱতৰণ, পৱিত্ৰ মহিলাসকলৰ আগত খ্ৰীষ্টৰ আবিৰ্ভাৱ আৰু পৱিত্ৰ আত্মাৰ অৱতৰণ। গায়কদলৰ স্থানত কানাৰ বিবাহ, ৰুটি আৰু মাছৰ অলৌকিকতা, শেষ ভোজ, আব্ৰাহাম আৰু তিনিজন স্বৰ্গদূত আৰু জুইৰ চুলাত থকা তিনিজন যুৱকৰ দৰে বিষয় চিত্ৰিত কৰা হৈছে।^৬৯

সৰ্ববৃহৎ ছবিৰ সমষ্টিটো আছিল চেইণ্টৰ এক অনন্য শৃংখলা। ইয়াৰে ২৫০টাতকৈও অধিক বৰ্তমান সংৰক্ষিত হৈ আছে। মূল সংখ্যা ইয়াতকৈ তিনিগুণতকৈও অধিক আছিল।^৩০ দক্ষিণ বেদীৰ ছবিখন প্ৰধান স্বৰ্গদূত মাইকেলৰ নামত উৎসৰ্গিত। তেওঁ কিয়েভ আৰু কিয়েভান ৰুছৰ গ্ৰেণ্ড প্ৰিন্সসকলৰ অধিষ্ঠাতা চেইণ্ট আছিল। আনহাতে, উত্তৰ দিশৰ আটাইতকৈ দূৰৰ বেদীৰ ভিত্তিচিত্ৰত চেইণ্ট জৰ্জক চিত্ৰিত কৰা হৈছে। তেওঁ ইয়াৰ'ছ্লাভ দ্য ৱাইজৰ আধ্যাত্মিক অধিষ্ঠাতা আছিল।^৭০ চেবাস্তেৰ চল্লিছজন শ্বহীদক এটা পৃথক চিত্ৰসমষ্টিত দেখুওৱা হৈছে।^৭১

মূল বাহিৰা গেলাৰীলৈ যোৱা মিনাৰসমূহৰ ভিত্তিচিত্ৰত ধৰ্মনিৰপেক্ষ বিষয় চিত্ৰিত কৰা হৈছে। কাৰণ এইবোৰ গ্ৰেণ্ড প্ৰিন্স আৰু কেইজনমান ধৰ্মগুৰুৱে চাব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই ভিত্তিচিত্ৰসমূহত বাইজেণ্টাইন ৰাজদৰবাৰ আৰু অভিজাত সমাজ আৰু কনষ্টাণ্টিনোপলৰ হিপ্পড্ৰমৰ দৃশ্য চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত সম্ৰাটে নিজৰ আসনৰপৰা দৌৰ প্ৰতিযোগিতা চাই থকা দৃশ্য, চিকাৰৰ দৃশ্য আৰু যোদ্ধাসকলৰ দৃশ্য আছে।^৩০

কেন্দ্ৰীয় নেভৰ তিনিখন দেৱালত কেথেড্ৰেলটোৰ আটাইতকৈ বৃহৎ ভিত্তিচিত্ৰ আছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য 15 মিটাৰ। ইয়াত ছেইণ্ট ছফিয়াৰ পৱিত্ৰীকৰণৰ সময়ত ইয়াৰ'ছ্লাভ দ্য ৱাইজ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক দেখুওৱা হৈছে বুলি ধাৰণা কৰা হয়।^৭২ ইয়াৰ'ছ্লাভক কেথেড্ৰেলটোৰ এটা আৰ্হি হাতত লৈ থকা অৱস্থাত দেখুওৱা হৈছে। তেওঁৰ সৈতে তেওঁৰ পত্নী আইৰিন, পিছলৈ ফ্ৰান্স, নৰৱে আৰু হাংগেৰীৰ ৰাণী হোৱা তেওঁৰ জীয়ৰীসকল আৰু ১১শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত কিয়েভান ৰুছ ৰাষ্ট্ৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক ব্যক্তি হোৱা তেওঁৰ পুত্ৰসকলকো দেখুওৱা হৈছে। এই চিত্ৰসমষ্টিৰ কেৱল এটা অংশহে সংৰক্ষিত হৈ আছে।^৭৩

