চলা সংৰক্ষিত বনাঞ্চল

চলা সংৰক্ষিত বনাঞ্চল (Chala Reserve Forest) বা চলাপথাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল (Chalapathar Reserve Forest) হৈছে অসমৰ চৰাইদেউ জিলাৰ চলাপথাৰ শ্যাম গাঁৱত অৱস্থিত এখন সংৰক্ষিত বনাঞ্চল। শিৱসাগৰ বন বিভাগৰ অধীনৰ চলা সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন প্ৰায় ৬৮৩ হেক্টৰ মাটিকালিৰে বিস্তৃত হৈ আছে।^১২ এই বনাঞ্চল সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ১০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত। ইয়াত কিছুমান অৰ্কিডৰ প্ৰজাতি পোৱা গৈছে, যিবোৰ সাধাৰণতে অধিক উচ্চতাতহে দেখা পোৱা যায়।

জৈৱবৈচিত্ৰ্য আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ সংৰক্ষণ কাৰ্য্যকলাপৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ এই বনাঞ্চলে স্থানীয় উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগতৰ লগতে সাংস্কৃতিক আৰু ঔষধি গুৰুত্বৰ বহুতো গছ-গছনিৰ বাবে এক মূল ভূমিকা পালন কৰে। ই সম্প্ৰদায়ৰ নেতৃত্বত সংৰক্ষণ আৰু স্থায়ী বন ব্যৱস্থাপনাৰ এক আদৰ্শ হৈ পৰিছে আৰু অঞ্চলটোৰ প্ৰাকৃতিক আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ প্ৰচেষ্টাৰ বাবে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। গাঁৱৰ ২২জন সদস্যৰে গঠিত বন সুৰক্ষা দলে বন বিভাগক সংৰক্ষণত সহায় কৰাৰ দায়িত্ব লৈছে।

জৈৱবৈচিত্ৰ্য আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ সংৰক্ষণ ক্ৰিয়া-কলাপৰ বাবে বিখ্যাত, এই বন ৰিজাৰ্ভে স্থানীয় উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ পৰিসৰে এক মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে, যাৰ মাজত বহুতো ঔষধি উদ্ভিদ আছে যাৰ সাংস্কৃতিক আৰু চিকিৎসা দৃষ্টিত গুৰুত্ব আছে। এই বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত চৰাইদেউ জিলাৰ আদৰ্শ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে আৰু অঞ্চলটোৰ প্ৰাকৃতিক আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ৰক্ষাৰ বাবে এক আদৰ্শ হিচাপে চিনাকি হৈছে। গাঁৱৰ ২২জন সদস্যৰে গঠিত বন সুৰক্ষা দলে বন বিভাগক সংৰক্ষণত সহায় কৰাৰ দায়িত্ব লৈছে।^১২

ইতিহাস

চলা সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন চলাপথাৰ বৌদ্ধ বিহাৰ আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰৰ চৌপাশৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ লক্ষ্যৰে স্থাপন কৰা হৈছিল। এই বৌদ্ধ বিহাৰে দীৰ্ঘদিন ধৰি মানুহ আৰু প্ৰকৃতিৰ মাজৰ সুসমন্বয়ৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি আহিছে। স্থানীয় বৌদ্ধ সন্ন্যাসী, সম্প্ৰদায়ৰ সদস্য আৰু পৰিৱেশবিদসকলৰ নেতৃত্বত গঢ় লৈ উঠা এক বিস্তৃত সংৰক্ষণ আন্দোলনৰ ফলস্বৰূপেই এই বনাঞ্চলৰ জন্ম হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল বন ধ্বংস আৰু অতিৱ্যৱহাৰৰ পৰা বনাঞ্চলক জৰুৰীভাৱে ৰক্ষা কৰা।

সংৰক্ষণ

চলা সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতিৰ এক বিস্তৃত পৰিসৰ আছে, যাৰ অধিকাংশই স্থানীয় (এণ্ডেমিক) প্ৰজাতি। উল্লেখযোগ্য প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত পৰম্পৰাগত ঔষধি উদ্ভিদ, প্ৰাকৃতিক ৰং উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহৃত উদ্ভিদ ইত্যাদি। স্থানীয় হস্তশিল্প আৰু পৰম্পৰাগত প্ৰথাত এই উদ্ভিদবোৰৰ অত্যধিক ব্যৱহাৰ আৰু বনাঞ্চলৰ হ্ৰাসৰ বাবে বৰ্তমান অতি বিপদাপন্ন। সেয়ে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত এই উদ্ভিদবোৰৰ সংৰক্ষণক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে। ইয়াৰোপৰি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত অৰ্কিডৰ ওপৰত সাম্প্ৰতিক অধ্যয়নসমূহে এক বৈচিত্ৰ্যময় প্ৰজাতিসমূহৰ উপস্থিতি উন্মোচন কৰিছে। সেয়ে এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ গৱেষণা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বনাঞ্চল হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।^৩

সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন বহুতো বন্যপ্ৰাণী প্ৰজাতিৰ বাসস্থান।

সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ

গাঁৱৰ স্থানীয় লোক, বিশেষকৈ যুৱ সমাজে সক্ৰিয়ভাৱে অংশ লৈ চলাপথাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ সুৰক্ষা আৰু পৰিস্থিতি তন্ত্ৰৰ পুনৰুদ্ধাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত মালিকীস্বত্ব আৰু দায়বদ্ধতাৰ ভাৱৰ বাবে এই বনাঞ্চলখনৰ সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্য সফল হৈ উঠিছে। সংৰক্ষণৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে স্থায়ী বন ব্যৱস্থাপনা, য’ত স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰয়োজন আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ মাজত সমতা ৰক্ষা কৰা হয়। পৰম্পৰাগত জ্ঞান আৰু আধুনিক সংৰক্ষণ পদ্ধতিৰ সংমিশ্ৰণেৰে এই অঞ্চলক প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ স্থায়ী ব্যৱস্থাপনাৰ এক আদৰ্শ হিচাপে গঢ়ি তোলা হৈছে।^২ ইয়াৰ ভিতৰত আছে —

• বনজ সম্পদৰ বাণিজ্যিক শোষণ সীমিত কৰা,
• পৰিৱেশবান্ধৱী কৃষি পদ্ধতি (যেনে জৈৱিক খেতি) উৎসাহিত কৰা,
• বন পৰিস্থিতি তন্ত্ৰৰ মূল্য সম্পৰ্কে জনসচেতনতা বৃদ্ধি কৰা।

বাহ্যিক সংযোগ

• Chala Reserve Forest