খানজাদা ৰাজপুত

খানজাদা বা খান জাদেহ হৈছে ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু ৰাজস্থান ৰাজ্যত পোৱা মুছলমান ৰাজপুতৰ এটা সম্প্ৰদায়। এটা উল্লেখযোগ্য সম্প্ৰদায় হৈছে ৰাজপুতৰ ৰাজা নাহৰ খানৰ বংশধৰ মেৱাটৰ খানজাদাসকল, যিসকল যাদৌন বংশৰ এটা উপগোত্ৰ। তেওঁলোকে নিজকে মুছলমান ৰাজপুত বুলি কয়। ১৯৪৭ চনত ভাৰত বিভাজনৰ পিছত এই সম্প্ৰদায়ৰ বহু সদস্যই পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি মুহাজিৰ সম্প্ৰদায়ৰ এটা গোট গঠন কৰে।

ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান

খানজাদা বা খান জাদেহ শব্দটো সংস্কৃত শব্দ ৰাজপুত্ৰৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা হিন্দী শব্দ ৰাজপুতৰ আক্ষৰিক পাৰ্চী অনুবাদ। ঋকবেদ, ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰতৰ দৰে কিছুমান প্ৰাচীন হিন্দু শাস্ত্ৰত এই সংক্ৰান্ত শব্দৰ উল্লেখ পোৱা যায়।^১

ইতিহাস আৰু উৎপত্তি

খানজাদা শব্দটো প্ৰথমে হাছানপুৰৰ ৰজাসকলৰ বাচগোটি খানজাদা ৰাজপুত পৰিয়ালৰ বাবে প্ৰযোজ্য আছিল। শ্বেৰ শ্বাহ শূৰীৰ শাসনকালত তেওঁলোক ইছলাম গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। এই পৰিয়ালটোৱে ত্ৰয়োদশ শতিকাত চুলতানপুৰৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰা বুলি কোৱা বচগোটি খানজাদা ৰাজপুত বৰিয়াৰ সিঙৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। বাচগোটীসকলৰ আৰম্ভণি হৈছিল মইনপুৰীৰ চৌহান ৰাজপুতৰ এটা বংশ হিচাপে। বৰিয়াৰ সিঙৰ নাতি তিলোক চান্দই ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বুলি কোৱা হয় আৰু পৰিয়ালটোৱে খানজাদা নাম লয়।^২

বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতি

উত্তৰ অৱধত, দক্ষিণ-পূবত মোটামুটিভাৱে বাৰাবাংকি জিলাৰ পৰা উত্তৰ-পশ্চিমত লখিমপুৰ খেৰী জিলালৈকে, খানজাদাসকলে ইছলামৰ অধিক শক্তিশালী পৰিচয়ৰ পৰা অলপ বেলেগ পথ অনুসৰণ কৰিছে। বাৰাবাংকি জিলাৰ ৰাইচেনঘাট তহচিলৰ এখন চৌহান খানজাদা গাঁৱৰ ওপৰত শেহতীয়াকৈ কৰা এক অধ্যয়নত এই বিশেষ সম্প্ৰদায়টোৱে উত্তৰ প্ৰদেশ সম্প্ৰদায়ৰ চুবুৰীয়া মুছলমান ৰাজপুতৰ সৈতে শক্তিশালীভাৱে পৰিচয় গঢ় দিয়া দেখা গৈছিল, আৰু দুয়োটা গোটৰ মাজত আন্তঃবিবাহ ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পাইছিল। এই অঞ্চলৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থাও প্ৰভাৱিত হৈছে, বিশেষকৈ শ্ৰাৱস্তি আৰু বলৰামপুৰ জিলাত তেওঁলোকৰ পামৰ আকাৰ কমি আহিছে। বহুতেই এতিয়া আচলতে ভূমিহীন কৃষি শ্ৰমিক।^৩৪ খানজাদাসকল অৱশ্যে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ ফলত বেয়াকৈ প্ৰভাৱিত হৈছে, এতিয়া বহুতেই নিঃস্ব হৈ পৰিছে। এতিয়াও তেওঁলোক মাটিৰ মালিক সম্প্ৰদায় হৈয়েই আছে, কিন্তু বিশেষকৈ বলৰামপুৰ, গোণ্ডা আৰু বাহৰেইচত থকাসকল এতিয়া কেৱল কৃষি শ্ৰমিক। এই সম্প্ৰদায়টোও সাম্প্ৰদায়িক ৰেখাত বিভক্ত, গৰিষ্ঠসংখ্যক চুন্নী, আনহাতে সংখ্যালঘু, মূলতঃ প্ৰাক্তন তালুকদাৰ পৰিয়ালসমূহ ছিয়া। আন ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ দৰেই গতানুগতিকতাৰ দিশত আন্দোলন বাঢ়িছে, তেওঁলোকৰ বহু গাঁৱত মাদ্ৰাছা আছে। মাদ্ৰাছাসমূহে উৰ্দু ভাষাৰ বৃদ্ধিতো সহায় কৰিছে, ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকে পৰম্পৰাগতভাৱে কোৱা অৱধি উপভাষাৰ ঠাই ল'বলৈ আৰম্ভ কৰিছে।^৫