নিকিতেংকোৰ মতে, এই প্ৰতিকৃতিসমূহ ৰাজকুমাৰ ভ্লাদিমিৰ স্ব্যাতোস্লাভিচৰ পৰিয়ালৰ।^৭৪ এই ভিত্তিচিত্ৰসমূহে গ্ৰেণ্ড প্ৰিন্সৰ বিজয়োৎসৱৰ এটা ধাৰাবাহিকতা গঠন কৰে। ইয়াত ৯৮৮ চনত ভ্লাদিমিৰ আৰু বাইজেণ্টাইন ৰাজকুমাৰী আন্নাৰ বিবাহৰ সমাপ্তি চিত্ৰিত কৰা হৈছে। এই বিবাহে কিয়েভান ৰুছৰ খ্ৰীষ্টীয়কৰণৰ সূচনা কৰিছিল।^৭৫

আন ধৰ্মনিৰপেক্ষ ভিত্তিচিত্ৰসমূহত চিকাৰী, কৌশলী ক্ৰীড়াবিদ, বাদ্যযন্ত্ৰী, নৃত্যশিল্পী, মল্লযুঁজাৰু আৰু অশ্বাৰোহীক দেখুওৱা হৈছে।^৭৬ ভিত্তিচিত্ৰসমূহত জীৱ-জন্তু, চৰাই আৰু কাল্পনিক জীৱৰ ছবি সঘনাই দেখা যায়। বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য হৈছে বাদ্যযন্ত্ৰসহ ভাঁড়ৰ ছবি। ইয়াৰ ভিতৰত ধনুৰে বজোৱা বাদ্যযন্ত্ৰী, প্সাল্টেৰী আৰু লিউট বজোৱা বাদ্যযন্ত্ৰী আৰু বাঁহী বজোৱা শিল্পী আছে। দক্ষিণৰ মিনাৰত এটা বায়ুনলীয় বাদ্যযন্ত্ৰৰ ছবি চিত্ৰিত কৰা হৈছে। কিয়েভান ৰুছৰ শিল্পত ইয়াৰ একমাত্ৰ জনাজাত নিদৰ্শন এইটোৱেই।^৭৭

দেৱাল-লিপি

কেথেড্ৰেলটো অস্তিত্বত থকা সময়ছোৱাত পুৰোহিত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলে লিখি গৈছিল। ১১শ – ১৮শ শতিকাৰ ৭,০০০-ৰো অধিক অংকন আৰু লিখনি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। এই সংখ্যায় সেই সময়ছোৱাত ইউক্ৰেইনীয় ভূ-খণ্ডত উচ্চ পৰ্যায়ৰ সাক্ষৰতাৰ ইংগিত দিয়ে।^৭৮

কিছুমান লিপি গ্লাগোলিটিক লিপিত লিখা হৈছে।^৭৯ এই লিখনিসমূহত কিয়েভান ৰুছৰ ঐতিহাসিক ঘটনাসমূহৰ বিষয়ে মূল্যৱান তথ্য পোৱা যায়। ইয়াৰ উদাহৰণৰ ভিতৰত ইয়াৰ'ছ্লাভ দ্য ৱাইজৰ মৃত্যুৰ উল্লেখ, গ্ৰেণ্ড প্ৰিন্স ভ্লাদিমিৰ মোনোমাখৰ স্বাক্ষৰ, ১১শ শতিকাৰ শেষভাগত ৰাজকুমাৰ স্ব্যাতোপল্ক ইজ্যাস্লাভিচ, ভ্লাদিমিৰ মোনোমাখ আৰু অলেগ প্ৰথমৰ মাজত সম্পাদিত শান্তি চুক্তিৰ উল্লেখ আৰু ১২শ শতিকাত মাৰিয়া মস্তিস্লাভনাই, ভ্‌চেভোলোদ দ্বিতীয়ৰ পত্নীয়ে, ভূমি ক্ৰয় কৰাৰ উল্লেখ আছে। দেৱালসমূহত ধাৰাবাহিকভাৱে কিছুমান তাৰিখ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। এই তাৰিখসমূহে এটা অন্তিমকালীন পঞ্জিকা গঠন কৰে আৰু ১১শ শতিকাৰ প্ৰথম তৃতীয়াংশত খ্ৰীষ্টৰ দ্বিতীয় আগমনৰ প্ৰত্যাশাৰ সাক্ষ্য দিয়ে। কেথেড্ৰেলটোৰ বিভিন্ন স্থানত দেৱাল-লিপিৰ তাৰিখ পোৱা গৈছে। এইবোৰে এই অনুমানক সমৰ্থন কৰে যে কেথেড্ৰেলটো ১০১০-ৰ দশকৰপৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^৮০

