গম্বুজ (Dome, লেটিন ডমুছৰ পৰা উদ্ভৱ) হৈছে গোলকৰ ফুটা ওপৰৰ অৰ্ধেক অংশৰ সৈতে মিল থকা এটা স্থাপত্য উপাদান। কুপোলা শব্দটোৰ সৈতে যথেষ্ট ওভাৰলেপ আছে, যিয়ে গম্বুজ বা গম্বুজৰ ওপৰৰ গঠনকো বুজাব পাৰে। গম্বুজৰ সঠিক সংজ্ঞা বিতৰ্কৰ বিষয় হৈ আহিছে আৰু ইয়াক বৰ্ণনা কৰিবলৈ বিভিন্ন ধৰণৰ ৰূপ আৰু বিশেষ শব্দ আছে।
এটা গম্বুজ পোনপটীয়াকৈ এটা ৰটাণ্ডা বেৰ, এটা ড্ৰাম বা গম্বুজৰ ঘূৰণীয়া বা বহুভুজীয়া ভিত্তিলৈ আয়তাকাৰ বা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ স্থানলৈ আকৃতিৰ পৰিৱৰ্তন গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা স্কুইঞ্চ বা পেণ্ডিভৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত থিয় হ'ব পাৰে। গম্বুজৰ শিখৰ বন্ধ বা অকুলাছৰ আকৃতিত মুকলি হ'ব পাৰে, যিটো নিজেই ছাদৰ বন্তি আৰু কুপোলাৰে আবৃত হ'ব পাৰে।
গম্বুজৰ এটা দীঘলীয়া স্থাপত্য বংশ আছে যি প্ৰাগঐতিহাসিক কাললৈকে বিস্তৃত। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াত গম্বুজ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু প্ৰাচীন বিশ্বত পাৰ্চী, হেলেনিষ্টিক, ৰোমান আৰু চীনা স্থাপত্যৰ লগতে সমগ্ৰ বিশ্বৰ কেইবাটাও থলুৱা নিৰ্মাণ পৰম্পৰাৰ মাজতো ইয়াক পোৱা গৈছে। বাইজেণ্টাইন স্থাপত্য আৰু ছাছানিয়ান স্থাপত্য দুয়োটাতে গম্বুজৰ গঠন সাধাৰণ আছিল, যিয়ে মধ্যযুগত ইউৰোপৰ বাকী অংশ আৰু ইছলামৰ গঠনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ইউৰোপীয় ৰেনেছাঁ যুগৰ স্থাপত্যৰ গম্বুজ আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিতে ইটালীৰ পৰা বিয়পি পৰিছিল, আনহাতে একে সময়তে অট্টোমান স্থাপত্যত গম্বুজ সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। বেৰক আৰু নব্য ধ্ৰুপদী স্থাপত্যই ৰোমান গম্বুজৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।
গণিত, সামগ্ৰী আৰু উৎপাদন কৌশলৰ উন্নতিৰ ফলত নতুন গম্বুজৰ প্ৰকাৰৰ সৃষ্টি হয়। বোকা, নিয়ৰ, শিল, কাঠ, ইটা, কংক্ৰিট, ধাতু, কাঁচ, প্লাষ্টিকৰ পৰা যুগ যুগ ধৰি গম্বুজ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। গম্বুজৰ সৈতে জড়িত প্ৰতীকবাদৰ ভিতৰত মৰ্চাৰী, আকাশী আৰু চৰকাৰী পৰম্পৰাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত যিবোৰ সময়ৰ লগে লগে একেদৰেই সলনি হৈছে। আধুনিক বিশ্বৰ গম্বুজবোৰ ধৰ্মীয় ভৱন, বিধানসভাৰ কক্ষ, ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়াম আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ কাৰ্য্যকৰী গঠনৰ ওপৰত পোৱা যায়।
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “গম্বুজ” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৫১৭৫৭৮ (১৩ জুন ২০২৫)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।