অধিকাংশ লিপি কিয়েভৰ নাগৰিকসকলে লিখিছিল। এইবোৰ কিয়েভান ৰুছৰ বাসিন্দাসকলৰ কথিত ভাষা পুৰণি পূব স্লাভিক ভাষাৰ বিষয়ে তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস। ইয়াৰ বিপৰীতে গীৰ্জাৰ স্লাভিক ভাষা লিখিত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। লিপিসমূহৰ বিশ্লেষণত দেখা গৈছে যে এইবোৰৰ বহু বৈশিষ্ট্য আধুনিক ইউক্ৰেইনীয় ভাষাৰ সৈতে মিল আছে।^৮১

স্থায়ী সা-সঁজুলি আৰু স্মাৰক

১২শ শতিকাত পশ্চিমৰ বাহিৰা গেলাৰীত এটা বাপ্তিস্মৰ পাত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৭৪৭ – ১৭৫৪ চনৰ ভিতৰত তিনিটা স্তৰযুক্ত এটা প্ৰতিমা-প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ তলৰ স্তৰটো বৰ্তমান সংৰক্ষিত হৈ আছে।^১

কেথেড্ৰেল চৌহদ

ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাৰ ইউক্ৰেইনীয় বেৰক শৈলীৰ মঠৰ অট্টালিকাৰ এটা সমষ্টিৰে আগুৰি আছে।^৩৬ কেথেড্ৰেল আৰু কেথেড্ৰেল চৌহদৰ ভিতৰৰ মঠৰ অট্টালিকাসমূহ এটা অসাম্প্ৰদায়িক সংগ্ৰহালয়। ইয়াৰ অধিকাংশ দৰ্শনাৰ্থী পৰ্যটক।^৮২ এইবোৰে মিলি এটা ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ এটা অংশ গঠন কৰে। এই অঞ্চলটোৰ নাম "ছফিয়া অৱ কিয়েভ" ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চল। ইয়াৰ ভিতৰত চহৰখনৰ আন তিনিটা স্থান—গ'ল্ডেন গেট, ছেইণ্ট ছিৰিলৰ গীৰ্জা আৰু ছেইণ্ট এণ্ড্ৰুৰ গীৰ্জা—আৰু জেনোৱীয় দুৰ্গ অন্তৰ্গত।^২০

ছেইণ্ট ছফিয়াত সম্পন্ন কৰা পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কামক ১৯৮৭ চনত ঐতিহাসিক স্মাৰক সংৰক্ষণৰ বাবে "ইউৰোপীয় সোণৰ পদক" প্ৰদান কৰা হৈছিল। কেথেড্ৰেল আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত অট্টালিকাসমূহ শিক্ষামূলক উদ্দেশ্যে সংগ্ৰহালয় হিচাপে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় অনুষ্ঠানৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^৩৬ ১৯৯০ চনত এইবোৰক ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।^৮৩

এই সংৰক্ষণ অঞ্চলত ৮০ হাজাৰতকৈও অধিক সামগ্ৰী আছে। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৱিষ্কাৰ, চিত্ৰ, প্ৰাচীন গীৰ্জাৰ সামগ্ৰী আৰু কিতাপ, নথি-সংগ্ৰহ, স্থাপত্যৰ নক্সা আৰু ১৩শ শতিকাৰ সোণ আৰু ৰূপেৰে সূতা-কৰা ধৰ্মীয় পোছাকৰ এক মূল্যৱান সংগ্ৰহ আছে।^৮৪

ঘণ্টা স্তম্ভ

মূল প্ৰবন্ধ: ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেলৰ ঘণ্টা স্তম্ভ

ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেলৰ ঘণ্টা স্তম্ভৰ চাৰিটা স্তৰৰ ভিতৰত আটাইতকৈ তলৰ স্তৰটো মূলতঃ প্ৰৱেশদ্বাৰেৰে গঠিত। প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওপৰত গুলী চলোৱাৰ সৰু খিৰিকী আছে। দ্বিতীয় স্তৰত এটা মুকলি গেলাৰী আছে। তৃতীয় স্তৰত ঘূৰণীয়া খিৰিকী আৰু চতুৰ্থ স্তৰত ঘণ্টা ৰখাৰ বাবে খোলা অংশ আছে। অট্টালিকাটোৰ ওপৰত বেৰক শৈলীৰ গম্বুজ আছে। কেথেড্ৰেলৰ পূবফালে ঘণ্টা মিনাৰটো অস্বাভাৱিকভাৱে স্থাপন কৰাৰ কাৰণ আছিল এটা নগৰীয়া স্থাপত্য-সমষ্টি সৃষ্টি কৰাৰ সচেতন ইচ্ছা।^৮৫

ইতিহাস

১৬৫১ চনত ভান ৱেষ্টাৰভেল্ডে কেথেড্ৰেলৰ ওচৰৰ অঞ্চলৰ এখন ছবিত চাৰিটা স্তৰযুক্ত এটা কাঠৰ ঘণ্টা স্তম্ভ দেখুৱাইছিল। ছবিখনৰপৰা জনা যায় যে স্তম্ভটো এসময়ত কেথেড্ৰেলৰ উত্তৰফালে থকা বেৰৰ ওচৰত আছিল। ইয়াৰ প্ৰথম স্তৰত অৰ্ধবৃত্তাকাৰ খিলানযুক্ত এটা যাতায়াত পথ আছিল। দ্বিতীয় স্তৰত এটা মুকলি গেলাৰী আৰু খোদিত বালাষ্টাৰৰে নিৰ্মিত এটা ৰেলিং আছিল।^৮৬ পেট্ৰ' মহিলাৰ অধীনত এজন অজ্ঞাত স্থপতিয়ে ঘণ্টা স্তম্ভটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৬৯৭ চনত অগ্নিকাণ্ডত স্তম্ভটো ধ্বংস হোৱাৰ পিছত দুবছৰৰ পাছত ইয়াৰ ঠাইত কেথেড্ৰেলৰ দক্ষিণ-পূবফালে ইটাৰে নিৰ্মিত এটা নতুন মিনাৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। এই কামৰ ব্যয় হেটমেন মাজেপাই বহন কৰিছিল। অগ্নিকাণ্ডৰ পিছত চৌহদত নিৰ্মাণ কৰা এইটোৱেই আছিল প্ৰথম শিলৰ অট্টালিকা। ১৩ টন ওজনৰ "মাজেপা" ঘণ্টাটো ১৭০৫ চনত -এ ঢালাই কৰিছিল। এই ঘণ্টাটো এতিয়াও দ্বিতীয় স্তৰত ওলমি আছে। ১৭০৬ চনত তিনিটা স্তৰযুক্ত ইটাৰ অট্টালিকাটো সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। তাৰ কিছুদিন পাছতে এটা ভূমিকম্পত ওপৰৰ স্তৰসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।^৮৫৮৭

১৭৪৪ চনত অট্টালিকাটোৰ দেৱালত ফাট মেলাৰ পিছত ওপৰৰ দুটা স্তৰ গটফ্ৰিড য়োহান শেডেলে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰে। আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ -এ দেৱালত অলংকাৰ সংযোজন কৰে। ঘণ্টা মিনাৰৰ ওপৰত এটা বেৰক শৈলীৰ গা-ধোৱা ঘৰসদৃশ অংশ আৰু চূড়া নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াক নীলা পটভূমিত সোণালী তৰাৰে সজোৱা হৈছিল। কাম ১৭৪৮ চনত সম্পূৰ্ণ হয়।^৮৫

১৯শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ঘণ্টা মিনাৰটো জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰিছিল।^৮৭ ১৮০৭ চনত বিজুলী মিনাৰৰ শীৰ্ষত পৰে আৰু তাৰ পিছত চূড়াটো সলনি কৰা হয়। নতুন চূড়াৰ বাবে মিনাৰটো অধিক চাপৰ যেন দেখা গৈছিল। সেয়েহে ধৰ্মপ্ৰদেশৰ স্থপতি -এ চতুৰ্থ স্তৰ আৰু এটা ওখ নাচপতি আকৃতিৰ গম্বুজ সংযোজন কৰে। এই সংযোজনৰ পিছত অট্টালিকাটোৰ উচ্চতা, যিটো ইউক্ৰেইনীয় বেৰক শৈলীৰ এটা প্ৰাৰম্ভিক নিদৰ্শন, 76 মিটাৰ হৈছিল।^৮৫

ঘণ্টা মিনাৰটো ১৯৫৩ আৰু ১৯৭২ চনত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছিল।^৮৫ ২০০৩ চনৰ ২৭ জুনত প্ৰায় চাৰি বছৰ ধৰি চলা পুনৰুদ্ধাৰৰ কামৰ পিছত ৫০ বছৰৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ঘণ্টা মিনাৰটো দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।^৮৮

মহাধৰ্মাধিকাৰীৰ ঘৰ

সমৃদ্ধ স্থাপত্যিক ৰূপ আৰু সজ্জাৰ উচ্চ মানৰ বাবে ১৮শ শতিকাৰ ইউক্ৰেইনীয় স্থাপত্যৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।^৮৯

১৬৯৫ চনৰ কিয়েভৰ এখন মানচিত্ৰত দেখা যায় যে মঠৰ চোতালৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশত এসময়ত এটা কাঠৰ বাসগৃহ আছিল। ১৬৯৭ চনৰ অগ্নিকাণ্ডত সেইটো ধ্বংস হয়।^৯০ ১৭২২ আৰু ১৭৩০ চনৰ ভিতৰত এটা একমহলীয়া শিলৰ বাসগৃহ নিৰ্মাণ কৰা হয়।^৮৯ পিছত ইয়াৰ দ্বিতীয় মহলা নিৰ্মাণ কৰা হয়। পূব আৰু পশ্চিমৰ মুখাৱয়বত ওপৰৰ মহলা আৰু পেডিমেণ্ট সংযোজন কৰি নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়।^৯০ ১৯শ শতিকাত পশ্চিমৰ দেৱালত দুমহলীয়া এটা সংলগ্ন অট্টালিকা আৰু এটা বাৰাণ্ডা সংযোজন কৰা হয়। পশ্চিমৰ মুখাৱয়বটো মহাধৰ্মাধিকাৰীৰ চোতালৰফালে আছিল। এই চোতালৰপৰা ব্যক্তিগত দুৱাৰেদি চহৰলৈ যাব পৰা গৈছিল। ১৯শ শতিকাত কিয়েভৰ পথৰ পৰিকল্পনা সলনি হোৱাৰ পিছত এই দুৱাৰসমূহৰ প্ৰয়োজন নোহোৱা হয়। তাৰ পিছত চোতালটো এখন বাগিছালৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়।^৮৯

মহাধৰ্মাধিকাৰীৰ ঘৰটো পূব মুখাৱয়বত দুটা বহুভুজাকৃতিৰ বাহিৰলৈ ওলোৱা অংশ থকা এটা আয়তাকাৰ অট্টালিকা। প্ৰথম দুটা মহলা বিভিন্ন সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। সেইবাবে ইয়াৰ স্থাপত্যশৈলীত পাৰ্থক্য দেখা যায়। তলৰ মহলাটো ১৭শ শতিকাৰ শেষভাগৰ ইউক্ৰেইনীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। ইয়াত এটা ডাঙৰ প্ৰৱেশ হলৰ কাষত সৰু কোঠাসমূহ আছে আৰু ডাঠ দেৱালৰ ভিতৰৰ গভীৰ খোলা অংশত অৰ্ধবৃত্তাকাৰ খিৰিকী আছে। দুয়োটা মহলাতে সজ্জিত কৰ্নিছ আছে। বাহিৰৰ দেৱালসমূহত উলম্ব পিলাষ্টাৰ আছে। বাহিৰৰপৰা প্ৰথম মহলাৰ খিৰিকীসমূহ প্লাষ্টাৰৰ অলংকাৰযুক্ত পেডিমেণ্ট, ফুলৰ মালা আৰু ফিতাৰে সজোৱা হৈছে।^৮৯

মধ্যযুগীয় বাসগৃহটোত পুথিভঁৰাল আৰু লিপি-লিখন কক্ষ আছিল। ই মহাধৰ্মাধিকাৰীৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপেও কাম কৰিছিল। ১৩০০ চনত ধৰ্মপীঠ কিয়েভৰপৰা স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছতো এইটো মহাধৰ্মাধিকাৰীৰ চৰকাৰী বাসগৃহ হৈ থাকিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত ইয়াত বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠান আৰু সংগঠন স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত (১৯১৮ – ১৯১৯), ইউক্ৰেইনীয় স্থাপত্য প্ৰতিষ্ঠান (১৯১৮ – ১৯২৪) আৰু স্থাপত্য একাডেমী (১৯৪৪ – ১৯৬২) আছিল।^৯০ অট্টালিকাটো ২০০৬ আৰু ২০০৯ চনৰ ভিতৰত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়।^৯১

ভোজনশালা

১৬৮২ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এটা কাঠৰ ভোজনশালা আৰু গীৰ্জাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ১৬৯৫ চনত উছাকভে প্ৰস্তুত কৰা পৰিকল্পনাত ইটাৰে নিৰ্মিত তলৰ মহলা, কাঠৰ ওপৰৰ মহলা আৰু কাঠৰ পাতল টুকুৰাৰে ঢকা বেৰেল আকৃতিৰ চাল থকা এটা অট্টালিকা দেখুওৱা হৈছে। ১৬৯৭ চনৰ অগ্নিকাণ্ডত অট্টালিকাটো ধ্বংস হয়। ১৭২২ আৰু ১৭৩০ চনৰ ভিতৰত পুৰণি ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠা আৰু তাৰ ওপৰৰ দেৱালসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি ভোজনশালা আৰু গীৰ্জাটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ৰ তলৰ মহলাত ভোজনশালাৰ সৈতে পৱিত্ৰ লাজাৰাছৰ পুনৰুত্থানৰ গীৰ্জা আৰু এটা ৰান্ধনীঘৰ আছিল। ওপৰৰ মহলাত সামগ্ৰী ৰখাৰ কোঠা আছিল। প্ৰায় ১৭৬৯ চনত ভোজনশালাটো নতুনকৈ সজোৱা হয় আৰু পশ্চিমৰ মুখাৱয়বত এটা পেডিমেণ্ট সংযোজন কৰা হয়।^৯২

মঠটো বিলুপ্ত হোৱাৰ পিছত ভোজনশালাটোৰ আৰু প্ৰয়োজন নাছিল। সেয়েহে ঠাণ্ডা মাহবোৰত কেথেড্ৰেলৰ সলনি ব্যৱহাৰৰ বাবে ইয়াক পুনৰ সজোৱা হয়। 'উষ্ণ ছফিয়া' নামেৰে জনাজাত গীৰ্জাটো ১৮২২ চনৰ ১২ নৱেম্বৰত পৱিত্ৰীকৰণ কৰা হয়। ১৮৭২ চনত গীৰ্জাটোত নতুন নেভ সংযোজন কৰা হয় আৰু মিনাৰটো ভাঙি পেলোৱা হয়। ১৯৭০-ৰ দশকৰপৰা অট্টালিকাটো কেইবাটাও পৰ্যায়ত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে। ১৮শ শতিকাৰ ৰান্ধনীঘৰ, চিৰি-মিনাৰ আৰু পশ্চিমৰ প্ৰৱেশমুখ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অট্টালিকাটো সংগ্ৰহালয় হিচাপে ব্যৱহাৰৰ উপযোগী কৰি তোলা হৈছে।^৯২

জাবৰোভস্কি দুৱাৰ

১৮শ শতিকাৰ মঠৰ সীমাৰ দেৱালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই অংশত দেৱালখন আধুনিক ছেইণ্ট জৰ্জিয়েভস্কি পথৰ কাষেৰে গৈছিল। দুৱাৰখন মহাধৰ্মাধিকাৰীৰ ঘৰৰ পশ্চিমৰ মুখাৱয়বৰ সন্মুখত অৱস্থিত।^৯৩

এই দুৱাৰখন মহাধৰ্মাধিকাৰীৰ বাসগৃহলৈ যোৱাৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। ১৭৪৬ – ১৭৪৮ চনত শেডেলে ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ আদেশ আৰু ব্যয় মহাধৰ্মাধিকাৰী ৰাফায়েল জাবৰোভস্কিয়ে বহন কৰিছিল।^৯৪ জাবৰোভস্কিয়ে নিৰ্মাণ কৰোৱা মূল কাষৰ অট্টালিকাসমূহ ১৮২২ – ১৮২৩ চনত ভাঙি পেলোৱা হয়।^৯৩

১৯২০-ৰ দশকত দুৱাৰখন ইটাৰে বন্ধ কৰি দিয়া হয় আৰু ইয়াৰ মুখাৱয়ৱ সলনি কৰা হয়।^৯৪ পূৰ্বৰ চোতালটো এখন বাগিছালৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয় আৰু সেইখন দৃষ্টিৰপৰা লুকাই থাকিল।^৯৩ ১৯৪৬ আৰু ১৯৪৮ চনৰ ভিতৰত ইয়াক পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়।^৯৪ ১৯৩০-ৰ দশকত ইউক্ৰেইনীয় শিল্প-ইতিহাসবিদ ফেডিৰ আৰ্ণষ্টে জাবৰোভস্কি দুৱাৰৰ স্থাপত্যৰ বৰ্ণনা এইদৰে কৰিছিল: "তলত স্তম্ভ আৰু পিলাষ্টাৰৰ জটিল বেৰক শৈলীৰ বিন্যাস, দুটা খিলান আৰু ঢৌ খেলোৱা বক্ৰৰেখাৰে সজোৱা এক আড়ম্বৰপূৰ্ণ পেডিমেণ্টেৰে অলংকৃত এই দুৱাৰখন বিশেষভাৱে আকৰ্ষণীয়। ইয়াৰ বিলাসী অলংকৃত নক্সাই মুখাৱয়বৰ দেৱালৰ সমগ্ৰ অংশ পূৰাই ৰাখিছে। তাত একান্থাছৰ নক্সা, নাট্য মুখা, মুকুট থকা ডিম্বাকৃতিৰ চিত্ৰফলক আৰু জ্বলি থকা হৃদয়, গোলাপ-আকৃতিৰ অলংকাৰ আদি আছে।" ^৯৩

সংস্কৃতি

১৮৮৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ লোকসংস্কৃতিবিদ মাইখাইলো জুব্ৰিটস্কিয়ে মশানেটছ গাঁৱত (বৰ্তমান সামবিৰ জিলা, লভিভ অঞ্চলৰ অংশ) কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা এখন লোকপ্ৰিয় বৰদিনৰ গীত (কোলিয়াডকা) লিপিবদ্ধ কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত ইউক্ৰেইনৰ কবি ইভান ফ্ৰাংকোয়ে কিয়েভস্কায়া ষ্টাৰিনা আলোচনীত গীতটোৰ পাঠ প্ৰকাশ কৰে আৰু পিছলৈ ইউক্ৰেইনৰ ইতিহাসবিদ মাইখাইলো হ্ৰুশেভস্কিয়ে ইয়াৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়ে। গীতটো ১৭শ শতিকাৰ বুলি ধাৰণা কৰিব পাৰি, কিয়নো ইয়াত পিছৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ পূৰ্বে কেথেড্ৰেলটোৰ স্থাপত্যৰ এক সঠিক বৰ্ণনা আছে।^২৪

কেথেড্ৰেলটোৱে বুকেট কিয়েভ ষ্টেজ নামৰ বাৰ্ষিক মুক্তাংগন কলা উৎসৱৰ পটভূমি হিচাপে কাম কৰি আহিছে^৯৫। এই উৎসৱৰ আৰম্ভণি উদ্যোগপতি ইভগেনি উটকিনয়ে কৰিছিল। ইয়াত ইউক্ৰেইনৰ শিল্পী আৰু দাখাব্ৰাখাৰ দৰে সংগীতদল^৯৬ তথা কনচাৰ্ট পিয়ানোবাদক আন্তোনি বাৰিশেভস্কিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছে।^৯৭

উৎস

• Berezhynsky, Volodymyr. (1996). Війни Київської Русі з печенями. Ukrainian Historical Journal. পৃ. 115 – 119
• Boeck, Elena. (2009). Simulating the Hippodrome: The Performance of Power in Kiev’s St. Sophia. The Art Bulletin. পৃ. 283 – 301
• Bon, Oleksandr. (2020). Sofia Commission of VUAK: Archaeological research in Sofia Kyivskaya in the 1920s. Documentary and archaeological materials Pricarpathian and Volini. Borys Hrinchenko Kyiv University. পৃ. 458 – 466
• Galganova, O.O. (2011). Сім чудес України. Ministry of Culture of Ukraine State Institution “National Parliamentary Library of Ukraine”
• Heydenstein, Reynold. (1874). Сборник материалов для исторической топографии Киева и его окрестностей
• Kornienko, Vyacheslav Vasilyovych. (2010). Корпус графіті Софії Київської (XI - початок XVIII ст.). Institute of Ukrainian Archeography and Source Studies
• Nikitenko, Nadiia M. (2008). Собор Святой Софии в Киеве. Northern Pilgrim. ISBN 978-5-94431-278-5
• Nikitenko, Vyacheslav; Kornienko. (2012). Давніші графіті софії київської та час її створення. National Academy of Sciences of Ukraine
• Nikitenko, Nadiia M. (2022). Saint Sophia of Kyiv. National Academy of Sciences of Ukraine
• Noble, John. (1996). Russia, Ukraine & Belarus: a Lonely Planet Travel Survival Kit. অকলশীয়া গ্ৰহ. ISBN 9780864423207
• Orlenko, Mykola; Ivashko, Yulia; Ding, Yang. (2022). Fresco wall painting and its regional modifications. International Journal of Conservation Science. পৃ. 57 – 72
• Plokhy, Serhii. (2015). The Gates of Europe: A History of Ukraine. Penguin Books. ISBN 978-0-465-09346-5
• Powstenko, Olexa. (1954). The Cathedral of St. Sofia in Kiev. The Ukrainian Academy of Arts and Sciences in the US Also here.
• Prelovska, I.M. (2017). Деякі обставини утворення державного заповідника “софія київська” у 1930-х pp.. Vita Antiqua. পৃ. 20 – 27
• Totska, F. (1975). Мозаики и фрески софии киевской. Mistetstvo Publishers
• Zabuzhko, Oksana. (2011). Вибране листування на тлі доби: 1992 – 2002: з доданими творами, коментарями, причинками до біографії та іншими документами. Visoka polytsia. পৃ. 19

অধিক পঢ়ক

• Cross, Samuel H.; Morgilevski, H.V.; Conant, K.J. (1936). The Earliest Mediaeval Churches of Kiev. Speculum. পৃ. 477 – 499
• Freeman, Evan. (2026). Reframing Art History. Smarthistory
• Lowden, John. (1997). Early Christian & Byzantine Art. Phaidon. ISBN 0714831689
• Karger, M.K. (1961). Древний Киев: очерки по истории материальной культуры древнерусского города. USSR Academy of Sciences
• Rappoport, P.A. (1982). Русская архитектура X-XIII вв: Каталог памятников.. Nauka
• Morgilevsky, I. (1926). Київ та його околиця в історії і пам'ятках. Ukrainian Academy of Sciences. পৃ. 81 – 118
• Shevtsova, Galyna; Gorbyk, Olena; Mezhenna, Nataliia. (2020). The Architecture of the Cathedral of Saint Sophia in Kyiv: Uniqueness and Universality in Historical Cultural Spaces. IOP. IOP Publishing Ltd

বাহ্যিক সংযোগ

• কিয়েভৰ ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল - travel.kyiv.orgৰ পৰ্যটকৰ বাবে স্ব-প্ৰকাশিত তথ্য
• ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল, কিয়েভ, ইউক্ৰেইন - icon-art.infoৰপৰা ছবি, চিত্ৰ আৰু অতিৰিক্ত তথ্য (স্ব-প্ৰকাশিত)
• ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল গুগল আৰ্টছ এণ্ড কালচাৰত
• ছেইণ্ট ছফিয়াৰ শিলালিপিসমূহ গটেনবাৰ্গ গৱেষণা আন্তঃগাঁথনিৰ ডিজিটেল মানৱবিদ্যা শাখাৰদ্বাৰা প্ৰস্তুত